Рой Эмерсон: Ұлы теннис шеберінің өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Австралиялық теннисші (1936 жылы туған)

Рой Стэнли Эмерсон (3 қараша 1936 жылы туған) – 12 рет Grand Slam жекелей турнирінде және 16 рет Grand Slam парлық турнирінде жеңімпаз атанған, барлығы 28 Grand Slam титулын жеңген австралиялық бұрынғы теннисші. Оның жекелей Grand Slam турниріндегі барлық жеңістері және Grand Slam парлық турниріндегі 14 жеңісі 1968 жылы ашық дәуір басталғанға дейін тіркелді. Ол жекелей және парлық сындарда карьералық Grand Slam-ды (барлық төрт Grand Slam турнирінде жеңіске жеткен) аяқтаған жалғыз ер адам және жекелей сында екі мәрте карьералық Grand Slam-ды аяқтаған төрт теннисшінің біріншісі (кейін Род Лейвер, Новак Джокович және Рафаэль Надаль осы жетістікке қол жеткізді). Оның 28 үлкен титулы – ер адамдар арасындағы рекордтық көрсеткіш. 1961 жылы Нед Поттер, 1964 жылы Поттер, Ланс Тингей және 14 сарапшыдан тұратын Ульрих Кайзер тобы, ал 1965 жылы Тингей, Джозеф Маккоули, Sport za Rubezhom және 16 сарапшыдан тұратын Ульрих Кайзер тобы оны әлемнің бірінші ракеткасы деп сақтады. Эмерсон 12 жекелей үлкен турнирде жеңіске жеткен алғашқы теннисші болды. Ол бұл рекордты 30 жыл бойы сақтап, 2000 жылы Пит Сампрас одан асып түсті. Сондай-ақ, ол 2019 жылға дейін алты рет Австралия Ашық чемпионатының ерлер жекелей сынында жеңіске жетті, осыдан кейін Новак Джокович жетінші титулын жеңіп алды. Эмерсон осы титулдардың бесеуін қатарынан (1963–67) жеңіп алды, бұл рекорд әлі де сақталуда. Эмерсон екі түрлі сында бірнеше рет Grand Slam жиынтығын жеңген бес теннисшінің бірі. Эмерсон 1959 мен 1967 жылдар аралығында рекордтық сегіз рет Дэвис кубогын жеңген команданың құрамында болды. Замандастарынан айырмашылығы, ол әуесқой теннисші ретінде қалып, Ашық дәуірге дейін кәсіби тенниске өтпеді.

Өмірбаян

Эмерсон Квинсленд штатының Блэкбатт қаласындағы фермада дүниеге келді. Кейіннен оның отбасы Брисбенге көшіп келді, ал ол Брисбен грамматикалық мектебі мен Ипсвич грамматикалық мектебінде білім алғаннан кейін теннистен жақсы оқытылды. Эмерсон 1959 жылы Уимблдон турнирінде (Нил Фрейзермен жұптасып) алғашқы Grand Slam турниріндегі жұптық титулын жеңіп алды. 1961 жылы ол Австралия чемпионатында финалда отандасы Род Лаверді төрт сетте жеңіп, алғашқы Grand Slam турниріндегі жекелей титулға ие болды. Сол жылы Эмерсон АҚШ чемпионатының финалында Лаверді тағы да жеңіп, екінші маңызды жекелей жүлдесін жеңді. Турда "Эммо" деп аталған, алты фут бойлы оң жақтан ойнайтын теннисші қатал жаттығулармен және жоғары деңгейдегі физикалық дайындыққа байланысты әрқашан қиын матчтарға дайын болды. Ол негізінен "серв және волей" стилінде ойнаған, бірақ сонымен қатар баяу корттардың қиындықтарына бейімделе алды, бұл оған барлық жабындарда сәтті өнер көрсетуге мүмкіндік берді. 1963 жылдан 1967 жылға дейін Эмерсон Австралия чемпионатында бес рет қатарынан ерлер арасындағы жекелей титулдарды жеңіп алды. Оның алты Австралиялық ерлер арасындағы жекелей жүлдесінің рекордын 2019 жылы Новак Джокович жетінші рекордын жеңіп басып өтті. 1963 жылы Эмерсон француз чемпионатындағы алғашқы жекелей титулын жеңіп, финалда Пьер Дармонды жеңді. Эмерсонның алғашқы Уимблдон жекелей титулы 1964 жылы Фред Столлден жеңіске жеткенде иеленді. Эмерсон 1964 жылы 55 матчты қатарынан жеңіп, жылды 115 матчтың 109-ында жеңіспен аяқтады. Ол сол жылы төрт Grand Slam турнирінің үшеуін жеңіп алды (тек Франция Ашық чемпионатында жеңіске жете алмады). Әуесқой карьерасы барысында Эмерсон кәсіби теннисші болу туралы бірнеше ұсыныстар алды, оның ішінде 1964 жылдың соңында Джек Крамерден жасалған 38 000 фунт стерлингтік ұсыныс болды, бірақ ол одан бас тартып, әуесқой болып қалуды жөн көрді. 1966 жылы Эмерсон екі жылға кәсіби теннисші болу үшін 100 000 долларлық кепілдік ұсынысын қабылдамады, себебі "жалақыны төмендетуге құқығы жоқ" деді. Эмерсон мен Сантанаға ұлттық теннис қауымдастықтары "әуесқойлар" ретінде аптасына 1000-1500 доллар төлегені анықталды. Эмерсон 1964 және 1965 жылдары Лэнс Тингаидың The Daily Telegraph газетіндегі мәліметінше, әлемдегі бірінші әуесқой теннисші болды, ал 1961 және 1964 жылдары Нед Поттердің World Tennis газетіндегі мәліметінше, әлемдегі бірінші теннисші болды. 1965 жылы ол Австралия және Уимблдон турнирлеріндегі жекелей жүлдесін сәтті қорғады. Ол 1966 жылы Уимблдонды жеңіп алудың басты фавориті болды, бірақ төртінші раундтағы матчында допты қуалай жете алмай сырғанап, төрешілердің тұрғызына соқтығысып, иығын жарақаттады. Ол матчты аяқтады, бірақ жеңе алмады. Эмерсонның соңғы маңызды жекелей титулы 1967 жылы Франция чемпионатында жеңіске жеткенде болды – ашық дәуір басталғанға дейін. Оның 12 маңызды жекелей титулы 2000 жылға дейін ерлер арасындағы рекордты сақтап тұрды, содан кейін Пит Сампрас осы көрсеткішті басып өтті. Эмерсон 1968 жылдың сәуір айының басында Ұлттық теннис лигасымен кәсіби келісімшартқа қол қойды. Эмерсон қатысқан Grand Slam турнирінің финалдарында 10 рет қатарынан жеңіске жетті, бұл – барлық уақыттағы рекорд. Эмерсонның соңғы Grand Slam турниріндегі жұптық титулы 1971 жылы Уимблдонда (Лавермен жұптасып) жеңіп алынды. Оның 16 Grand Slam турниріндегі жұптық жүлдесі бес түрлі серіктесімен жеңіп алынған. 1960 жылдан 1965 жылға дейін ол Франция Ашық чемпионатындағы ерлер жұптық турнирінде алты рет қатарынан жеңімпаз атанды. Тенниске ұзақ жылдар бойы үлкен үлес қосып, танымал теннисші Джек Крамер өзінің 1979 жылғы өмірбаянында "Эмерсон қазіргі заманның ең үздік жұптық ойыншысы, мүмкін, барлық уақыттағы ең үздік форхенд ойыншысы болды. Ол өте жылдам, бәрін қамтиды. Оның жұптық соққысы болды, ол тордың үстінен өтіп, сервердің аяғына келіп, торға қарай жылжиды. Джин Мако мен Джонни ван Рин кейде осындай соққыларды соғатын, бірақ Эмерсон сияқты жиі және шеберлікпен соққы бермейді" деп жазды. Эмерсон сонымен қатар 1959 жылдан 1967 жылға дейін Девис кубогын жеңген сегіз команданың құрамында болды. Эмерсонның 12 жекелей және 16 жұптық титулы оны Grand Slam турнирінің тарихындағы жетекші ойыншылардың біріне айналдырады. Эмерсонның соңғы топ-20 рейтингі 1973 жылы болды, себебі ол Сан-Францискодағы Тынық мұхиты жағалауы чемпионатында 105-ші және соңғы мансабындағы жеңіске жеткендіктен. Ол Роско Таннерді, Артур Эшті және Бьёрн Боргты турнирдің соңғы үш раундында жеңді. Эмерсон 1977 жылға дейін бірнеше турнирде ғана ойнады. Оның соңғы ойыны 1983 жылы Швейцарияның Гштад қаласында өткен турнирде болды. Турнирден шықса да, Эмерсон зейнеткерлікке шықпады. 1970 жылдардың соңында ол World Team Tennis (WTT) турнирінде Бостон лобстерлері клубының ойыншысы және жаттықтырушысы болды. Ол лобстерлермен көбінесе жұптық ойындарда ойнады және көбінесе австралиялық Тони Рошпен жұптасып ойнады. 1978 жылғы маусымда, World Team Tennis турнирінің бастапқы нұсқасы аяқталғанда, Рой лобстерлерді Шығыс дивизионының чемпионы атандырып, WTT финалдарына Лос-Анджелес Стрингс клубына қарсы шығарды. Эмерсон жаттықтырған соңғы лобстерлер құрамында Тони Рош, Майк Эстеп (маусымның бір бөлігінде) және Эмерсонның өзі болды. Эмерсон қазір әйелі Джой және қызы Хайдимен бірге Калифорния штатының Ньюпорт-Бич қаласында тұрады, сонымен қатар Гштадта да үйі бар, онда ол әр жазда теннис мектебін өткізеді. Оның ұлы, Энтони, Корона-дель-Мар орта мектебінде және Оңтүстік Калифорния университетінде теннис бойынша All American атанды және қысқа мерзімге кәсіби турда ойнады. Рой мен Энтони 1978 жылы АҚШ-тың қатты корттағы әке және ұл титулын жеңіп алды. Рой Флорида штатының Олдсмар қаласындағы Ист Лейк Вудс клубында жасөсперімдерді жаттықтырды.

Emerson was born on a farm in Blackbutt, Queensland. His family later moved to Brisbane and he received better tennis instruction after attending Brisbane Grammar School and Ipswich Grammar School. Emerson won his first Grand Slam tournament doubles title in 1959 at Wimbledon (partnering Neale Fraser). In 1961, he captured his first Grand Slam tournament singles title at the Australian Championships, beating compatriot Rod Laver in four sets in the final. Later that year, Emerson claimed his second major singles crown when he again beat Laver in the final of the US Championships. Known as "Emmo" on the tour, the six foot right hander was known for training hard and always being ready for strenuous matches because of his outstanding level of fitness. He was primarily a serve and volley style player, but was also able to adapt to the rigours of slow courts, allowing him to enjoy success on all surfaces. From 1963 to 1967, Emerson won five consecutive men's singles titles at the Australian Championships. His record of six Australian men's singles crowns was surpassed in 2019 by Novak Djokovic who won his record seventh. 1963 also saw Emerson capture his first French Championships singles title, beating Pierre Darmon in the final. Emerson's first Wimbledon singles title came in 1964, with a final victory over Fred Stolle. Emerson won 55 consecutive matches during 1964 and finished the year with 109 victories out of 115 matches. He won three of the year's four Grand Slam events that year (failing to win only the French Open). During his amateur career Emerson received several offers to turn professional, including an £38,000 offer made at the end of 1964 by Jack Kramer, but declined and opted to remain an amateur. In 1966, Emerson rejected a $100,000 guarantee over two years offer to turn pro, stating that he "couldn't afford to take a pay cut." It was estimated that Emerson and Santana were paid about $1,000 to $1,500 a week in living expenses alone from their national tennis associations as "shamateurs". Emerson was the world No. 1 amateur player in 1964 and 1965 according to Lance Tingay of The Daily Telegraph and in 1961 and 1964 according to Ned Potter of World Tennis. In 1965, he successfully defended his Australian and Wimbledon singles crowns. He was the heavy favourite to win Wimbledon again in 1966, but during his fourth round match he skidded while chasing the ball and crashed into the umpire's stand, injuring his shoulder. He still finished the match, but was unable to win. Emerson's last major singles title came at the French Championships in 1967 – the year before the open era began. His 12 major singles titles stood as a men's record until 2000, when it was surpassed by Pete Sampras. Emerson signed a professional contract with the National Tennis League in early April 1968. Emerson had 10 straight victories in Grand Slam tournament finals in which he appeared, which is an all time record. Emerson's final Grand Slam doubles title was won in 1971 at Wimbledon (partnering Laver). His 16 Grand Slam doubles crowns were won with five different partners. From 1960 to 1965, he won six consecutive French Open men's doubles titles. Jack Kramer, the long time tennis promoter and tennis great, writes in his 1979 autobiography that "Emerson was the best doubles player of all the moderns, very possibly the best forehand court player of all time. He was so quick he could cover everything. He had the perfect doubles shot, a backhand that dipped over the net and came in at the server's feet as he moved to the net. Gene Mako and Johnny van Ryn could hit a shot like that sometimes, but never so often nor as proficiently as Emerson." Emerson was also a member of a record eight Davis Cup winning teams between 1959 and 1967. Emerson's 12 singles and 16 doubles titles make him one of the leading players in Grand Slam tournament history. Emerson's last top 20 ranking was in 1973, primarily owing to his winning his 105th and final career title at the Pacific Coast Championships in San Francisco. He defeated Roscoe Tanner, Arthur Ashe, and Björn Borg in the last three rounds of that tournament. Emerson played just a few tournaments through 1977. His last appearance was in the Gstaad, Switzerland tournament in 1983. Although he exited the tournament circuit, Emerson did not retire. In the late 1970s, he served as a player/coach for the Boston Lobsters in World Team Tennis (WTT). He mostly played doubles with the Lobsters and often teamed with fellow Australian Tony Roche. In the 1978 season, the last season under the original iteration of World Team Tennis, Roy coached the Lobsters to the Eastern Division Championship and into the WTT Finals against the Los Angeles Strings. The final Lobster team that Emerson coached consisted of Tony Roche, Mike Estep (for part of the season), and Emerson himself as the male players. Emerson now resides in Newport Beach, California with his wife, Joy, and daughter, Heidi, and has a home in Gstaad where he holds a tennis clinic each summer. His son, Antony, was an All American in tennis at Corona del Mar High School and the University of Southern California and played on the professional tour briefly. Roy and Antony won the United States Hard Court Father and Son title in 1978. Roy briefly coached promising juniors at East Lake Woodlands in Oldsmar, Florida.

Марапаттар мен құрметтер

Эмерсон 1982 жылы Халықаралық теннис даңқы залына, ал 1986 жылы Австралия спорт даңқы залына енгізілді. Эмерсон бес рет жеңіп алған және кәсіби карьерасындағы соңғы матчын өткізген Швейцарияның ашық Гштад турнирінің негізгі корты оның құрметіне Рой Эмерсон Арена деп аталды. 2000 жылы ол Австралия спорт медалімен марапатталды, ал 2001 жылы Жүзжылдық медаль алды. Брисбен халықаралық турнирінде ерлер арасындағы жеңімпазға берілетін Рой Эмерсон кубогы оның есімімен аталады. 2009 жылы Эмерсон Квинсленд спорт даңқы залына енгізілді. 2013 жылы Австралия Ашық чемпионатында Australian Open Legends' Lunch кезінде құрметпен еске алынды. 2014 жылы Брисбен қалалық кеңесі Милтондағы Фреу паркіндегі жаңа теннис орталығына Рой Эмерсон есімін берді. Сол жылы Блэкбатт қаласында Рой Эмерсон мұражайы ашылды. 2017 жылдың 18 қаңтарында Рой Эмерсонның мүсіні Блэкбатт мұражайында ашылды.

Тарихтағы орны

2012 жылы «Теннис арнасының» «Барлық уақыттың 100 ең ұлысы» сериалында Эмерсон барлық уақыттың ең ұлы теннисшілердің 11-ші орнында тұрды, ал Род Лаверден кейін сериядағы ең жоғары бағаланған австралиялық ойыншы болып танылды.

Синглдар

Турнир 1954 1955 1956 1957 1958 1959 1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 SR Жеңіс % Австралия Ашық 1R 2R 2R AQF QFS FWFWWWWW A3R AQF A 6 / 15 46–9 83.6 Француз Ашық 1R A A3R AQF 3R QFF WQFS FQFWQF 4R A A A 2 / 13 43–11 79.6 Уимблдон 2R A3R 4R ASFQFQF 4R QFWWQF 4R 4R QF 4R A 2 / 16 60–14 81.1 АҚШ Ашық 3R AQF 4R AQF 3R WF 4R WQFS FQF 4R QF 4R A1R 2 / 16 61–14 81.3 Жеңіс–жеңіліс 3–4 0–1 7–3 8–3 2–1 14–4 10–4 19–2 18–4 18–2 22–1 20–2 18–3 18–2 9–3 11–4 7–2 5–2 1–1 12 / 60 210–48 81.4

Ашық дәуірдің қос топтық титулдары (20)

Жоқ. ЖылТурнирКөрсеңізКерекPartnerOpponentsЕсеп 1. 1968 Боурнмут, Англия Шөп Род Лавер Андрес Химено Панчо Гонсалес 8–6, 4–6, 6–3, 6–2 2. 1969 Австралия ашық чемпионаты, Мельбурн Шөп Род Лавер Кен Розуолл Фред Столл 6–4, 6–4 3. 1969 Стокгольм, Швеция Қатты (i) Род Лавер Андрес Химено Фред Столле 6–4, 6–2 4. 1970 Бостон, АҚШ Қатты Род Лавер Исмаил Эль Шафеи Торбен Ульрих 6–1, 7–6 5. 1971 Уимблдон, Лондон Шөп Род Лавер Артур Эш Деннис Ралстон 4–6, 9–7, 6–8, 6–4, 6–4 6. 1971 Квебек WCT, Канада Жабық Род Лавер Том Оккер Марти Риессен 7–6, 6–3 7. 1971 Бостон WCT, АҚШ Қатты Род Лавер Том Оккер Марти Риессен 6–4, 6–4 8. 1971 Беркли, АҚШ Қатты Род Лавер Кен Розуолл Фред Столл 6–3, 6–3 9. 1971 Ванкувер WCT, Канада Ашық Род Лавер Джон Александр Фил Дент 6–3, 7–6 10. 1972 Хьюстон WCT, АҚШ Клей Род Лавер Кен Розуолл Фред Столл 6–4, 7–6 11. 1972 Лас-Вегас WCT, АҚШ Қатты Род Лавер Джон Ньюкомб Тони Рош 7–6, 1–6, 6–2 12. 1972 Ротердам WCT, Нидерланды Килем Джон Ньюкомб Артур Эш Боб Лютц 6–2, 6–3 13. 1973 Майами WCT, АҚШ Қатты Род Лавер Терри Аддисон Колин Дибли 6–4, 6–4 14. 1973 Ла Коста WCT, АҚШ Қатты Род Лавер Никола Пилич Аллан Стоун 6–7, 6–3, 6–4 15. 1973 Ричмонд WCT, АҚШ Килем Род Лавер Терри Аддисон Колин Дибли 3–6, 6–3, 6–4 16. 1973 Атланта WCT, АҚШ Клей Род Лавер Роберт Мод Эндрю Паттисон 7–6, 6–3 17. 1973 Гетеборг WCT, Швеция Килем Род Лавер Никола Пилич Аллан Стоун 6–7, 6–4, 6–1 18. 1973 Сан-Франциско, АҚШ Килем Стен Смит Ове Нилс Бенгтсон Джим Макманус 6–2, 6–1 19. 1974 Лас-Вегас, Невада, АҚШ Қатты Род Лавер Фреу Макмиллан Джон Ньюкомб 6–7, 6–4, 6–4 20. 1975 Денвер WCT, АҚШ Килем Род Лавер Боб Кармихаэль Аллан Стоун 6–2, 3–6, 7–5