Кіріспе

Иллинойс штатынан Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласына көшіп-қонушылар жолы

Мормон жолы – 1846-1847 жылдары мормон пионерлерінің (Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінің мүшелері) Иллинойс штатынан Юта штатына дейін сапарлаған ұзақ жолы. Бүгінде Мормон жолы Америка Құрама Штаттарының Ұлттық жолдар жүйесінің бір бөлігі болып табылады және Мормон пионерлерінің Ұлттық тарихи жолы деп аталады. Мормон жолы 1839-1846 жылдар аралығында Соңғы күнгі қасиеттілердің негізгі қонысы болған Иллинойс штатындағы Науву қаласынан басталып, 1847 жылдан бастап Бригам Янг және оның ізбасарлары қоныстанған Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласына дейін созылады. Айова штатының Консил-Блаффс қаласынан Вайоминг штатының Форт-Бриджер бекінісіне дейін жол Орегон жолы мен Калифорния жолымен салыстыратын бағытты ұстанады; бұл жолдар жиынтығында Эмигранттар жолы деп белгілі. Мормон пионерлерінің сапары 1846 жылы Бригам Янг пен оның ізбасарлары Науву қаласынан қуылғаннан кейін басталды. Олар шіркеу үшін Ұлы Аңғарда жаңа мекен табуды көздеп, Айова штайы арқылы өтті. Сапар барысында кейбіреулеріне жаңа қоныстар құру, ал кейбіреулеріне кешірек келетіндерге егін егу және орылу жұмыстарын жүктеу міндеті тапсырылды. 1846-1847 жылдардың қысында эмигранттар Айовада, оған жақын штаттарда және кейін Небраска штаты болған ұйымдастырылмаған аумақта қыстады. Олардың ең ірі тобы Небраска штатының Қысқы кварталында орналасты. 1847 жылдың көктемінде Бригам Янг алдыңғы қатарлы топты Солт-Лейк аңғарына бастап барды, ол сол кезде Америка Құрама Штаттарының шекарасынан тыс жерде жатқан және кейін Юта штаты болған аймақ еді. Алғашқы жылдары көшіп келгендердің көп бөлігі Бригам Янгты Ютаға еріп келген Науву қаласының бұрынғы тұрғындарынан құралды. Кейіннен эмигранттардың қатарында Ұлыбритания аралдары мен Еуропадан келген жаңа мүшелер де болды. Бұл жол 1869 жылы алғашқы құрлықтық темір жол салыныс аяқталғанға дейін 20 жылдан астам пайдаланылды. Эмигранттардың арасында 1856-1860 жылдары мормон қол арбасымен сапарлаған пионерлер де болды. Джеймс Вилли мен Эдвард Мартин басқарған екі қол арбалы топ жолға кешігіп шыққандықтан және Вайоминг штатында қатты қарлы боранға тап болғандықтан жол азабына ұшырады.

Өмірбаян

Жозеф Смиттің басшылығымен соңғы күндердің қасиеттілері 1830 және 1844 жылдар аралығында АҚШ-та бірнеше қауымдастықтар құрды, ең танымалдары Огайо штатының Киртленд қаласында, Миссури штатының Тәуелсіздік қаласында және Иллинойс штатының Наувоо қаласында орналасты. Дегенмен, қасиеттілер басқа қоныс аударушылармен туындаған қақтығыстар нәтижесінде осы қалалардың әрқайсынан қуылды (соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының тарихын қараңыз). Бұл Миссури губернаторы Лилбурн Боггстың іс-әрекеттерін қамтыды, ол Миссури штатының 44-ші жарлығын шығарды, онда Миссуридегі барлық мормондарды "жоюға" шақырды. Соңғы күндердің қасиеттілері 1846 жылы Наувоодан кетуге мәжбүр болды. Смит 1844 жылы қайтыс болғаннан кейін қозғалыс бірнеше бағытқа бөлінгенімен, көпшілік мүшелері Бригам Янгқа бірікті. Янгтың басшылығымен Наувоо қаласының шамамен 14 000 мормон азаматы батысқа жаңа мекен табу үшін аттанды.

Батысқа саяхат

Мұрагерлік дағдарыстан кейін Янг мормондар ешкімге қажет болмайтын жерге қоныстану керек деп талап етті және оқшауланған Ұлы Бекен Киелілерге көптеген артықшылықтар береді деп ойлады. Янг Ұлы Тұзды көл аңғары мен Ұлы Бекен туралы ақпаратты қарастырды, таушылармен және аң аулаушылармен кеңесті, сондай-ақ аймақты жақсы білетін иезуит миссионері Пьер Жан Де Сметпен кездесті. Янг сонымен қатар Роки тауларына жол ашу, жол жағдайын бағалау, су көздерін табу және Ұлы Бекендегі орталық жиналу орынын анықтау үшін алдыңғы қадам жасаушы топты ұйымдастырды. Платт және Солтүстік Платт өзендерінің солтүстік жағындағы жаңа бағыт, өзеннің оңтүстік жағындағы белгіленген Орегон жолымен жүретін саяхатшылармен жайылымдық құқықтар, суға қол жеткізу және кемпингтер үшін туындауы мүмкін жанжалдарды болдырмау үшін таңдалды. 1845 жылғы қазан айында Куинсиде өткен съезде Соңғы күндердің қасиеттілерінің 1846 жылғы мамырға дейін Наувудан шығуын талап ететін қаулы қабылданды. Бірнеше күннен кейін Карфаген конвенциясы май айындағы мерзімді сақтамаған жағдайда оларды күштеп шығаруға арналған әскери жасақты құруды талап етті. Бұл мерзімге үлгеру және Ұлы Бекенге саяхатты ертерек бастау үшін Соңғы күндердің қасиеттілері 1846 жылғы ақпан айында Наувудан көшуді бастады.

1846 жылғы сапар

1846 жылы 4 ақпанда Бригам Янг басшылығымен Наувудан көшу басталды. Бұл ерте көшу оларды қыстың ең суық кезеңінде қатал ауа-райының ықпалына ұшыратты. Миссисипи өзенін кесіп өткеннен кейін, Айова территориясы арқылы саяхат дамылмаған аумақтық жолдармен және үндістердің іздерімен жүрді. Янг бастапқыда 1846 жылдың жазында шамамен 300 адамнан тұратын шағын топты Ұлы Аңғарға жеткізуді жоспарлаған. Ол Айова арқылы өтіп, Миссури өзеніне шамамен төрт-алты апта ішінде жете алатынын есептеді. Бірақ Айова арқылы жасалған сапар жаңбыр, лай, тасыған өзендер және нашар дайындық салдарынан баяулады, және жоспарланған мерзімнен үш есе көп, яғни 16 аптаға созылды. Күшті жаңбырлар Оңтүстік Айованың аласа далаларын терең лайға айналдырды. Сонымен қатар, сапарға жеткілікті азық-түлікпен қамтамасыз етілген адамдар аз болды. Ауа-райының нашарлауы, дайындықтың жетіспеуі және осындай үлкен топты жылжыту тәжірибесінің болмауы олардың бастан өткерген қиындықтарына себеп болды. Алғашқы топ 14 маусымда Миссури өзеніне жетті. Соңғы күндердің қасиеттілері сол маусымда Ұлы Аңғарға жете алмайтыны және Миссури өзенінде қыстауы керек екені анық болды. Кейбір көшпенділер өзеннің Айова жағында Канесвилл (қазіргі Консил-Блаффс) деп аталатын елді мекен құрды. Ал басқалары өзеннен өтіп, қазіргі Небраска штатының Омаха аймағына қоныстанды және Қысқы жайлау деп аталған лагерь салды.

1847 жылғы авангард компаниясы

1847 жылдың сәуір айында авангардтық ротаның таңдалған мүшелері жиналды, соңғы жабдықтары жиналды және топ 14 әскери ротаға бөлінді. Әскери жасақ пен түнгі күзет құрылды. Бұл ротаға 143 ер адам кірді, оның ішінде үш қара нәсілді адам, Он Екілер кворумының мүшелерінен сегіз адам, үш әйел және екі бала болды. Көлік құрамы 73 вагон, жұмыс малдары мен малдан тұрды және топты бір жылға жеткілікті азық-түлікпен қамтамасыз етті. 5 сәуірде вагондық колонна Қысқы үйден батысқа қарай Ұлы Аңғарға қарай жылжыды. Қысқы үйден Ларами фортына дейінгі сапар алты аптаға созылды; рота 1 маусымда фортқа жетті. Ларами фортында авангардтық ротаға Мормон батальонының мүшелері қосылды, олар ауруларына байланысты босатылып, қыстау үшін Пуэбло, Колорадоға жіберілді, сондай-ақ Миссисипиден келген шіркеу мүшелерінің тобы да қосылды. Осы кезде үлкен топ Орегон жолымен Форт-Бриджер сауда бекетіне бет алды. 28 маусымда Янг таушыл Джим Бриджермен кездесті. Олар Тұзды көл аңғарына кіру жолдары мен Ұлы Аңғардың таулы аңғарларында тұрақты елді мекендер құру мүмкіндігін талқылады. Компания Оңтүстік өткел арқылы өтіп, Грин өзенін салмен кешіп, 7 шілдеде Форт-Бриджерге жетті. Сол кезде Мормон батальонының аурудан талған тобынан тағы 12 мүше қосылды. 23 шілдеде Пратт жерді Иемізге арнап дұға етті. Жер жыртылып, суару арналары қазылды және картоп пен шалқан егілді. 24 шілдеде Янг досы Уилфорд Вудрафф жүргізген "ауру" вагоннан алғаш рет аңғарды көріп қалды. Вудраффтың айтуынша, Янг аңғардың көрінісіне ризашылығын білдіріп: "Осы орын дұрыс, жолға түсіңдер", - деді. 1847 жылдың тамызында Янг және авангардтық ротаның таңдалған мүшелері келесі жылдарға жоспарланған роталарды ұйымдастыру үшін Қысқы үйге оралды. 1847 жылдың желтоқсанына қарай 2000-нан астам мормон сол кезде Мексика аумағындағы Тұзды көл аңғарына сапарларын аяқтады. Егілмеген жерді өңдеу бастапқыда қиын болды, себебі құрғақ жерді өңдеуге тырысқанда тырмалар сынды. Сондықтан суару жүйесі жобаланды және жерді өңдеуге дейін суға батырылып, нәтижесінде жыл бойы қосымша ылғал қамтамасыз етілді. Тұзды көл қаласы жоспарланып, шіркеудің бас кеңсесі ретінде белгіленді. Еңбек еткеннің нәтижесінде гүлденген қоғам құрылды. Жаңа қоныста ойын-сауық та маңызды болды, ал алғашқы қоғамдық ғимарат театр болды. Бірақ көп ұзамай АҚШ оларға жететін болды, және 1848 жылы Мексикамен соғыс аяқталғаннан кейін олар қоныстанған жер АҚШ-тың құрамына кірді.

Ағымдағы көші-қон

Жыл сайын мормондық көші-қон кезінде адамдар "топтарға" бөліне берді, әр топ өз жетекшісінің атын алып, 10 және 50 адамнан тұратын кіші топтарға бөлінді. Әулиелер авангардтық топтың салып кеткен жолмен жүрді, сапарды екі бөлікке бөлді. Бірінші кезең Наувоо қаласынан басталып, қазіргі Омахаға жақын орналасқан Уинтер-Квартерс қаласында аяқталды. Сапардың екінші жартысы әулиелерді кейін Небраска және Вайоминг штаттарына айналған аймандар арқылы алып өтті, содан кейін олар қазіргі Юта штатындағы Солтүстік Лейк аңғарында сапарын аяқтады. Алғашқы топтар өгіздер тартып жүретін жабық вагонмен барлық жабдықтарын елдің ішінде тасыды. Кейінірек кейбір топтар қол арбаларын пайдаланып, жаяу жүріп сапарлады. 1849 жылға қарай, Айова немесе Миссуриде қалған көптеген соңғы күннің әулиелері кедей болып, вагон, өгіздер және сапарға қажетті жабдықтарды алуға шамалары жетпеді. Сондықтан, LDS шіркеуі кедейлерге көшіп кетуге мүмкіндік беру үшін "Мәңгілік көші-қон қоры" деп аталатын айналымдық қор құрды. 1852 жылға қарай, Наувоодан көшіп кетуге ниеттенген соңғы күннің әулиелерінің көпшілігі көшіп кетті, ал шіркеу Айовадағы елді мекендерін тастады. Дегенмен, шығыс штаттардан және Еуропадан келген көптеген шіркеу мүшелері Ютаға көшіп келуді жалғастырды, көбінесе Мәңгілік көші-қон қорының көмегімен.

Қол арбалары: 185660

1856 жылы шіркеу кедей еуропалық көшіп келушілерге сапарды арзандату мақсатында қол арбалары жүйесін құрды. 1856-1860 жылдары екі дөңгелекті қол арбалары, көшіп келушілердің өздері тартқан құралдар, жылқы немесе басқа малдың орнына пайдаланылды. Олар еуропалық дін бауырларын Солт-Лейк-Ситиге жеткізудің жылдам, оңай және арзан жолы ретінде қарастырылды. 10 түрлі топқа бөлінген, 653 қол арбасы мен 50 жүк көлігі бар, шамамен 3000 мормон Солт-Лейк-Ситиге дейін сапар жасады. Олар қол арбаларын бірінші болып қолданғандар болмаса да, оларды кеңінен пайдаланған жалғыз топ еді. Қол арбалары көше тазалаушылары қолданған арбалардың үлгісімен жасалған және негізінен ағаштан құралған. Олардың ұзындығы 183-213 см, ені тар вагон жолына сай келетін, итеруге немесе тартуға қолайлы болған. Арбаларға бекітілген қораптардың ұзындығы 91-122 см, биіктігі 20 см шамасында болды. Олар шамамен 227 кг салмақты көтере алатын, оның көп бөлігі жол азығы және жеке заттардан тұратын. Екі топты қоспағанда, барлық қол арбалары тобы қиын сапарды сәтті аяқтады, аздаған мәселелерге тап болды және небары бірнеше адам қаза тапты. Дегенмен, төртінші және бесінші топтар, яғни Вилли және Мартин топтары, қиын жағдайға түсті. 1856 жылдың шілде айында Айова штатының Айова қаласынан шыққан топтар жазық дала арқылы сапарды бастауға кеш қалды. Олар қазіргі Вайоминг штатындағы Каспер қаласының батысында қатты қысқа тап болды және сапардың соңына дейін қар мен дауылмен күресуге мәжбүр болды. Азық-түлік қоры тез таусылды. Янг құтқару жұмыстарын ұйымдастырды, бірақ екі топтағы 980 көшіп келушінің 210-нан астамы қайтыс болды. Қол арбалары тобы 1860 жылға дейін сәтті сапарларын жалғастырды, ал дәстүрлі өгіздер мен арбалар тобы жоғары құнына қарамастан, мүмкіндігі барлар үшін қолданыла берді. 1860 жылдан кейін шіркеу әр көктемде шығысқа арбалар тобын жібере бастады, олар жазда көшіп келушілермен бірге Ютаға оралып қайтатын. Соңында, 1869 жылы Трансконтиненталдық темір жолы салынысымен болашақ көшіп келушілер темір жолмен сапар шеге алатын болды, мормон пионерлерінің жолының дәуірі аяқталды.

Жол бойындағы жерлер

Төменде Мормонның алғашқы пионерлері тоқтаған, уақытша лагерь құрған немесе белгілі бір орындар мен жиналыс өткізген маңызды жерлер тізімі берілген. Осы орындар қазіргі АҚШ штаттарының географиялық орналасуына қарай санаттарға бөлінген.

Иллинойс штаты

Науву – Мормон жолының бастапқы нүктесі болды. 1839 жылдан бері бұл шіркеудің бас штабы саналды. 1840 жылдары Науву Чикагомен шамалас болды. Кейінгі күндердің қасиеттілері мен жергілікті халық арасындағы қарым-қатынас шиеленісіп, қасиеттілердің жер аударылуына әкелді. Бригам Янг өзінің ізбасарларын сол кезде Америка Құрама Штаттарының құрамына кірмеген Ютаға жетектеп әкелді.

Айова штаты

Сахар Крик (Наувоодан батысқа қарай 7 миль (11 км)) – 1846 жылдың 4 ақпанында Миссисипи өзенінен алғашқы пароммен өтуден бастап, көптеген адамдар дайын болғанға дейін бірнеше ай бұрын, соңғы күннің қасиеттілері Сахар Криктың мұздай қаптаған жағалауында жинала бастады. Бірнеше ай бойы Айоваға босқындар келіп жатты, олардың көбі кейіннен мұздаған Миссисипи өзенінің мүмкіндігін пайдаланды. Жақсы дайындалмаған көшіп келушілер лагерьде болғанда қатырар қысқы ауа райынан зардап шекті. Сахар Крик Айова арқылы батысқа қарайғы сапардың бастапқы нүктесі болды. 1846 жылдың 1 наурызында 2500-ге жуық босқын мен 500 шарық батысқа қарай жолға шықты. Тағы да бірнеше мың адам өз мүлкін сатып, Наувоо, Иллинойс штатынан кетуді жалғастырды. Ричардсон нүктесі (батысқа қарай 35 миль (56 км)) – Көшіп келушілер Кротон мен Фармингтоннан өтіп, Бонапартта Дес-Мойн өзенінен өтті. 1846 жылдың наурыз айының басында, қатты жаңбыр салдарынан Ричардсон нүктесі деп аталатын орманды аймақта топ 10 күнге тоқтады. Осы жерде пионерлердің алғашқы өлімдері тіркелді. Шаритон өзенінің өткелі (батысқа қарай 80 миль (129 км)) – Жол қазіргі Троя, Дрейксвилл және Вест-Гроув қалаларынан өтіп, Шаритон өзеніне жетеді. 27 наурызда Янг көштің алдыңғы тобын ұйымдастырып, әрқайсысына капитан басшылық ететін 100 отбасынан тұратын үш лагерь құрды. Бұл әскери стильдегі ұйымдастыру барлық келесі мормондық көшіп келушілер топтары үшін қолданылды. Локаст Крик (батысқа қарай 103 миль (166 км)) – Жол Цинциннатиден өтіп, Локаст Крикке дейін жалғасады. 13 сәуірде Бригам Янгтың хатшысы Уильям Клейтон "Кел, кел, сендер, қасиеттілер" атты Мормон жолындағы ең танымал және мәңгілік әнұранды жазды. Гарден-Гроув (батысқа қарай 128 миль (206 км)) – 23 сәуірде көшіп келушілер алғашқы жартылай тұрақты қонысының орнына келді, оны олар Гарден-Гроув деп атады. Олар кейінгі көшіп келушілерге азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін қоршап, егін егіп, бүгінгі күнге дейін бар ауылды құрды. Гарден-Гроувта 600-ге жуық соңғы күннің қасиеттілері қоныстанды. 1852 жылы олар Ютаға көшіп кетті. Нишнаботна өзенінің өткелі (батысқа қарай 232 миль (373 км)) – Писга тауынан қазіргі Ориент, Бриджвотер, Массена және Льюис қалалары арқылы жол өтеді. Льюис қаласының батысында 1846 жылы көшіп келушілер Нишнаботна өзенінің бойындағы Потаватоми лагерінен өтті. Потаватомилер де босқындар болды; 1846 жыл олардың аймақтағы соңғы жылы болды. Ұлы лагерь (батысқа қарай 255 миль (410 км)) – Нишнаботна өзенінен бастап, жол қазіргі Македониядан өтіп, қазіргі Кеңестік Блаффстың шығыс шетіндегі Москито Крикке дейін жалғасады. 1846 жылдың 13 маусымында алғашқы көшіп келушілер тобы келді. Қазір Айованың саңыраулар мектебі орналасқан бұл ашық жерде, ЛДС көшіп келушілер тобы тоқтап, лагерь құрып, "Ұлы лагерь" деп аталды. Осы жерден 20 шілдеде мормон батальоны Мексика-Америка соғысына аттанды. Канесвилл (кейіннен Кеңестік Блаффс) (батысқа қарай 265 миль (426 км)) – Көшіп келушілер Мюссури өзеніндегі бұл жерде маңызды елді мекен мен жабдықтау нүктесін құрды, ол бастапқыда Миллер сопағы деп аталды. Көшіп келушілер елді мекенді Канесвилл деп атады, ол Томас Л. Кейнді құрметтеген. 1846 жылдан 1852 жылға дейін бұл маңызды ЛДС қонысы және қазіргі Ютаға саяхаттайтын топтар үшін жабдықтар орны болды. Орсон Хайд, елші және елді мекеннің діни жетекшісі, Frontier Guardian деп аталатын газет шығарды. 1852 жылы Канесвилл, Маунт-Писга және Гарден-Гроув қалаларындағы негізгі ЛДС қоныстары жабылып, қоныстар Ютаға көшірілді. 1852 жылдан кейін шіркеу эмигрант топтарын (негізінен Британ аралдары мен материктік Еуропадан келген ЛДС дінге өткендерді) осы қоғамда, қазір Council Bluffs деп аталатын, 1860-шы жылдардың ортасына дейін, Бірінші Трансконтиненталды темір жолдың батысқа қарай кеңейтілгеніне дейін жабдықтауды және жабдықтауды жалғастырды.

Вайоминг

Форт Ларами (788 миль (1268 км) батысқа қарай) – Бұл ескі сауда және әскери бекет көшіп келушілердің демалуына және азық-түлікпен қамтамасыз етілуіне мүмкіндік берді. 1856 жылы Уилли арба тобы Форт Ларамиде азық-түлік ала алмады, бұл олардың Sweetwater өзені бойындағы қыраулы дауылға тап болғанда азық-түлік таусылып, трагедияға ұшырауына себеп болды. Жоғарғы Платт/Мормон паромы (914 миль (1471 км) батысқа қарай) – Платт өзенінің соңғы өтпелі орны қазіргі Каспердің жанында орналасқан. Бірнеше жыл бойы Кейінгі күн қасиеттілері осы жерде коммерциялық паромды пайдаланып, Орегон мен Калифорнияға бет алған көшіп келушілерден табыс тапты. 1853 жылы бәсекелес көпір салынғаннан кейін паром тоқтатылды. 19 қазан күні 1856 жылы Мартин арба тобы қазан айының ортасында мұздай суы бар өзенді кесіп өтті, бұл компания мүшелерінің көптегені үшін өлімге себеп болды. Red Butte (940 миль (1513 км) батысқа қарай) – Red Butte Мормон жолындағы ең қайғылы орын болды. Платт өзенін кесіп өткеннен кейін Мартин арба тобы қатты қар жауып жатқан Red Butte маңында лагерь құрды. Үш күн бойы қар жауды, көптеген көшіп келушілер қайтыс болғандықтан, топ тоқтады. Тоғыз күн бойы топ сол жерде тұрды, ал 56 адам суықтан немесе аурудан қайтыс болды. 28 қазанда Юта штатының құтқару тобынан үш адамнан тұратын алдын ала топ оларға жетті. Құтқарушылар оларды көмек жолда екеніне сендірді және топты жолға түсуге шақырды. Sweetwater өзені (964 миль (1551 км) батысқа қарай) – Платт өзенін соңғы рет кесіп өткеннен кейін жол тікелей оңтүстік-батысқа қарай Independence Rock-қа беттейді, онда ол Sweetwater өзенімен кездесіп, South Pass-қа дейін онымен бірге жүреді. Жолды қысқарту үшін өзеннің қисықтары мен бұрылыстарын болдырмау үшін жол тоғыз өзеннен өтеді. Independence Rock (965 миль (1553 км) батысқа қарай) – Independence Rock жолдың ең танымал және күтілетін нысандарының бірі болды. Көптеген көшіп келушілер өздерінің есімдерін тасқа ойып жазды, олардың көптегені бүгінге дейін көрінеді. Көшіп келушілер кейде осы нысанға келгендерін бимен тойлап өтеді. Devil's Gate (970 миль (1561 км) батысқа қарай) – Devil's Gate – Sweetwater өзенінің жартастарды кесіп өткен тар шатқалы. 1856 жылы Мартин арба тобы құтқарылған кезде Devil's Gate-те шағын форт орналасқан, ол бос тұрды. Құтқарушылар арбалардан қажетсіз жабдықтарды түсіріп, әлсіз көшіп келушілер арбаға міне алатындай етті. Дэниел В. Джонс басқарған 19 адамнан тұратын топ қыста қамалдың мүлігін қорғау үшін қалып қойды. Martin's Cove (993 миль (1598 км) батысқа қарай) – 4 қараша күні 1856 жылы Мартин арба тобы тағы бір қыраулы дауыл олардың ілгерілеуін тоқтатқанда Мартинс-Коувта лагерь құрды. Олар бес күн бойы сол жерде тұрды, ауа райы жақсарғаннан кейін Солт-Лейк-Ситиге қарай жолға шықты. Бүгінде бұл жерде келушілер орталығы орналасқан. Rocky Ridge (1038 миль (1670 км) батысқа қарай) – Sweetwater өзенінің бесінші және алтыншы өтпелі орындары арасында, 19 қазан күні 1856 жылы Вилли арба тобы Red Butte маңында Мартин арба тобын тоқтатқан қарлы дауылмен тоқтатылды. Сол кезде Вилли тобының мүшелері ұнның соңғы қорларын жинап алды. Құтқару тобының кішкентай алдын ала тобы олардың лагерін тауып, оларға аздаған ұн берді, бірақ кейін Мартин тобын табу үшін шығысқа қарай жылжыды. Капитан Джеймс Вилли және Джозеф Эльдер негізгі құтқару тобын табу және оларға Вилли тобының қауіп-қатері туралы хабарлау үшін қарға қарай бет алды. 23 қазанда, құтқару тобының көмегімен, Вилли тобы қатты жел мен қарға қарамастан Rocky Ridge-ге дейін алға жылжуды бастады, бұл Sweetwater өзені аңғарының өтуге болмайтын бөлігін айналып өту үшін жотаға көтерілетін 8 шақырымдық қиын учаске. Rock Creek (1048 миль (1687 км) батысқа қарай) – Rocky Ridge-ге 18 сағаттық қиын жолдан кейін Вилли арба тобы Rock Creek-тің өтпелі орнында лагерь құрды. Сол түні 13 көшіп келуші қайтыс болды, келесі күні таңертең олардың денелері терең емес қабірге қойылды. South Pass (Континенттік бөлініс) (1065 миль (1714 км) батысқа қарай) – South Pass, Континенттік бөлініс арқылы 32 км (20 миль) ені бар өткел, қазіргі Атлантик-Сити және Фарсон қалаларының арасында орналасқан. Теңіз деңгейінен 2301 метр биіктікте орналасқан, ол Мормон жолының ең маңызды нысандарының бірі болды. South Pass маңында Pacific Springs орналасқан, ол Тынық мұхитына қарай ағып жатқандықтан осылай аталған. Green River/Lombard Ferry (1128 миль (1815 км) батысқа қарай) – Жол қазіргі Фарсон және Гренджер қалалары арасындағы Green River-ді кесіп өтеді. Кейінгі күн қасиеттілері осы жерде паромды пайдаланып, шіркеудің көшіп келушілеріне көмектесті және Орегон мен Калифорнияға баратын басқа көшіп келушілерден ақы алды. Ft. Bridger (1183 миль (1904 км) батысқа қарай) – Форт Бриджер 1842 жылы танымал таушы Джим Бриджер құрған. Бұл Орегон жолының, Калифорния жолының және Мормон жолының жолдары бөлінетін орын болды, үш жол Миссури өзенінен Форт Бриджерге дейін параллель жүрді. 1855 жылы LDS шіркеуі Фортты Джим Бриджер мен Луис Васкестен 8000 долларға сатып алды. 1857 жылғы Юта соғысы кезінде Юта милициясы Фортты генерал А. С. Джонстон басқаратын алға жылжыған АҚШ армиясының қолына түспеуі үшін өртеді. Bear River Crossing (1216 миль (1957 км) батысқа қарай) – Мормон жолындағы соңғы өзендердің бірінде Лансфорд Хастингс және оның тобы солтүстіске бұрылды, ал Рид-Доннер тобы оңтүстікке бұрылды. Сондай-ақ осы жерде 1847 жылдың 10 шілдесінде таушы Майлс Гудъяр авангард тобымен кездесті, ол оларды оның сауда бекетіне қарай солтүстік жолға бұруға тырысты. The Needles (1236 миль (1989 км) батысқа қарай) – Юта-Вайоминг шекарасына жақын, осы өте көзге көрінетін тас құрылымдарының жанында Бригам Янг Солт-Лейк аңғарына жылжу кезінде, тау даулы қызбасымен ауырған болуы мүмкін.

Юта штаты

Echo Canyon (1246 миль (2005 км) батысқа) – Көшіп келушілер төмендеп келген соңғы шатқалдардың бірі. Бұл терең әрі тар шатқал оны нағыз, жиі айтылатын дыбыс қайтаратын кеңістікке айналдырды. Big Mountain (1279 миль (2058 км) батысқа) – Айналасындағы Васатч тауларымен салыстырғанда кішкентай болғанымен, бұл 8400 фут (2560 м) биіктіктегі Мормон жолының ең жоғары нүктесі еді. Golden Pass Road (1281 миль (2062 км) батысқа) – Parley P. Pratt Солт-Лейк-Ситиден қаржыландыру туралы өтінішін қабылдамағанмен, шатқалға құқық алып, 1849 жылдың шілде айында Васатч тауларындағы Big Canyon Creek арқылы жол салуды бастады. Бұл шатқал Парлидің шатқалы деп аталып, ол салған жол "Алтын өткел жолы" деп аталды, себебі Калифорнияға алтын іздеуге кеткен көптеген кеншілер осы жолмен өтті. 1862 жылы Silver Creek Canyon арқылы қысқа жол салынды, ол қазіргі I 80 тас жолының көп бөлігін бұрып жіберді. Emigration Canyon (Donner Hill) (1283 миль (2065 км) батысқа) – Соңғы күнгі қасиеттілердің көшіп келушілерінен бір жыл бұрын Рид-Доннер керуені Big Mountain мен Тұз көлі аңғары арасындағы соңғы географиялық кедергі арқылы алғашқы жолды салды. Жолдың ортасында топ бағытын өзгертіп, аңғардың аузындағы соңғы тарлықты айналып өтті. Нәтижесінде, тас пен жусан арасымен шаршатып, қиын жолмен көтерілу, үш айдан кейін және 966 км (600 миль) батысқа қарай саяхат жасаған саяхатшыларға тарихи трагедия әкелді. Соңғы күнгі қасиеттілердің алғы шебінен келген топ аңғардың түбімен жүріп, төрт сағаттан кем уақытта Ұлы тұзды көл алабына көрінетін биікке дейін жол жасады. Salt Lake Valley (1297 миль (2087 км) батысқа) – Тұз көлі аңғары әр көшіп келуші үшін ерекше мағынаға ие болса да, бір жылдан астам жазықтарды кесіп өтудің соңы еді. Бірақ барлық пионер қасиеттілер Тұз көлі аңғарына қоныстанған жоқ. Тұз көлі аңғарынан тыс жерлердегі қоныстану 1848 жылы басталды, солтүстікке қарай Вебер аңғарында бірнеше қауымдар құрылды. Қосымша қалалар мұқият таңдалды, олар өзендерге және орманға жақын орналасқан шатқалдардың аузында салынды. Соңғы күнгі қасиеттілер Канададан Мексикаға дейін 600-дан астам қауым құрды. Тарихшы Уоллес Штегнер айтқандай, соңғы күнгі қасиеттілер "Батыстың қоныстануына ықпал еткен маңызды күштердің бірі болды".