Кіріспе
Ағылшын актрисасы (туған жылы 1946)
Тэсса Шарлотта Рамплинг (5 ақпан 1946 жылы туған) – ағылшын актрисасы. 1960-шы жылдардың шайқасқан кезеңінің иконы, ол мансабын модель ретінде бастады. Ол 1966 жылы Линн Редгрейв қатысқан «Георги қыз» фильмінде Мередит рөлін ойнады. Көп ұзамай ол француз және итальяндық артхаус фильмдерінде ойнай бастады, оның ішінде Лучино Висконтидің «Қарғысқа ұшырағандар» (1969) және Лилиана Каванидің «Түнгі күзетші» (1974) фильмдері бар. Ол көптеген еуропалық және ағылшын тіліндегі фильмдерде ойнады, соның ішінде «Жұлдызды шаң естеліктері» (1980), «Үкім» (1982), «Өмір бойы» (1984) және «Көгершіннің қанаттары» (1997). 2000-шы жылдары ол француз режиссері Франсуа Озонның музасына айналды, оның бірнеше фильмдерінде, атап айтқанда «Жүзу бассейні» (2003) және «Жас және сұлу» (2013) фильмдерінде ойнады. Телевизияда ол «Декстер» сериалындағы доктор Эвелин Фогель рөлімен танымал. 2002 жылы ол «Like a Woman» атты кабаре стиліндегі альбом шығарды. 2012 жылы ол Primetime Emmy Award және Screen Actors Guild Award сыйлықтарына ұсынылды, екеуі де «Тынышсыз» мини-сериалындағы рөлі үшін. 2015 жылы «45 жыл» фильміндегі рөлі үшін ол Берлин кинофестивалінің «Үздік актриса» сыйлығын, «Еуропалық кино сыйлығын» жеңіп алды және «Оскар» сыйлығына ұсынылды. 2017 жылы ол 74-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде «Ханна» фильмі үшін «Волпи кубогын» жеңіп алды. Ол 2001 жылы құрметті «Сезар» сыйлығын және 2002 жылы Францияның «Құрметті легионы» орденін алды. 2000 жылы өнер саласына қосқан үлесі үшін OBE орденімен марапатталды және 2015 жылы «Еуропалық кино сыйлықтарынан» өмір бойы жетістіктері үшін сыйлық алды. 2015 жылы ол француз тілінде жазған «Qui Je Suis» атты автобиографиясын шығарды. Кейін ол ағылшын тіліндегі аудармасы «Who I Am» жұмысын жасады, ол 2017 жылдың наурызында жарық көрді.
Ерте өмір
Рэмплинг 1946 жылы Эссекс графтығының Штурмер қаласында дүниеге келді. Ол суретші Изабел Аннның (қыздығы Гуртин; 1918–2001) және Олимпиада алтын медалінің иегері, жүгіруші және британдық армия офицері Годфри Рэмплингтің (1909–2009) қызы. Ол өмірінің басым бөлігін Гибралтар, Франция және Испанияда өткізді, содан кейін 1964 жылы Ұлыбританияға оралды. Ол Версальдегі Жанна д'Арк академиясында және Англияның Гертфордшир графтығындағы Бушидегі Санкт-Хильда мектеп-интернатында оқыды. Оның Сара атты бір әпкесі болды, ол 1966 жылы 23 жасында өзіне-өзі қол жұмсады. Олар Сарамен жақын қарым-қатынаста болды және жас кезінде бірге кабареде өнер көрсеткен.
1960 жылдар: модельдік мансап, актриса ретінде басталды
Рэмплинг 14 жасында сахнада дебют жасады, Стэнмордағы Бернейс институтында әпкесімен француз шаньсондарын орындады. Ол мансабын модель ретінде бастады және алғаш рет Cadbury жарнамасында пайда болды. Ол сол ғимараттағы кастинг агентінің назарына ілігенде хатшы болып жұмыс істеген. Ол Ричард Лестердің режиссерлік еткен екі фильмінде, соның ішінде оның Beatles тобымен түсірген алғашқы фильмі – "A Hard Day's Night" (1964) және "The Knack – and How to Get It" (1965) фильмдерінде су шаңғышы рөлінде эпизодтық түсті. 1965 жылы ол "Георги қыз" фильмінде Мередит рөліне шақырылды және Джон Боултингтің "Жаманнан да жаман" комедиясында рөл алды. 1967 жылы ол Юл Бриннермен бірге "Ұзақ жекпе-жек" приключенческий фильмінде ойнады. Сондай-ақ ол Жанфранко Мингоццидің режиссерлік еткен итальяндық "Сардинияда ұрлық" (Sequestro di persona) (1968) фильмінде Франко Неромен бірге түсті. Телевизияда Рэмплинг "The Superlative Seven" эпизодында, 1967 жылғы "Азаушылар" сериалында Хана Уайльдты сомдады, онда ол Джон Стидті нокаутқа жіберді. 1969 жылы ол Сэм Уотерстонмен бірге "Үш" романтикалық драмасында, ал 1972 жылы Роберт Блейкпен бірге "Корки" драмасында ойнады және костюмдік драма "Генрих VIII және оның алты әйелінде" Анна Болейн рөлін орындады. Осыдан кейін оның актерлік мансабы ағылшын және француз киноларында дамыды. Бастапқы сәттілікке қарамастан, ол The Independent газетіне: "Біз бақытты емеспіз. Ережелерді бұзу және басқа да нәрселер – бәрі қорқынышты еді. Барлығы көңіл көтеріліп жатқандай көрінді, бірақ олар соншама есірткі ішкендіктен, тіпті оны байқамады да" деді. Рэмплинг даулы рөлдерді орындады. 1969 жылы Лучино Висконтидің "Құдайлардың құлауы" (La Caduta degli dei) фильмінде ол нацилік концлагерге жіберілген жас әйел рөлін ойнады. Оның ойыны сыншылар тарапынан мақталып, оны жаңа бейнеге енгізді: жұмбақ, сезімтал және трагикалық. Оның серігі Дирк Богард оны "Көрініс" деп атады, ол оның айқын белгісіне айналды.
1970-1980-жылдардың басы: жетілген рөлдер, Голливуд және итальян киносы
Ол культты классика саналатын "Vanishing Point" фильмінде АҚШ-тағы кинопрокаттан (Ұлыбританиялық прокатқа енген) өшірілген эпизодта пайда болды. Басты рөлдегі актер Барри Ньюман бұл эпизод фильмнің аллегориялық мәнін ашуға көмектескенін айтты. 1974 жылғы "Түнгі күзетші" фильмінде ол Дирк Богардпен бірге тағы да ойнады. Онда ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұрынғы концлагерь күзетшісімен (Богард) кездесетін, концлагерьдің бұрынғы тұтқынының рөлін сомдайды. Олардың арасындағы қарым-қатынас қайта жанданады, ол оның сүйіктісі және құрбанына айналады. 1974 жылы ол Хелмут Ньютонның түсірген "Плейбой" журналы үшін жалаңаш суретке түсті. 1976 жылы ол 48-ші "Оскар" марапаттау салтанатында Энтони Хопкинспен бірге "Ең үздік көркемдік безендірілуі" номинациясы бойынша жүлде табыстады. 1974 жылы Рэмплинг Джон Бурманның "Зардоз" ғылыми-фантастикалық фильмінде Шон Коннеримен бірге түсті. Ол сондай-ақ Питер О'Тулмен "Foxtrot" (1976) және Ричард Харриспен "Orca" (1977) фильмдерінде де ойнады. Ол американдық көрермендерге Реймонд Чандлердің детективтік романының жаңаша бейімделуі "Қош бол, сүйіктім" (1975) фильмінде Роберт Митчемнің Филип Марлоу рөліндегі ойнауы арқылы танылды, содан кейін Вуди Алленнің "Жұлдызды естеліктер" (1980) және Сидни Люметтің режиссерлік еткен, Пол Ньюманның басты рөлде ойнаған "Үкім" (1982) драмасында ойнады.
1980 және 1990 жылдардың ортасы
Рэмплинг 1984 жылы Клод Лелуштың "Viva la vie" (Long Live Life) фильмінде ойнағаннан кейін, 1986 жылғы "Макс, моң амур" культ фильмінде түсті және 1987 жылғы "Ангел жүрек" триллерінде қатысты. Ол он жыл бойы депрессияға байланысты көпшілік назарынан жасырынды. 1990 жылдардың соңында ол "Көгершіннің қанаттары" (1997) фильмінде ойнады, "Үлкен үміттер" (1998) романының BBC теледидарлық бейімдемесінде Мисс Хавишам рөлін сомдады және Майкл Какойаннис режиссерлік еткен Антон Чеховтың "Шершін бақшасы" (1999) фильмінің бейімдемесінде түсті. 1997 жылы ол 54-ші Венеция халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының құрамына кірді.
2000 жылдар
Рэмплинг Франсуа Озонды 2000-шы жылдары киноға қайта оралды дейді, ол оның үлкен әпкесі Сараның өлімімен санасу кезеңі болды. Сара 1966 жылы мерзімінен бұрын босанғаннан кейін 23 жасында өз-өзіне қол жұмсады. The Guardian газетіне берген сұхбатында ол: "Мен онымен бірге болуға соншалықты ұзақ уақыт рұқсат бермедім деп ойладым. Оны өміріме қайта әкелгім келеді" деді. Актриса "Негізгі инстинкт 2" (2006) сияқты сезімдік тұрғыдан ашық фильмдерде жұмыс істеуді жалғастырды. 2008 жылы ол "Герцогиня" фильмінде Кеира Найтлидің кейіпкерінің анасы – графша Спенсер рөлін ойнады және апокалиптикалық триллер "Вавилон А.Д." фильмінде Бас жұбайын сомдады. 2002 жылы ол "Comme Une Femme", яки "As A Woman" атты альбом жазды. Альбом француз және ағылшын тілдерінде, поэзиялық бөлімдермен және Рамплингтің өзі орындаған әндермен бірге жазылған. 2006 жылдың ақпан айында Рэмплинг 56-шы Берлин халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының төрағасы болып тағайындалды. Ол Vogue, Interview, Elle журналдары мен CRUSHfanzine басылымдарының мұқабасында пайда болды. 2009 жылы ол Юрген Теллер үшін Мона Лизаның алдында жалаңаш суретке түсті. 2009 жылы Рэмплинг Тодд Солондздың "Соғыс кезеңіндегі өмір" фильмінде ойнады.
2010 жылдар
2010 жылы ол террористік триллер «Cleanskin» фильмін түсіріп, дистопиялық романтикалық фантазия «Never Let Me Go» дағы Мисс Эмили рөлін сомдады. Ол сонымен қатар «StreetDance 3D» би драмасында Хелена рөлінде және Майкл Йорк пен Рутгер Хауэрмен бірге «The Mill and the Cross» фильмінде Мария монахиня ретінде көрінді. 2011 жылы Рэмплинг Фред Шепсинің режиссерлік жұмысымен австралиялық Нобель сыйлығының лауреаты Патрик Уайттың «Бұрқаның көзі» романының бейімделуінде Элизабет Хантерді ойнады (Джуди Дэвис пен Джеффри Рашпен бірге). 2011 жылы ол Ларс фон Триердің «Меланхолия» фильмінде де ойнады. 2012 жылы «Restless» мини-сериалындағы рөлі үшін Рэмплинг Primetime Emmy Award және Screen Actors Guild Award сыйлықтарына ұсынылды. 2013 жылы ол «Dexter» сериалының сегізінші маусымында доктор Эвелин Фогель рөлінде пайда болды. Сондай-ақ, ол «Jeune et Jolie» драмасында Алиса және «Night Train to Lisbon» фильміндегі қарт Адриана до Прадо кейіпкері ретінде де көрінді. Телевизиядағы басқа рөлдері: ITV драмасы «Broadchurch» (2015) және BBC драмасы «London Spy» (2015). 2014 жылы ол NARS Cosmetics компаниясының жаңа помада науқанын бастау үшін жаңа беті болып тағайындалды. 2015 жылы Рэмплинг Эндрю Хейдің «45 Years» фильмінде Том Куртенэймен бірге ойнады. Фильм ерлі-зайыптылардың 45 жылдық мерейтойына дайындалып жатқанда күйеуінің жоғалған бұрынғы сүйіктісі туралы жаңа ақпарат пайда болатын оқиғаны көрсетеді. «45 Years» 65-ші Берлин халықаралық кинофестивалінің негізгі байқау бөлімінде көрсетілді. Ол ең үздік әйел актер сыйлығының күміс аюын жеңіп алды, ал Том Куртенэй ең үздік актер сыйлығының күміс аюын жеңіп алды. Бұл рөлі үшін ол Лос-Анджелес кино сыншылары қауымдастығының үздік әйел рөлі сыйлығын, үздік әйел рөлі үшін Еуропа кино сыйлығын жеңіп алды, «Оскар» сыйлығына ұсынылды, сондай-ақ британдық тәуелсіз фильмдегі ең үздік әйел рөлі үшін BIFA сыйлығына және үздік әйел рөлі үшін Critics' Choice Movie Award сыйлығына ұсынылды. 2016 жылы Рэмплинг сол жылғы «Оскар» сыйлығының номинацияларындағы растық әртүрліліктің жетіспеуіне байланысты бойкотқа қолдау көрсетудің «ақтарға қарсы расизм» екенін мәлімдеді. Оның бұл сөздерін Челси Клинтон «надандық, қорқынышты және жағымсыз» деп бағалады, ал Клинт Иствуд оны қорғады. Кейіннен Рэмплинг өзінің сөздері үшін кешірім сұрап, оның мәлімдемесі қате түсіндірілгеніне өкінетінін білдірді. Сол жылы Рэмплинг ЮНИСЕФ-ке көмек көрсету мақсатында Roger Moore, Stephen Fry, Ewan McGregor, Joan Collins, Joanna Lumley, Michael Caine, David Walliams, Paul McKenna және Michael Ballмен бірге «GivingTales» балалар ертегілері қолданбасын қолдады. 2017 жылы Рэмплинг Джулиан Барнстың романы бойынша «The Sense of an Ending» фильмінде Джим Бродбент пен Эмили Мортимермен бірге Вероника Форд рөлін ойнады. Фильмнің әлемдік премьерасы 2017 жылдың қаңтар айында Палм-Спрингс халықаралық кинофестивалінде өтті. Оның келесі фильмі Андреа Паллаороның «Hannah» фильмінде болды, онда ол белгісіз айыптаулар бойынша түрмеге қамалған адамның әйелі рөлін сомдады. Ол өзінің рөлі үшін 74-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде үздік әйел актер сыйлығы үшін Volpi Cup жүлдесімен марапатталды.
2020 жылдар
2019 жылдың қаңтар айында ол 2021 жылы Дени Вильневтің "Дюна" фильмінде Қадірлі Ана Гай Хелен Мохиам рөліне шақырылды. Ол "Дюна: Екінші бөлім" жалғасында да осы рөлді сомдады. Рэмплинг Жаңа Зеландиялық жазушы және режиссер Мэтью Дж. Савиллдің 2021 жылғы "Жунайпер" қара комедиясында ренішті әже рөлін ойнайды.
Жеке өмір
1972 жылы Рэмплинг Жаңа Зеландиялық актер және жарнамашы Брайан Сауткомбпен үйленді және 1976 жылы ажырасудан бұрын Барнаби Сауткомб (теледиректор болған) атты ұлы болды. Жұптың ер модель Рэндалл Лоуренспен үш адамнан тұратын қарым-қатынаста болғандығы туралы хабарланған. 2021 жылы Рэмплинг The Guardian газетіне берген сұхбатында бұл қарым-қатынасты мойындап, былай деді: «Сол кезде менің екі жігітім болды, ол кезде бәріміз өте жас едік. Бәрі өзгеріп тұратын. Көп нәрсе тәжірибелік болды деп ойлаймын. Өмірді қалай сүру керек еді! Мен қазір таптым ба, жоқпа, білмеймін, бірақ мен таптым!» 1978 жылы Рэмплинг француз композиторы Жан Мишель Жаррмен үйленді және екінші ұлы Дэвид Жарр дүниеге келді, ол музыкант және әнші болды. Ол сонымен қатар өгей қызы Эмили Жаррды тәрбиеледі, ол сәнді дизайнер болды. 1997 жылы, Рэмплинг Жаррдың басқа әйелдермен болған қарым-қатынасы туралы таблоидтардан білген кезде, некелері ашық түрде бұзылды. 2002 жылы олар ажырасып кетті. Кейінірек Рэмплинг былай деп атап өтті: «Ер адамның неке адалдығын бұзуы, тіпті әйелдің де неке адалдығын бұзуы сирек емес. Бірақ мен оны қалай білдім! Таблоидтарда. Бұл масқара болды. Содан кейін ол жалғасты. Жоқ, мен сол кезде кешіре алмадым». Рэмплинг 1970-жылдардың соңынан бері Парижде тұрады.
Бастапқыда Рэмплингке ұсынылған рөлдер
Роман Полански Рэмплингті "Кул де сак" (1966) фильміне шақыруды қалады, бірақ оның агенті бас тартты. Кейін Жакилин Биссет осы рөлді сомдады. Ол Райан О'Нилмен бірге "The Thief Who Came to Dinner" (1973) фильмінде рөлге қарастырылды. Бірақ ол кейіннен бас тартты, және Жакилин Биссет осы рөлді алды. Режиссер Тим Бурстал оны "Элиза Фрейзер" (1976) фильміндегі басты рөлге кездестірді, бірақ ол өзін комедиялық актриса деп санамайтынын айтты және рөлден бас тартты. Кейін Сюзанна Йорк осы рөлді сомдады. Ол "Француз лейтенантының әйелі" (1981) фильміндегі Сара Вудрафф рөліне қарастырылды, бірақ Джон Фаулз оның 1974 жылғы "Түнгі күзетші" фильміндегі ойынынан ләззат алмады. Рэмплинг кейіннен рөлден бас тартты, ал Мерил Стрип осы рөлді сомдады.