Кіріспе

Джозеф Роберт Девер, Джо Девер (12 ақпан 1956 – 29 қараша 2016) – британдық жазушы және ойын дизайнері. Алғашында музыкант болған Девер 1982 жылы Американың Advanced Dungeons & Dragons чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы британдық болды. Ол 1977 жылы Dungeons & Dragons кампаниялары үшін Магнамунд әлемін жасады. 1984 жылы ол Lone Wolf сериясының жасөсперімдерге арналған ойын кітаптарының бірінші кітабын шығарды, және ол кезде бері серияның бүкіл әлем бойынша 11,5 миллионнан астам данасы сатылды (2014 жылдың қыркүйегіне дейін). 1995 жылы ойын кітаптары нарығы тарылғанда, ол баспагерлерімен қиындықтарға тап болды, содан кейін 1998 жылы басылым тоқтатылды, ал соңғы төрт кітап (29–32 нөмірлері) жарық көрді. 2003 жылдан бастап серияға қызығушылық қайта оянды, әсіресе Франция, Италия, Германия, Швеция, Чехия және Польшадағы қайта басылымдардан кейін. 1996 жылдан бастап Девер бірнеше табысты компьютерлік және консольдық ойындарды жобалау мен өндіруге қатысты. Ол сондай-ақ 2004–2013 жылдары Mongoose Publishing (Ұлыбритания) және 2006–2013 жылдары Le Grimoire (Франция) баспаларынан шыққан Lone Wolf: The Roleplaying Game ойынына, Lone Wolf стиліндегі Dungeons & Dragons ролелік ойынына үлес қосты. 2013 жылы ол планшеттер мен смартфондар үшін арнайы жасалған Joe Dever's Lone Wolf видео ойындары сериясының сюжетін және мәтінін жазды. "Lone Wolf: Blood on the Snow" деп аталған ойынды Forge Reply (Милан, Италия) жасады және BulkyPix басып шығарды. 2014 жылдың ақпанында ол Италияның бейне ойын әзірлеушілер қауымдастығы (AESVI) ұсынған ең жақсы ойын дизайны және 2013 жылғы ең жақсы инди-ойын үшін екі Алтын Аждаһа сыйлығын жеңіп алды. 2014 жылдың сәуірінде ол Develop Industry Excellence Awards байқауының финалисі болды. 2014 жылдың 27 қарашасында Steam арқылы PC және Mac компьютерлері үшін жарық көрді. 2016 жылдың 11 қаңтарында Forge Reply компаниясы Joe Dever's Lone Wolf ойыны 2013 жылдың қарашасынан бері 2,5 миллион рет жүктелгенін хабарлады. Өлген кезде Девер Cubicle 7 Entertainment Ltd компаниясымен бірге Lone Wolf Adventure Game ойынына қосымша материалдар жазып, Lone Wolf сериясының соңғы кітаптарын аяқтаумен айналысып жатқан болатын. Оның өлімінен кейін ұлы Бен отбасының сағаның қалған үш кітабын басып шығаруға тырысатынын мәлімдеді.

Өмірбаян

Девер Чингфордта дүниеге келді және Бакхерст Хилл округінің орта мектебінде білім алды. 1976 жылы ол Лондондағы Pye Records деп аталатын студиялық оркестрге қосылды, ол көрнекті жеке әншілер мен суретшілерге сүйемелдеді. 18 айдан кейін оркестр тарады, содан кейін Девер бір жыл бойы тәуелсіз жұмыс істеді, ал кейін Оксфордширдегі Manor Studios-та жаздырушы инженер ретінде Virgin Records компаниясына қосылды. Девердің екі баласы бар, Бен (1981 жылы туған) және Софи (1987 жылы туған). Девер бас гитарашы болған және Эссекстегі Seventh Seal тобымен ойнаған кезде жазба шарттасуға тырысты. Бұл оны Джон Лайдонның Public Image Ltd тобымен байланысуға әкелді; Девер Еуропа бойынша гастрольдер кезінде топтың жол және тур менеджері болды. Ол сондай-ақ 15 мм және 25 мм металл миниатюраларының кең жинағы бар, олардың көп бөлігін өзі бояған, әуесқой әскери ойындар ойнаған. 2005 жылдың маусым-тамыз айларында Девер екі жақты бүйрек қатерлі ісігіне байланысты кең ауқымды операциядан өтті, оң бүйректің жартылай және сол бүйректің толық нефректомиясы жасалды. Оның қалған бүйрегінің 70 пайызы сақталды. Хирургиялық топты Лондондағы Уиппс Крос университетінің ауруханасынан Дж. Л. Питерс басқарды. Операция 2005 жылдың 10 тамызында асқынуларсыз өтті, содан кейін Девер тез сауығып, диализ қажеттілігі болмастан қалыпты өмір сүруге жеткілікті бүйрек функциясын сақтап қалды. 2016 жылдың тамызында Девер өт жолының операциясын жасады, ол жағымсыз әсерлерге әкелді. Қазан айының соңында ол осы асқынуларды жою үшін емделуге ауруханаға жатқанын хабарлады. Ол 2016 жылдың 29 қарашасында осы асқынулар салдарынан қайтыс болды.

Жазбалар

Джо Девер жеті жасында "Триган империясының өрлеуі мен құлдырауы" комиксінің жанкүйері болды, ол "Қара және үйрен" журналында жарияланды. Ол сондай-ақ Airfix римдік әскерлерінен жасақ құрып, олардың найзаларын лазерлік мылтықтарға айналдырды, тіпті фантастикамен танысқанға дейін. Деверді 1970 жылы гимназиядағы ағылшын тілінің мұғалімі "ғылыми фантастикамен" таныстырды. Ол 1982 жылы жеңіске жеткен Американың "Advanced Dungeons & Dragons" чемпионатында бәсекелескен алғашқы және, мүмкін, жалғыз британдық болды. Девер бастапқыда осы лондондық "Hutchinson" баспасымен төрт кітап жазуға келісімшарт жасасты, бірақ ол серияда жиырма кітап болуын жоспарлаған еді. Ойын кітаптарының алғашқы екі кітабы 1984 жылдың шілдесінде бірдей жарық көрді. Олар шығуға тиіс болған алғашқы аптада 100 000-нан астам дана сатылды. Кейіннен "Жалғыз қасқыр" сериясы 30-дан астам елде жарық көрді, 18 тілге аударылды және бүгінгі күнге дейін 12 миллионнан астам данасы сатылды. Серия 1991 жылы Gamemaster International "Барлық уақыттың ең ұлысы" сыйлығын алды, сондай-ақ 1985, 1986 және 1987 жылдары "Жылдың ойын кітабы" сыйлығын жеңіп алды. Джо Девердің көмегімен Пол Барнетт (қаламымен Джон Грант) "Жалғыз қасқырдың аңыздары" деп аталатын "Жалғыз қасқыр" кітаптарының он екі романын жазды, олардың бірнешеуі жариялану алдында ауыр редакцияланды. 2004 жылы итальяндық "Gruppo Armenia" (Милан) баспасы барлық 12 романды 5 томдық антологияда қайта басып шығарды. "Random House" баспасы "кітаптар сатылмағандықтан" романдарды жариялауды тоқтатты. Девер ойын кітаптары хронологиялық тұрғыдан романдардан бұрын жасалғанын, сондықтан олардың "нақты" нұсқалар екенін мәлімдеді.

Республикалау

1999 жылы Девер «Жалғыз қасқыр» кітаптарының 1-ден 20-ға дейінгі нөмірлерін коммерциялық емес Project Aon ұйымы арқылы интернетте тегін жариялауға рұқсат берді. Кейін Джо Девер «Жаңа тәртіп» сериясы мен «Магнамунд серігі» кітаптарын шығаруға рұқсат берді. 2014 жылдың шілдесінде «Қараңғыдан қашу» кітабының алғашқы басылымының 30 жылдығына орай, Project Aon оның «Жалғыз қасқыр» сериясының 28-ші кітабын онлайн желісінде жариялады. «Жалғыз қасқыр әлемі» сериясы, «Магнамунд серігі» және бірнеше басқа «Жалғыз қасқыр» атты туындылар осы сайттан тегін жүктеуге қолжетімді. Mongoose Publishing 2007 жылдан бастап алғашқы Lone Wolf ойын кітаптарын коллекционерлік қатты мұқабалы томдарда қайта басып шығарды. Жаңа «Жалғыз қасқыр» коллекционерлік басылымдарының біріншісі, «Қараңғыдан қашу», Девердің екі жүз жаңа бөлім қосу арқылы мұқият қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасы болды. Ол 2008 жылғы Origins Fiction Award (Adventure Gaming Arts & Design академиясы) номинациясына іліккен. 2010 жылдың сәуірінде неміс тіліндегі аудармасы («Einsamer Wolf: Flucht aus dem Dunkel») Германияның Кёльн қаласында өткен RPC іс-шарасында «Ең үздік фантастикалық ойын кітабы» сыйлығын жеңіп алды. Mongoose сондай-ақ Девер қалағандай, бастапқыда жоспарланған 32 кітаптан тұратын толық серияны жариялауға тырысты, өйткені бастапқы серияда тек 28 кітап болған. Одан кейін неміс баспасы Mantikore Verlag компаниясы коллекционерлік серияның 18-ден 28-ге дейінгі кітаптарын ағылшын тілінде басып шығару құқығын алғанын хабарлады. 2015 жылдың 1 сәуірінде 29-шы кітап, «Чай дауылдары», 2015 жылдың күзінде алғаш рет итальян және ағылшын тілдерінде жарияланатыны туралы хабарланды. Алайда, 2015 жылдың қыркүйегінде «Шадакидің буканері» сериясының 22-ші кітабы жарық көргеннен кейін, Mantikore Verlag серияның басып шығару құқығынан айырылды. Баспагер болмағандықтан, «Чай дауылдары» кітабының ағылшын тіліндегі нұсқасы итальян тіліндегі басылымы 2015 жылдың 29 қазанында жарық көргенше күтуге мәжбүр болды. 2015 жылдың 1 желтоқсанында Cubicle 7 Entertainment Ltd Mantikore Verlag-тан Lone Wolf Gamebooks басып шығару лицензиясын сатып алды, бұл 29-шы кітаптың ағылшын тіліндегі басылымын 2016 жылдың көктеміне дейін ықпалдастырды. Алайда, 2016 жылдың 29 қаңтарында Cubicle 7 өз шешімінен бас тарғанын және Lone Wolf ойын кітаптары сериясын жарияламағанын мәлімдеді. 2016 жылдың 1 сәуірінде Джо Девер қалған «Жалғыз қасқыр» кітаптарын өзінің жеке баспасы Holmgard Press арқылы шығаратынын мәлімдеді. 2016 жылдың 4 наурызында Mantova Comics & Games Show (Мантова, Италия) көрмесінде Девер «Жалғыз қасқыр 30. Теңіздің түбінде өлген» итальяндық басылымының 2016 жылғы Lucca Comics & Games Show-да жариялануы жоспарланғанын мәлімдеді, бірақ оның денсаулығы нашарлап, мерзімінен бұрын қайтыс болуы бұған мүмкіндік бермеді. Оның өлімінен кейін оның ұлы Бен отбасының сағаның қалған үш кітабын басып шығаруға тырысатынын мәлімдеді. 2022 жылдан бастап Holmgard Press бүкіл серияны «Definitive Edition» ретінде қайта басылай бастады, ол жаппай нарыққа бағытталған және кітаптардың жаңадан қарастырылған нұсқасын ұсынады. 2022 жылдың қараша айына дейін алғашқы бес кітап қайта басылып шықты. 2015 жылдың 1 қарашасында Деверге жазу және ойын дизайны саласындағы еңбегі үшін Лукканың «Даңқ аллеясында» (Лукка, Тоскана, Италия) тақта орнатылды. Сондай-ақ, ол Lucca Comics & Games Show ұйымдастырушыларынан өмірлік жетістіктері үшін сыйлық алды. 2016 жылдың 14 қаңтарында француз баспасы Gallimard Jeunesse Loup Solitaire басылымдарының 1986 жылы алғашқы басылымынан бері 2,8 миллионнан астам данада сатылғанын хабарлады. Олар соңғы 30 жыл бойы Францияда үздіксіз басылып келеді. Loup Solitaire 29 француз нұсқасы 2017 жылы жарық көрді.

Басқа туындылар

Lone Wolf-тен басқа, Dever тағы екі рөлдік ойын кітаптар сериясын (Freeway Warrior және Combat Heroes) жасады, сондай-ақ ПК және консольдар үшін бірнеше ең көп сатылған компьютерлік және бейнеойындарды жобалады. Freeway Warrior сериясы апокалиптикалық, Mad Max стиліндегі әлемде өтеді. Бұл серия 2015 жылдың қазан айында Италияда қайта жандандырылды, алғашқы кітап 29 қазанда, екінші кітап 2016 жылдың 3 наурызында жарық көрді. Combat Heroes ойын кітаптары – әр абзацы ойыншының көретінін бейнелейтін толық беттік суреттерден тұратын, екі режимдегі оқиғалар. Жалғыз ойнағанда мақсат – лабиринттен қашу. Екеу ойнағанда екі ойыншы лабиринтте дуэльдеседі. Әр ойыншының кітабы бөлек; белгілі бір бетте бос дәліз суреттелген, ал екінші ойыншының кейіпкері көрінген кезде (яғни, ойыншылар көрсетілген бет нөмірін оқығанда) ойыншы қарсыласының дәліз ішіндегі орнын көрсететін басқа бетке жүгінуі керек. Содан кейін ойын жалғасу алдында жекпе-жек шешіледі. Dever-дің көптеген бейнеойындарға қосқан үлесінің бірі – ең көп сатылған Killzone ойыны, оның үшін ол оқиғаның негізін жазып, басты кейіпкерлерді жасады.

Анықтамалық әдебиеттер

"Джо Дивер", The Daily Telegraph, 2016 жылғы 8 желтоқсан, бейсенбі, 27-бет.