Кіріспе
Американдық саясаткер (1955 жылы туған)
Мэри Кэтрин "Хейди" Хайткэмп (ағылш. Mary Kathryn "Heidi" Heitkamp; 30 қазан 1955 жылы туған) – 2013 жылдан 2019 жылға дейін Солтүстік Дакотадан АҚШ сенаторы қызметін атқарған американдық заңгер және саясаткер. Солтүстік Дакота Демократиялық-бейтарап лига партиясының мүшесі, ол Солтүстік Дакотадан АҚШ Сенатына сайланған алғашқы әйел болды. Хайткэмп 1992 жылдан 2000 жылға дейін Солтүстік Дакотаның 28-ші бас прокуроры, ал 1986 жылдан 1992 жылға дейін Солтүстік Дакотаның 20-шы салық комиссары болды. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, ол Солтүстік Дакотада штаттық және/немесе конгресс кеңсесін иеленген немесе жеңіске жеткен соңғы демократ. Хайткэмп 2000 жылы Солтүстік Дакотаның губернаторы лауазымына үміткер болды, бірақ республикашыл Джон Ховеннен жеңілді. 2010 жылы АҚШ Сенатына сайлауда зейнеткерлікке шыққан Байрон Дорганның орнына Демократиялық партиядан түсуді қарастырды, бірақ 2010 жылдың 3 наурызында Ховенге қарсы сайлауға қатысудан бас тартты, ол ақырында сайланды. 2011 жылдың қарашасында Хайткэмп 2012 жылғы сайлауда зейнеткерлікке шыққан Кент Конрадтың орнына Солтүстік Дакотадан АҚШ сенаторы болуға кандидаттығын жариялады. Ол сол жылы Сенаттағы ең тартысты жарыста республикалық конгрессмен Рик Бергті 2012 жылдың 6 қарашасында шамалы айырмамен жеңді. Хайткэмп Джоселин Бурдиктен кейін Солтүстік Дакотаның екінші әйел сенаторы және штаттан Сенатқа сайланған алғашқы әйел болды. 2018 жылдың 6 қарашасында республикалық конгрессмен Кевин Крамер Хайткэмпті қайта сайлауда жеңді. Сенаттан кеткеннен кейін Хайткэмп CNBC-ге сарапшы болып жұмыс істеді және Гарвард Кеннеди мектебінің Саясат институтында қонақтап жүрді. 2019 жылдың сәуірінде Индиана штатының сенаторы Джо Доннеллимен (2018 жылы қайта сайланудан айрылған) бірге демократтардың ауылдық сайлаушылармен қайта байланысуына көмектесу мақсатындағы "Бір ел жобасы" атты ұйымды құрды. 2023 жылдың қаңтарында Хайткэмп Чикаго университетінің Саясат институтының директоры болды.
Ерте өмір және білім
Хайткэмп Миннесота штатының Брекенридж қаласында дүниеге келді. Ол Дорин Лавонн (қызметінде Берг) мектеп аспазы және Раймонд Бернард Хайткэмп, үй шаруашылығы жұмыскері және құрылысшысы болған жеті баланың төртіншісі еді. Оның әкесі неміс тегінен, анасы – жартылай норвегиялық, жартылай неміс тегінен шыққан. 1977 жылы Солтүстік Дакота университетін бакалавр дәрежесімен, ал 1980 жылы Льюис және Кларк құқық мектебін заңгер мамандығы бойынша бітірді.
Ерте мансап
1976 жылы АҚШ Конгресінде, ал 1977 жылы Солтүстік Дакота заң шығару жиналысында стажировкадан өтті. Содан кейін Солтүстік Дакота штатының салық комиссары Кент Конрадтың адвокаты болып жұмыс істеді. Ол 1992 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті.
Солтүстік Дакотаның бас прокуроры
1992 жылы Солтүстік Дакота штатының бас прокуроры Ник Спейт губернаторлыққа кандидат болу үшін қызметтен кетті. Гейткэмп бас прокурорлыққа кандидат болып, дауыстардың 62 пайызын алып жеңіске жетті. Ол 1996 жылы дауыстардың 64 пайызымен қайта сайланды. Солтүстік Дакотаның бас прокуроры ретінде Гейткэмп темекі компанияларынан өтемақы алу бойынша штаттің құқықтық күш-жігерін жетектеп, нәтижесінде Темекі шеңберлік келісіміне қол жеткізді.
2000 жылғы губернаторлық сайлау
2000 жылы қазіргі республикалық губернатор Эд Шафер үшінші мерзімге қайта сайланудан бас тартты. Хайткамп демократиялық партияның ішкі сайлауында қарсы кандидатсыз өтті. Республикалықтар тарапынан Солтүстік Дакота банкінің бас директоры Джон Ховен де қарсы кандидатсыз өтті. Губернаторлық науқаны барысында Хайткампқа сүт безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылды, бірақ кейін ол толық жазылып кетті. Ховен оны 55 пайызға 45 пайызбен жеңді. Хайткамп штаттың 53 округінің 12-сінде жеңіске жетті.
Бизнес
2001 жылдан 2012 жылға дейін Хайткамп Dakota Gasification Company компаниясының Great Plains синтетикалық отын зауытының директорлар кеңесінде тәуелсіз директор болып қызмет етті. Қазір ол Канадалық-американдық бизнес кеңесінің консультативтік кеңесінде қызмет етеді. Хайткэмптің інісі Джоэл радиодағы ток-шоу жүргізушісі және Солтүстік Дакота штатының бұрынғы сенаторы. Хайткэмп кейде оның "Жаңалықтар мен көзқарастар" бағдарламасын жүргізеді, ол Фаргодағы KFGO және Солтүстік Дакотадағы басқа станцияларда эфирге шығады.
2012 жыл
2011 жылдың қаңтар айында АҚШ-тың демократ сенаторы Кент Конрад 2012 жылы қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді. 2011 жылдың 8 қарашасында Хайткамп бос қалған орынға үміткер болады деп хабарлады. Ол "тәуелсіз дауыс" болады деп уәде берді. Хайткамп 2012 жылдың 6 қарашасында өткен Сенат сайлауында 2936 дауыс айырмасымен жеңіске жетті, бұл дауыс беруге қатысқандардың 1 пайызынан да аз көрсеткіш. Берг келесі күні сайыстан бас тарды, бірақ Солтүстік Дакота заңнамасына сәйкес "қайта санау талабын" беруге құқылы еді. 2014 жылы The Daily Beast Хайткамптың 2020 жылы президенттікке үміткер болуы мүмкін екенін айтты, оның Вашингтонға "Ескі Батыстың дәстүрлі құндылықтарын: шыншылдық, тұрақтылық, еңбекқорлық, адалдық және әділдік сезімін" әкелгенін жазды. Оған жауап ретінде Хайткамп радиода мұндай ұсыныстан бас тартатынын мәлімдеді. "Мен 'ешқашан, ешқашан' демеймін, бірақ Солтүстік Дакота халқына қызмет ету мен үшін үлкен мәртебе, мен не істесем де, бұл әрқашан менің басты басымдығым болады деп үміттенемін. Мен қазіргі қызметімді өте жақсы көремін". Соңында Трамп бұл лауазымға Джорджия штатының бұрынғы губернаторы Сонни Пердуді ұсынды. Хайткамп 2013 жылдың 3 қаңтарынан 2019 жылдың 3 қаңтарына дейін Сенатта Солтүстік Дакотаны, бұрынғы қарсыласы, республикашыл Джон Ховенмен бірге өкілдік етті.
Кейінгі мансап
Хайткамп CNBC телеарнасына материалдар дайындаушы. 2020 жылғы президенттік сайлауда ол Солтүстік Дакота штатынан Джо Байденді қолдаған Демократиялық NPL сайлаушыларының тізіміне енді. Трамп штаттың үш сайлаушы дауысын жеңіп алды. 2020 жылы ол Байден әкімшілігінде Ауыл шаруашылығы министрі лауазымына үміткерлердің бірі ретінде қарастырылды. Бірақ Байден бұл лауазымға бұрын президент Барак Обама кезінде де қызмет атқарған Том Вилсакты таңдады. 2021 жылы Хайткамп Демократиялық партияның корпорацияларға, ірі мұраларға және аса байларға салық салу арқылы 3,5 триллион долларлық әлеуметтік бағдарламаны қаржыландыру әрекеттеріне қарсы лобби жасады. Лоббист Джон Бро оны ірі мұраларға салық салуға қарсы әрекет ету үшін шақырды. Хайткамп технология индустриясы үшін лоббилік қызмет жүргізетін American Edge ұйымының басқарма мүшесі.
Саяси ұстанымдар
Гейткэмп умеренным демократом деп сипатталды. Ол центрист саналды және көбінесе екі партиялық заңнаманы қолдады. National Journal журналы оның либералдық көрсеткіші 53%, консервативтік көрсеткіші 47% деп бағалаған. Американдық консервативтік одақ оған өмір бойы 13,67% консервативтік рейтинг берді. Americans for Prosperity қаржылық тұрғыдан консервативті тобы Гейткэмпке өмір бойы 26% және 2016 жылы 70% жоғары балл берді. Либералдық ұстанымдарды қолдайтын Americans for Democratic Action оған 2016 жылы 45% либералдық және 2015 жылы 60% либералдық балл берді. Congressional Quarterly жариялаған зерттеуде ол Трамптың ұстанымымен 67% жағдайда дауыс бергені анықталды. Associated Press агенттігі оның ұстанымдарымен 68% -ден астам уақыт дауыс бергенін анықтады. 2018 жылы GovTrack Гейткэмпті Сенаттың ортасынан жақын, үшінші ең умеренный демократ ретінде, умеренный республикашыл сенатор Сьюзан Коллинстен оңға қарай орналастырды. 2018 жылдың наурыз айында Гейткэмп Израильге қарсы бойкотқа қарсы заңды (s. 720) демеуші болды, бұл Израиль үкіметінің әрекеттеріне наразылық білдірген жағдайда, американдық мердігерлердің Израиль мен оккупацияланған палестиналық аумақтардағы израильдік поселендерге қарсы бойкотты ынталандыруы немесе қатысуы федералдық қылмыс болар еді. 2018 жылдың маусым айында Кох ағайындары қолдаған Americans for Prosperity ұйымы банктерге қатысты қаржылық ережелерді жеңілдететін заңға дауыс бергені үшін Гейткэмпке алғыс айтатын цифрлық жарнамалар жариялады.
Денсаулық сақтау
Хайткамп пациенттерді қорғау және қолжетімді медициналық көмек туралы заңда «жақсы және жаман» жақтары бар екенін және «оны түзету қажет» деді. Ол Сенаттағы өзінің қарсыласы Рик Бергті заңды күштен жоюды қалағаны үшін сынады, себебі ол сақтандыру компанияларының алдын ала аурулары бар балаларға көмек көрсетуден бас тартуына қатысты алаңдаушылық білдірді. 2013 жылы АҚШ федералдық үкіметінің жұмысы тоқтатылған кезде Хейткамп республикашылдардың Ұзақ мерзімді қаржыландыру туралы қаулыны «басқа мәселелерді заңдастыру құралы» ретінде пайдалануға тырысқанын сынады, мысалы, пациенттерді қорғау және қолжетімді медициналық көмек туралы заңды қаржыландыруды тоқтату және жеке міндеттемені кейінге қалдыру. Ол бұл мәселені шешуге келісімге келген екі партиялық Сенат тобының 14 мүшесінің бірі болды. 2013 жылғы үкімет жұмысын тоқтату кезінде Хейткамп өзінің жалақысынан шамамен 8000 долларды Солтүстік Дакотадағы ардагерлерді қолдайтын, мүмкіндігі шектеулі жандарға медициналық құралдармен көмектесетін және сүт безінің қатерлі ісігі туралы хабардарлықты арттыратын қайырымдылық ұйымдарына сыйлады. 2018 жылдың қаңтар айында Хейткамп Трамптың Денсаулық сақтау министрі лауазымына ұсынған Алекс Азарды бекітуге дауыс берген алты демократтың бірі болды.
Экономикалық мәселелер
Хейткамп Трамп әкімшілігінен Солтүстік Дакота экономикасына көмектесу үшін Экспорт-импорт банкін белсенді жұмыс істеуге шақыруға тырысты. Хейткамп 2012 жылғы сайлау науқанының баспасөз хабарламасында Баффетт ережесін қолдайтынын мәлімдеді. Ол Баффетт ережесін әділ үлес төлеу туралы заң арқылы іске асыруды қолдайды, бұл 1 миллион доллар немесе одан көп табыс алғандардан кем дегенде 30% федералды салық төлеуді талап етеді. Трамптың қызметке кірісуінен кейін Хейткамп "салық реформасына қолдау көрсету үшін президенттен үлкен қысым көрді" деп сипатталды. 2017 жылдың 1 желтоқсанында ол барлық демократтармен және 14 палата мен сенаттағы республикашылдармен бірге 2017 жылғы Салықты қысқарту және жұмыс орындарын құру туралы заңға қарсы дауыс берді. 2017 жылы Хейткамп "Ақ үймен байланыстарын пайдаланып, Трампты саудаға қатысты жұмсақ көзқарасқа итермелеуді" қалайды деп айтылды. Ол партиясының көпшілігімен келіспей, банк ережелерін жеңілдету үшін республикашылдармен бірге дауыс берген 17 демократтың бірі болды. Трамп Хейткампты заңға қол қою рәсіміне шақырды.
Бір жынысты некелер
2013 жылдың 5 сәуірінде Хейткэмп бір жынысты некеге қолдау жасайтынын мәлімдеді, осымен бірге сол жылы Сенатқа бірдей кірген демократ сенатор Джо Доннели де оған қосылды.
Аборт
2012 жылы сенатқа үміткер болған кезде Хейткэмп абортты мемлекеттік қаржыландыруға қарсы екенін және "анасының өмірін сақтау үшін қажет болған жағдайда ғана кешкі аборттар заңсыз болуы керек" деп мәлімдеді. Бірақ сайлаудан кейін ол анасының өміріне қауіп төнген жағдайда ғана жүктіліктің бесінші айынан кейін аборт жасауды тыйым салатын заң жобасын қолдаудан бас тартты. Хейткэмптің бұл қадамдары абортқа қарсы "Сьюзан Б. Энтони Лист" ұйымының өкілі Марджори Данненфелсердің сынына ұшырады. Заңды аборт пен репродуктивтік құқықтарды қолдайтын "Жоспарлы ата-аналық" ұйымы Хейткэмпке өмір бойы 100% баға берді. Ол сондай-ақ NARAL Pro Choice America ұйымынан 100% рейтинг, абортқа қарсы "National Right to Life" ұйымынан 20% рейтинг және абортқа қарсы демократтар тобы "Democrats for Life" ұйымынан 20% рейтинг алды.
Хиллари Клинтонға қолдау көрсету
2014 жылы Хайткамп "Хиллари Клинтонның жанкүйері" деп сипатталды, ол Клинтонның "қатысады, жеңеді және "тамаша президент болады" деп сенді. Ол Клинтон туралы: "Менің ойымша, ол гендерлік шектеулерден асып түседі. Адамдар оған қарағанда, оның әйел екенін немесе еркек екенін емес, өте қабілетті, білікті үміткерді көреді. Ол өте ынтымақтас, жаңаша ойлауға ашық, өте зиялы. Ол мәселенің мәніне терең бойлайды және түсінеді" деді.
Дональд Трамппен қарым-қатынасы
2016 жылғы президенттік сайлаудан кейін, Трамп Солтүстік Дакотаны үлкен артықшылықпен жеңгеннен кейін, Гейткэмп Трамп жақтастарына ұнау үшін өз көзқарасын өзгертудің қажеті жоқ екенін айтты. 2016 жылдың желтоқсан айында ол Bloomberg News-ке: «Дональд Трампқа дауыс берген көптеген адамдар – мен білетін, бірге өскен және күнделікті жұмыс істейтін ауылдық қауымдастықтардың сайлаушылары» деді. Bloomberg хабарлағандай, Гейткэмп «Вашингтондықтарға қарағанда Трамп саясаткерлерін артық көретінін айтты, себебі олар «қалыпты республикалықтар ретінде келмейді», бірақ «басқа көзқарасты тыңдауға ұлы ынта» білдіреді». Гейткэмп Трамппен бірге Air Force One ұшағымен Солтүстік Дакотаға ұшты. Ол шамамен 1400 Солтүстік Дакота тұрғынынан Трамптың Бетси ДеВосты Білім министрі қызметіне ұсынғаны туралы пікірлер естіді. Олардың 1330-ы қарсы болды. Содан кейін ол ДеВосқа қарсы екенін жариялады және бұл шешімді халықтың күшті реакциясымен байланыстырды. «Бізге оқушыларды бірінші орынға қоятын және Бетси ДеВос сияқты жекешелендіруге емес, мемлекеттік білім беруді күшейтуге жұмыс жасайтын білім министрі керек», - деп твиттеді Гейткэмп. Гейткэмп Трамптың кандидаты Майк Помпеоны Мемлекеттік хатшы қызметіне бекітуге қолдау білдірген және дауыс берген алғашқы демократ және санаулы демократтардың бірі болды. FiveThirtyEight мәліметтері бойынша, Сенаттағы соңғы екі жылында Гейткэмп Демократиялық фракция арасында Трамппен ең көп келісетін дауыс беруші болды, Батыс Вирджиниядан сенатор Джо Манчинден кейін.
Жоғарғы Сот
Ол Нил Горсушты Жоғарғы Сотқа бекітуге дауыс берді, CNBC телеарнасына берген сұхбатында бұл шешімді "оның жазбасын қарап, сұхбаттасу нәтижесінде" қабылдағанын айтты. Ол былай деді: "Оны мен таңдаған ба едім? Жоқ, ешқашан. Бірақ ол – сайланған президент таңдаған судья". 2018 жылдың қазан айында Хейткамп Брет Каваноның Жоғарғы Сотқа үміткерлігіне қатысты, оның әйелдерге шабуыл жасады деген айыптаулар ортасында қарсы дауыс берді. Оның Каваноға қарсы дауысы Солтүстік Дакотаның республикашыл бағыты ескерілгенде, саяси тәуекел деп саналды. 6 қазандағы дауыс беруден кейінгі үш апта ішінде Real Clear Politics 2018 жылғы сайлау науқанында республикалық үміткер Кевин Крамерге қарсы оның дауыс жинау көрсеткіші 8,7%-дан 14%-қа дейін төмендегенін хабарлады. Сұхбатында Хейткамп "менің қоғамдық өмірімдегі ең жақсы бөлігім – құрбандармен жұмыс істеу болды" деді, сондай-ақ оның анасы жас кезінде жыныстық зорлыққа ұшырағанын айтты.
Қару туралы заңдар
Heitkamp Ұлттық мылтық қауымдастығынан (NRA) қару-жарақ заңдарын тұрақты қолдағаны үшін A бағасын алды. 2012 жылы NRA оған өз ұстанымдарын қолдағаны үшін 86% ұпай берді; Американың қару иелері, тағы бір қару құқығы ұйымы, оған 30% баға берді. 2013 жылдың 11 сәуірінде берген сұхбатында Хейткэмп Сенди-Хук бастауыш мектебіндегі оқиғадан кейін Сенатқа ұсынылған Манчин-Туми түзетуіне қарсы дауыс беретінін айтты. Бұл түзету Брейди қолмен жасалған қару-жарақ зорлық-зомбылықты алдын алу заңына өзгертулер енгізіп, қару-жарақ көрмелері мен интернет арқылы сатып алуға қатысты тексерулерді кеңейтетін еді. Хейткэмп: "Мен өзімнің штатымды өкілдеймін. Соңында бұл басқа сенаторлардың пікіріне емес, Солтүстік Дакота халқының пікіріне байланысты". Сауалнамалар көрсеткендей, Солтүстік Дакотаның көпшілігі "ұшуға тыйым салынған" тізімдегі адамдарға қару-жарақ пен оқ-дәрі сатып алуға тыйым салуды жақтайды, бірақ 2016 жылдың маусым айында Орландо түнгі клубындағы оқиғадан кейін Хейткэмп мұндай тыйымға қарсы дауыс берді. Ол мұны жасаған жалғыз демократ сенатор болды. Оның орнына ол Сьюзан Коллинз ұсынған "компромистік қару заңына" қолдау білдірді. Оның қару сатып алушылардың тексеруін кеңейтуге қарсы дауыс беруі көптеген адамдарды, соның ішінде бұрынғы Ақ үй штабының басшысы Уильям М. Дейлиді ашуландырды, ол "Вашингтон Пост газетінде 2500 долларлық сайлауалды қаржысын қайтаруды талап ететін ашулы мақала жазды".
Энергия және қоршаған орта
Рейтер агенттігінің хабарлауынша, Хейткамп «отандық энергияны дамытуды, атап айтқанда, қазба отынды және жаңаруға жарамды ресурстарды қолдаған». Ол сондай-ақ, гидравликалық жарылысқа қарсы шығушылардың көптегені «жалған ғылымға» ұшырап, оның мәнісін білмейтінін айтқан. Ол 113-ші Конгресте климаттық көшбасшылық бойынша «Климаттық жақындықтар дауысы» ұйымының ең төмен бағаланған демократ сенаторы болды және 2015 жылы да сол көрсеткішті сақтап тұрды. 2016 жылдың желтоқсан айында Хейткамп CNBC телеарнасына Армия инженерлік корпусының «Дакота Access» құбыр желісін аяқтауға қажетті рұқсаттарды беруден бас тартқанына қарамастан, Трамп басқаруымен жағдай өзгеретінін мәлімдеді. Ол құбырдың американдықтардың жері арқылы салынуына қарсы шыққандарды түсінетінін айтты, бірақ: «Менің ойымша, бұл күресте жеңіске жете алмаймыз» деп қосты. 2017 жылдың ақпан айында Хейткамп Скотт Пруитті Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің басшысы қызметіне бекітуге дауыс берген екі демократ сенаторының бірі болды. 2017 жылдың наурыз айында ол Трамптың «Keystone XL» жобасын мақұлдауын қолдап, оны «ақылға қонымды» деп атады. Сондай-ақ, ол «Ағынды қорғау ережесіне» қарсы дауыс берді.
Жеке өмір
Хайткамп отбасылық дәрігер Дарвин Лангеге үйленген. Олар Манданда тұрады және екі ересек баласы бар, Әли мен Натан. 2000 жылы Хайткэмп сүт безінен туған қатерлі ісіктен аман қалды. Хайткэмп былай деді: "Менің ойымша, менің партиямдағы кейбір адамдар мені жақсы біледі және мен енді өзгермеймін. Өмірімнің осы кезеңінде шынымен ойлағанымды айтпау мүмкін емес. Мен әрқашан айтамын, менопаузадан өткен әйелге және оның жақсы идея деп ойлаған нәрсесіне араласпаңыз".