Кіріспе

Цифрлық процессордың құрамындағы жылдам қолжетімді жұмыс жады.

Процессор тіркелгіші – компьютердің процессорына жылдам қолжетімді болатын орын. Тіркелгіштер әдетте шағын көлемдегі жылдам жадтан тұрады, бірақ кейбір тіркелгіштерге арнайы аппараттық функциялар берілген, оларды тек оқуға немесе тек жазуға болады. Компьютерлік архитектурада тіркелгіштерге әдетте негізгі жадтан өзге механизмдер арқылы жүгініледі, бірақ кейбір жағдайларда оларға жад адресі тағайындалуы мүмкін, мысалы, DEC PDP 10, ICT 1900. Деректерді жүктеу/сақтау архитектурасы болсын, болмасын, дерлік барлық компьютерлер үлкен жадтан деректерді тіркелгіштерге жүктейді, онда олар арифметикалық операцияларды, биттік операцияларды және басқа операцияларды орындау үшін қолданылады, сондай-ақ машиналық нұсқаулармен өңделеді немесе тексеріледі. Өңделген элементтер кейін негізгі жадқа бір нұсқау арқылы немесе келесі нұсқау арқылы сақталады. Қазіргі заманғы процессорлар негізгі жад ретінде статикалық немесе динамикалық RAM-ды пайдаланады, соңғысына әдетте бір немесе бірнеше кэш деңгейлері арқылы қол жеткізіледі. Процессор тіркелгіштері әдетте жад иерархиясының ең жоғары деңгейінде орналасқан және деректерге ең жылдам қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Бұл термин әдетте нұсқау жиынтығында анықталғандай, нұсқау құрамына тікелей енгізілген тіркелгіштер тобына ғана қатысты. Дегенмен, қазіргі заманғы жоғары өнімділіктегі процессорларда осы «архитектуралық тіркелгіштердің» дубликаттары болады, бұл тіркелгіштерді қайта атау арқылы өнімділікті жақсартуға, параллель және болжамды орындалуға мүмкіндік береді. Қазіргі заманғы x86 дизайны осы техникаларды 1995 жыл шамасында Pentium Pro, Cyrix 6x86, Nx586 және AMD K5 процессорларын шығару арқылы игерді. Компьютерлік бағдарлама бір деректерге бірнеше рет жүгінген кезде, бұл деректерге сілтеме жасау делінеді. Бағдарламаның тиімді жұмыс істеуі үшін жиі қолданылатын мәндерді тіркелгіште сақтау маңызды болуы мүмкін. Тіркелгіштерді бөлуді кодты жасау кезеңінде компилятор немесе құрастыру тілінің бағдарламашысы қолмен жүзеге асырады.

Өлшемі

Тіркелімдер әдетте олар сақтай алатын биттер санымен өлшенеді, мысалы, "8 биттік тіркелім", "32 биттік тіркелім", "64 биттік тіркелім" немесе одан да көп. Кейбір командалар жиынтығында тіркелімдер әртүрлі режимдерде жұмыс істей алады, олардың жады кішірек бөліктерге (мысалы, 32 битті төрт 8 биттік бөлікке) бөлінеді, сонда бірнеше дерек (вектор немесе бір өлшемді дерек массиві) бір уақытта жүктеліп, өңделеді. Мұндай мүмкіндік әдетте қосымша тіркелімдерді қосу арқылы іске асырылады, олар өз жадыларын үлкен тіркелімге бейімдейді. Бірнеше дерекке қатысты бір команданы орындай алатын процессорлар векторлық процессорлар деп аталады.

Қолданылуы

Процессордағы регистрлердің саны және олар арқылы орындалатын операциялар, оңтайландырылған компиляторлар жасаған кодтың тиімділігіне маңызды әсер етеді. Өрнек ағашының Страхлер саны – осы өрнекті есептеу үшін қажетті ең төменгі регистрлер санын көрсетеді.