Кіріспе
Анықтама нөмірлері үшін қателерді анықтау. Тексеру цифры – банктік шоттар нөмірлері сияқты сәйкестендіру нөмірлеріндегі қателерді анықтау үшін қолданылатын артық тексерудің бір түрі, мұндай нөмірлер кем дегенде кейде қолмен енгізіледі. Ол компьютерде жасалған деректердегі қателерді тексеру үшін қолданылатын бинарлық паритет битіне ұқсас. Тексеру цифры – енгізілген тізбектегі басқа цифрлардан (немесе әріптерден) алгоритм арқылы есептелетін бір немесе бірнеше цифрдан (немесе әріптерден) тұрады. Тексеру цифрының көмегімен, таңбалар тізбегін (әдетте цифрларды) енгізудегі қарапайым қателерді, мысалы, бір қате цифрды немесе екі жанындағы цифрлардың орнын ауыстыруды анықтауға болады.
A check digit is a form of redundancy check used for error detection on identification numbers, such as bank account numbers, which are used in an application where they will at least sometimes be input manually. It is analogous to a binary parity bit used to check for errors in computer generated data. It consists of one or more digits (or letters) computed by an algorithm from the other digits (or letters) in the sequence input. With a check digit, one can detect simple errors in the input of a series of characters (usually digits) such as a single mistyped digit or some permutations of two successive digits.
ISBN 10 - тің атауы
Он таңбалы Халықаралық стандартты кітап нөмірінің соңғы таңбасы – тексеру цифры болып табылады, ол әрбір цифрді оның нөмірдегі орнына көбейту (оң жақтан санап) және осы көбейтінділердің қосындысын 11-ге бөлгендегі қалдық 0 болуы үшін есептеледі. Ең оң жақтан саналатын цифр (1-ге көбейтіледі) – бұл соманың дұрыс болуы үшін таңдалған тексеру цифры. Ол 10-ға тең болуы мүмкін, ол X әрпімен белгіленеді. Мысалы: 0×10 + 2×9 + 0×8 + 1×7 + 5×6 + 3×5 + 0×4 + 8×3 + 2×2 + 1×1 = 99 ≡ 0 (mod 11). Демек, ISBN жарамды. Позицияларды сол жақтан санауға да болады, онда тексеру цифры 10-ға көбейтіледі, жарамдылығын тексеру үшін: 0×1 + 2×2 + 0×3 + 1×4 + 5×5 + 3×6 + 0×7 + 8×8 + 2×9 + 1×10 = 143 ≡ 0 (mod 11).
ISBN 13 (АҚШ)
ISBN 13 (2007 жылдың қаңтарынан бастап қолданылады) кітаптың штрих-коды астында табатын EAN 13 кодымен бірдей. Оның бақылау цифры UPC кодысындағыдай есептеледі.
NCDA
NOID сандық тексеру алгоритмі (NCDA) 2004 жылдан бері қолданылып келеді, ол тұрақты идентификаторларда қолдану үшін жасалған және әріптер мен сандардың кез келген ұзындықтағы тізбектерімен, «кеңейтілген сандар» деп аталатын тізбектермен жұмыс істейді. Бұл алгоритм ARK идентификатор схемасында кеңінен қолданылады, сондай-ақ Handle System және DOI сияқты схемаларда да қолданылады. Кеңейтілген сан бета-цифрлық таңбалармен шектеледі, яғни дауысты әріптер мен «l» (ell) әрпін қосқандағы әріп-сандық таңбалардан басқасы. Бұл шектеу кездейсоқ сөздер құралуын болдырмайды және O мен 0 немесе l мен 1 әріптерінің бірдей тізбекте болуына жол бермейді, осылайша түсініксіз тізбектер жасауға көмектеседі. R=29-ға тең жай сан негізінде құрылған бета-цифрлық жиын, алгоритмге R=29-дан кем ұзындықтағы тізбектердегі бір таңбалық және орналасу қателерін анықтауға кепілдік береді (одан асып кеткен жағдайда тексеру сәл нашарлайды). Алгоритм R-ден кем ұзындығы бар кез келген таңба жиынымен және R жай сан негізінде жұмыс істейді.
АҚШ-та
АҚШ денсаулық сақтау саласының ұлттық провайдерлік идентификаторының оныншы цифры. POSTNET кодының соңғы цифры. Солтүстік Американың CUSIP нөмірі. АҚШ-та қолданылатын банк коды – ABA маршрут транзитінің соңғы (тоғызыншы) цифры. Көлік құралы идентификациялық нөмірінің (VIN) тоғызыншы цифры. Аризона және Флоридадағы Mayo Clinic пациенттерін анықтау нөмірлерінің соңғы тексеру цифры бар. Кедендік және шекаралық қорғау нөмірінің он бірінші цифры.
Орталық Америкада
Гватемалалық салық нөмірі (NIT – Número de Identificación Tributaria) 11-модуль бойынша есептеледі.
Еуразияда
Ұлыбританияның NHS нөмірі 11-модуль алгоритмін қолданады. Испанияның салықтық сәйкестендіру нөмірі (número de identificación fiscal, NIF) (23-ке негізделген). Нидерландтың Burgerservicenummer (BSN) (ұлттық идентификаторы) 11-модуль алгоритмін қолданады. Израильдік Teudat Zehut (жеке куәлік) нөмірінің тоғызыншы цифры. Сербия мен бұрынғы Югославияның бірегей азаматтар нөмірі (JMBG) 13-ші цифры. (бірақ барлығы емес, қателер немесе тұру орнының болмауы себепті) 11 таңбалы түрік идентификациялық нөмірінің (TC Kimlik Numarası) соңғы екі цифры. 14 таңбалы ЕО ірі қара мал паспортының тоғызыншы таңбасы (1-ден 7-ге дейінгі циклмен: британдық ірі қара мал қозғалысы қызметіне қараңыз). Исландиялық Kennitala (ұлттық ID нөмірі) тоғызыншы цифры. Бельгия және Сербия банктік шоттарының нөмірлерін тексеру үшін 97-модуль қолданылады. Сербия кейде сілтеме нөмірі ретінде 11-модульді де пайдаланады. Венгрияның TAJ нөмірінің (әлеуметтік сақтандыру нөмірі) тоғызыншы цифры. Үндістан тұрғындары үшін Aadhaar деп аталатын бірегей сәйкестендіру нөмірі Verhoeff алгоритмімен есептелетін 12-ші цифрды қамтиды. Сингапурдың Зияткерлік меншік басқармасы (IPOS) тіркелгілі зияткерлік меншік (мысалы, сауда белгілері, патенттер, тіркелген үлгілер) үшін өтінім нөмірлерінің жаңа форматын бекітті. Ол Damm алгоритмімен есептелген тексеру таңбасын қамтиды. Қытай азаматының жеке куәлік нөмірінің (екінші буын) соңғы цифры, ISO 7064:1983 стандартын қабылдаған Қытайдың ұлттық стандарты GB11643 1999 бойынша 11-модульмен есептеледі. Егер есептелген тексеру цифры 10 болса, "X" қолданылады. Эстондық Isikukood (Жеке сәйкестендіру коды) 11-ші цифры. Сингапурдың көлік тіркеу нөмірлерінің соңғы әріптері.
The last two digits of the 11 digit Turkish Identification Number (TC Kimlik Numarası). The ninth character in the 14 character EU cattle passport number (cycles from 1 to 7: see British Cattle Movement Service). The ninth digit in an Icelandic Kennitala (national ID number). Modulo 97 check digits in a Belgian and Serbian bank account numbers. Serbia sometimes also uses modulo 11, for reference number. The ninth digit in a Hungarian TAJ number (social insurance number). For the residents of India, the unique identity number named Aadhaar has a trailing 12th digit that is calculated with the Verhoeff algorithm. The Intellectual Property Office of Singapore (IPOS) has confirmed a new format for application numbers of registrable intellectual property (IP, e. g., trademarks, patents, registered designs). It will include a check character calculated with the Damm algorithm. The last digit of Chinese citizen ID number (second generation) is calculated by modulo 11 2 as specified in Chinese GuoBiao (aka national standard) GB11643 1999 which adopts ISO 7064:1983. 'X' is used if the calculated checking digit is 10. The 11th digit of Estonian Isikukood (Personal Identification Code). The last letter on Vehicle registration plates of Singapore.
Океанияда
Австралиялық салық төлеушінің тіркеу нөмірі (11-ге модуль бойынша есептеледі). Жаңа Зеландияның NHI нөмірінің жетінші цифры. Жаңа Зеландия локомотивтерінің Traffic Monitoring System (TMS) нөмірінің соңғы таңбасы.