Кіріспе
Техникалық барлау саласы
Масштабты және қолтаңбалық барлау (MASINT) – барлаудың техникалық саласы болып табылады, ол нысана көздерінің ерекше белгілерін (қолтаңбаларын) анықтау, қадағалау, сәйкестендіру немесе сипаттау үшін қызмет етеді. Бұған көбінесе радарлық, акустикалық, ядролық, химиялық және биологиялық барлаулар жатады. MASINT – бұл соңғысының өлшеуін және сәйкестендіруін жеңілдету үшін көзге, эмитентке немесе жіберушіге байланысты кез келген ерекшеліктерді анықтау мақсатында сенсорлық аспаптардан алынған деректерді талдаудан алынған ғылыми және техникалық ақпарат. MASINT мамандары өздерінің саласы туралы қарапайым түсініктер берумен күреседі. Бір әрекет оны барлау қауымдастығының "CSI" деп атайды, MASINT – арнайы MASINT жүйелері жинаған, өңдеген және талдаған кезде мақсаттарды анықтап, жіктейтін және тұрақты немесе динамикалық мақсатты көздердің қолтаңбаларын (түсінікті сипаттамаларын) анықтайтын немесе сипаттайтын техникалық түрде алынған ақпарат. MASINT-тен басқа, IMINT және HUMINT кейіннен барлау процесінде анықталған нысаналарды іздеу немесе толығырақ жіктеу үшін пайдаланылуы мүмкін. Дәстүрлі IMINT және SIGINT MASINT күштері болып саналмаса да, басқа да барлау процестерінен алынған суреттер мен сигналдарды MASINT әдісі арқылы әрі қарай зерттеуге болады, мысалы IMINT процесі арқылы жиналған суреттерде көмілген активтердің тереңдігін анықтау. Уильям К. Мур бұл әдісті былай сипаттады: "MASINT әрбір барлау көрсеткішіне жаңа көзбен қарайды және жаңа көрсеткіштерді де ұсынады. Ол ұрыс кеңістігіндегі объектілерді бірнеше тәсілдер арқылы өлшейді және анықтайды, оларды жалғандау қиын, және ол дәстүрлі көздерді растайтын ақылдылықты қамтамасыз етеді, сонымен қатар бояу мен жапырақты ажырату үшін спектрометриямен тұруға немесе радарлық айла-шарғыларды тануға жеткілікті, өйткені сигналдың нақты радарлық жүйенің қасақана емес сипаттамалары жоқ. Сонымен қатар, ол басқа сенсорлар сезе алмайтын нәрселерді байқай алады, немесе кейде ол маңызды деректерді бірінші болып таниды". Тактикалық сенсорлар мен стратегиялық MASINT сенсорларын ажырату қиын болуы мүмкін. Шындығында, дәл сол сенсорды тактикалық немесе стратегиялық мақсатта қолдануға болады. Тактикалық рөлде, су асты кемесі акустикалық сенсорларды - белсенді және пассивті сонарды - нысанаға жақындау немесе қуушыдан қашу үшін қолдана алады. Сол пассивті сонарларды шет елдегі портта жасырын жұмыс істейтін су асты кемесі жаңа су асты кемелерінің түрін сипаттау үшін пайдалана алады. MASINT және техникалық барлау (TECHINT) бір-бірімен жапсарлас болуы мүмкін. Жақсы айырмашылық - техникалық барлау аналитигі жиі қарсыластың қару-жарағы, мысалы, артиллериялық снарядтар, оны зертханада бағалауға болады. MASINT, тіпті MASINT материалдарының ақыл-ойы, тек алыстан ғана сезінетін нысан туралы нәрселерді анықтауы керек. MASINT электрооптикалық және радарлық сенсорлары снарядтың ұшқыштық жылдамдығын анықтайды. MASINT химиялық және спектроскопиялық сенсорлары оның қозғалтқышын анықтай алады. Екі сала бір-бірін толықтырады: техникалық барлау аналитигінің сынақ полигонында оқ ату үшін артиллерия құралы болмауы мүмкін, ал MASINT аналитигінің оны далада қолданудың көп спектрлі жазбалары бар. Көптеген барлау салаларындағыдай, технологияларды белсенді қызметте пайдалану қиынға соғады, сондықтан оларды жауынгерлер қолдана алады.
Терминология
MASINT аясында өлшеу нысаналардың шекті метрикалық параметрлерімен байланысты, ал қолтаңба құбылыстардың, жабдықтардың немесе объектілердің ерекше белгілерін қамтиды, олар жинау құралдарымен сезілген кезде. Қолтаңба, оның ерекше белгілері анықталғаннан кейін құбылысты (жабдықты немесе объектіні) тану үшін қолданылады. Арнайы MASINT сенсорлары болғанымен, MASINT ғылымының көп бөлігі басқа сенсорлардан алынған ақпаратты талдауды қамтиды. Мысалы, сенсор электрондық барлау (ELINT) жинау миссиясының бөлігі ретінде жиналған радар сәулесі туралы ақпаратты ұсынуы мүмкін. Негізгі сәуленің "шашырауы" (жанама лобтар) немесе оның передатчигі тудыратын кедергі сияқты жаппай сипаттамалар MASINT саласына жатады.
Ұлттық және көпұлттық
НАТО-да стандартталған MASINT терминологиясы мен архитектурасын әзірлеу жұмыстары жүргізілді. Басқа жұмыстар кооперативті емес нысандарды танудағы көңілі толмаған нәтижелерге қатысты. Бұл функция үшін инфрақызыл маяктар (инфрақызыл MASINT) үміттерді ақтамады, бірақ миллиметрлік толқынды тану перспективалы көрінеді. Дегенмен, өзара іс-қимыл, желілік негіздегі позициялық ақпарат алмасу туысқандық атысқа түсірудің алдын алу үшін өте маңызды болуы мүмкін. Қорытындысы, MASINT қызығушылық тудыратын танк немесе ұшақтың ішінде кімнің барын анықтай алмайды. Көптеген елдер гидрофондар, белсенді сонар, магниттік аномалияларды анықтағыштар және басқа да гидрографиялық сенсорлар сияқты өздерінің теңіз астына қарсы күрес сенсорларын шығарады, олар көбінесе MASINT деп атауға тым қарапайым деп есептеледі.
Қытай
2004 жылға қарай, Қытайдың күрделірек MASINT технологияларын дамытып жатқаны туралы хабарламалар болған жоқ, бірақ ол суастына қарсы сенсорларын өндіреді.
Германия
2006 жылдың 19 желтоқсанында алғашқы сәтті ұшырылыстан кейін, жоспарланған күнінен шамамен бір жыл кешігіп, әрі қарай спутниктер шамамен алты ай сайын ұшырылды. Осы бес спутниктік SAR Lupe синтетикалық апертуралық радар шоқжұлдызының толық жүйесі 2008 жылдың 22 шілдесінде толыққанды жұмысқа кірісті.
Италия
Италия мен Франция екі мақсатта қолданылатын Orfeo азаматтық және әскери спутниктік жүйесін енгізуде ынтымақтастық етеді. Orfeo – Франция мен Италия бірлесіп әзірлеген, екі мақсатта қолданылатын (азаматтық және әскери) жерді қадағалау спутниктік желісі. Италия екі спутникке орнатылатын Cosmo Skymed X диапазонындағы полярлы синтетикалық апертуралық радарды жасап жатыр.
Ресей
Ресейде зымырандарды ұшыруды анықтауға арналған бейнелемейтін инфрақызыл спутниктері бар. Әрине, Ресей су астына қарсы күрестің кең ауқымындағы сенсорларын өндіреді.
Ұлыбритания
Ұлыбритания Бірінші дүниежүзілік соғыста жау артиллериясын анықтау үшін дыбыс өлшеу және су асты кемелерін іздеуге арналған алғашқы табысты акустикалық жүйені жасады. 1990 жылдары артиллерия орналасқан жерін анықтауға арналған жақсартылған акустикалық жүйе енгізілді, ол қарсы артиллериялық радармен толықтырылады.
Көпұлттық қару-жарақ таралуына қарсы іс-қимыл
Кез келген деңгейдегі ядролық сынақтар Толық сынақтарды тыйым салу шарты (CTBT) бойынша тыйым салынған (шарт күшіне енген жоқ), бірақ Толық ядролық сынақтарды тыйым салу ұйымының (CTBTO) дайындық комиссиясы немесе ұйымның өзі өте кішкентай сынақтарды анықтай ала ма деген пікір таласы бар. Қару ретінде қолдануға жарамсыз, бірақ қару технологиясын сынауға жеткілікті, өте төмен қуатты ядролық сынақтан құнды деректер алуға болады. CTBT шекті принципті мойындамайды және барлық сынақтарды анықтауға болатынын қарастырады. CTBTO тексеру мақсатында MASINT сенсорларынан тұратын Халықаралық бақылау жүйесін (IMS) пайдаланады, оған сейсмикалық, акустикалық және радионуклидтік әдістер кіреді. Ядролық сынақтарды анықтау мүмкіндігіне байланысты IMS төңірегіндегі дау-дамайлар туралы «Ұлттық техникалық тексеру құралдары» бөлімін қараңыз.
Әскери мақсаттарда
Бүгінгі MASINT көбінесе технологияның шегінде тұрғанымен, олардың көпшілігі жоғары құпиялылықта сақталады, бірақ бұл техникалардың тарихы ұзақ. Желкенді кемелер дәуірінде кеме капитандары жел мен толқынның сипаттамаларын өлшеу үшін көздерін, құлақтарын және сезімталдықтарын (желге тік көтерілген ылғал бармақты) пайдаланған. Олар ауа райына байланысты қандай тактикалық бағытты таңдау керектігін анықтау үшін қолтаңбалардың ойдағы кітапханасын қолданды. Орта ғасырлық бекініс инженерлері қабырғаларды бұзу үшін жасалған қазбаларды анықтау үшін құлақтарын жерге қойып, дыбыстық өлшемдер жасаған. Дұшпан артиллериясын анықтау үшін қолданылған акустикалық және оптикалық әдістер Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін жетеді. Бұл әдістер қазіргі заманғы қарсы батареялық от үшін радармен алмастырылғанымен, снайперлер мен қалалық террористерге қарсы акустикалық оқ локаторларына қызығушылық қайта оянды. Төменде жауынгерлердің қолдану салаларының бірнешеуі тізімделген; сондай-ақ "Терең көмілген құрылымдар" бөлімін қараңыз.
Ынтымақтастыққа жатпайтын нысананы тану
MASINT тактикалық тұрғыдан "Көмекшіл емес нысананы тану" (NCTR) үшін пайдалы болуы мүмкін, сондықтан досты немесе жауды анықтау (IFF) жүйелері істен шыққан жағдайда да, өзіміздің күштерге оқ ату жағдайларын болдырмауға болады.
Қадағалаусыз жер сенсорлары
MASINT көмегімен тағы бір маңызды қажеттіліктерді шешуге болады. Вьетнам соғысы кезінде UGS Макнамара желісі мен «Игло Уайт» операциясында қажетті функционалдықты қамтамасыз етпеді. Олар едәуір жақсарды, бірақ әлі де жердегі адамдарға қосымша мүмкіндіктер ұсынады, толықтай алмастырмайды. АҚШ-та «Игло Уайт» технологиясының көп бөлігі Сандия Ұлттық зертханаларынан алынған, ол кейіннен Мини кіріп кетуді анықтау жүйесін (MIDS) және АҚШ Теңіз корпусының AN/GSQ 261 тактикалық қашықтан сенсорлық жүйесін (TRSS) жобалады. АҚШ Армиясының тағы бір маңызды бастамасы – Алыстан бақыланатын майдан сенсорлық жүйесі (REMBASS), ол жақсартылған REMBASS (IREMBASS) ретінде жаңартылды және қазір REMBASS II қарастырылуда. Мысалы, REMBASS ұрпақтары инфрақызыл MASINT, магниттік MASINT, сейсмикалық MASINT және акустикалық MASINT өзара байланыстарын күшейтіп үйлестіреді. Ұлыбритания мен Австралия да UGS-қа қызығушылық танытуда. Француздық Thales Group-тың және бұрынғы Racal компаниясының бөлімшесі Thales Defence Communications 35 елде, оның ішінде 12 НАТО мүшесі үшін пайдалануға арналған құпия жергілікті аймақтық сенсорлық жүйені (CLASSIC) құрастырады. Австралия CLASSIC 2000 нұсқасын қабылдады, ол өз кезегінде Австралияның Ninox жүйесінің бөлігіне айналды, соған Textron Systems Terrain Commander бақылау жүйесі де кіреді. CLASSIC сенсорларының екі түрі бар: оптикалық-акустикалық спутниктік интеграцияланған сенсор (OASIS) және ауаға жеткізілетін акустикалық сенсор (ADAS), сондай-ақ теледидар камералары, жылулық бейнелеу және аз жарық камералары. ADAS сенсорлары АҚШ Армиясының жылдам күш проекциялау бастамасының (ACTD) бағдарламасына енді, ол OASIS акустикалық сенсорлары мен орталық өңдеуді пайдаланды, бірақ электрооптикалық компонентін емес. АДАС сенсорлары үш немесе төрттен топтастырылып орналастырылады, бұл анықтау қабілетін арттыру және триангуляция үшін жасалған. Textron компаниясының мәлімдемесіне сәйкес, ADAS акустикалық сенсорлары тұрақты қанатты ұшақтарды, тікұшақтарды, БПҰ-ларды, сондай-ақ дәстүрлі жердегі қауіп-қатерлерді де қадағалай алады. ACTD System Innovations компаниясынан алынған Алыстан шағын ауа райы стансасын (RMWS) қосты. Бұл RMWS температураны, ылғалдылықты, желдің бағыты мен жылдамдығын, көрінуді және барометриялық қысымды өлшейді, содан кейін коммерциялық немесе әскери спутниктік байланыс арқылы жіберілуі мүмкін. UGS-ті пайдалану әсіресе қалалық аймақтарда қиын, себебі онда энергияның көп мөлшері бар және маңызды өлшемдерді олардан бөліп алу қажет. Акустикалық сенсорлар көліктер мен ұшақтарды қадамдардан (егер персоналды анықтау мақсаты болмаса) және құрылыс жарылысы сияқты жағдайлардан ажыратуы керек. Олар бір мезгілдегі нысаналарды ажырата білуі керек. Қалалық ортада инфрақызыл бейнелеу үшін кіші пиксельдер қажет. Егер нысаналар немесе сенсор қозғалса, микроэлектромеханикалық акселерометрлер қажет болады.
Ғылыми-зерттеу бағдарламалары: Smart Dust және WolfPack
DARPA аясындағы UGS зерттеу бағдарламаларының бірі – Smart Dust, ол 1 мм³ көлемдегі жүздеген немесе мыңдаған "моталардың" жаппай параллель желілерін дамытуға бағытталған бағдарлама. DARPA-ның тағы бір бағдарламасы – WolfPack, бұл жердегі электрондық соғыс жүйесі. WolfPack – "құс" деп аталатын "қасқырлардың" тобынан тұрады. Қасқырлар – орналасу және жіктеу мүмкіндігі бар, радиожиілікті MASINT техникаларын және ELINT әдістерін қолдана алатын электрондық анықтау түйіндері. Оларды қолмен, артиллерия арқылы немесе әуеден тастауға болады. WolfPack, қарсы ESM-нің жаңа саласына қатысты Әуе күштерінің бағдарламасына, сондай-ақ SEAD-тің жетілдірілген түрі – Жаудың әуе қорғанысын тарату (DSEAD) бағдарламасына енуі мүмкін. Егер "қасқырлар" кедергі жасайтын құрылғылармен немесе басқа да ECM-мен жабдықталған және нысанаға өте жақын болса, байланыс немесе жергілікті анықтау үшін қолданылатын жиіліктердегі достық күштердің сигналдарын жасыру үшін оларға көп қуат қажет болмайды. DSEAD да осылай жұмыс істейді, бірақ радиолокациялық жиіліктерде. Бұл қарсы ELINT саласын ECCM-мен салыстыру қызықты болар.
Энергия көздерінің мақсаттармен негізгі өзара әрекеттесуі
Қашықтан зондтау энергия көзінің нысанамен өзара әрекеттесуіне және нысанадан өлшенген энергияға байланысты. "Қашықтан зондтау" диаграммасында 1а көзі Күн сияқты тәуелсіз табиғи көз болып табылады. 1b көзі – нысананы жарықтандыратын, мысалы, іздеу шамдары немесе жер радары таратушысы сияқты жасалма көз. 1c көзі – Жердің жылуы сияқты нысанамен кедергілесетін табиғи көз. Нысананың өзі сәуле шығаруы мүмкін, мысалы, қызыл ыстық дененің жарқырауы, оны 1-сенсор өлшейді. Сонымен қатар, 2-сенсор сәулеленуді өлшеу арқылы нысананың 1а көзімен өзара әрекеттесуін өлшеуі мүмкін, бұл дәстүрлі күн сәулесімен түсірілген суреттердегідей. Егер энергия 1b көзінен келсе, 2-сенсор жарқын фотосуретке түсірумен тең әрекет жасайды. 3а көзі бақылаушының бақылауында, мысалы, радарлық таратушы, ал 3b сенсор 3а көзімен тығыз байланыста болады. Байланыстың мысалы: 3-сенсор тек 3а көзінен нысанаға және 3b сенсордың орнына жарық жылдамдығының кешігуінен кейін кері шағылысқан сәулені іздейді. Мұндай радармен белгілі бір уақытта сигналды күту электрондық қарсы шаралардың (ECCM) мысалы болып табылады, сондықтан 3b сенсорына жақын сигналды бұзатын ұшақ назардан тыс қалады. Бистатикалық қашықтан зондтау жүйесі 3а көзін 3b сенсорынан бөліп тұрады; мультистатикалық жүйеде бірнеше жұп байланысқан көздер мен сенсорлар болуы мүмкін, немесе көздер мен сенсорлардың арақатынасы өзара байланысты болған жағдайда тең емес болуы мүмкін. Бистатикалық және мультистатикалық радарлардың аз радарлық көрінуге ие ұшақтарды жеңудің мүмкін құралы екені белгілі. Бұл сондай-ақ, жақын сулардағы операциялармен айналысатын операциялық қызметкерлердің талабы болып табылады. Синтетикалық апертура сияқты техникаларда 3а көзі мен 3b сенсоры бір жерде орналасқан, бірақ көз-сенсор массиві уақыт өте келе бірнеше өлшемдерді алады, бұл көз бен сенсордың физикалық бөлінуіне әсер етеді. Нысананың кез келген жарықтандырылуы (яғни, 1а, 1b немесе 3а көздері) және қайта оралатын сәулелену атмосфераның немесе мұхит сияқты басқа табиғи құбылыстардың көз бен нысана арасында немесе нысана мен сенсор арасында әсер етуі мүмкін. Атмосфераның сәулелену көзі мен нысананың, нысана мен сенсордың арасында болатынын ескеріңіз. Сәулеленудің және сенсордың түріне байланысты атмосфераның әсері аз болуы мүмкін немесе оны жеңу үшін кең инженерлік жұмыстарды қажет ететін үлкен әсерге ие болуы мүмкін. Біріншіден, атмосфера өзінен өтетін энергияның бір бөлігін сіңіріп алады. Бұл барлық толқын ұзындықтары бірдей әсер етсе, сезім үшін жеткілікті жаман, бірақ сәулелену бірнеше толқын ұзындығынан тұрса және толқын ұзындықтары арасындағы әлсіреу әртүрлі болса, бұл әлдеқайда күрделі болады. Екіншіден, атмосфера әдеттегіде тығыз шоғырланған энергия сәулесінің таралуына себеп болуы мүмкін.
Пассивті анықтау
"Қашықтан зондау геометриясы" суреті сканерлеу сенсорларының бірнеше маңызды аспектілерін көрсетеді. Мәжілісті көру өрісі (IFOV) – детекторға қазіргі уақытта түсетін сәулеленудің ауданы. Скандау ені – сенсор жолынан ортасы өтетін, бір сканда сигналды қабылдайтын қашықтық. Скандау ені сканерлеу жүйесінің бұрыштық көру өрісінің (AFOV) функциясы болып табылады. Көптеген сканерлеу сенсорларында детекторлар тізімі бар, сондықтан IFOV – әр детектордың қамтитын бұрышы, ал AFOV – тізімнің жалпы қамтитын бұрышы. "Итеру" (Push) типті сенсорлар жеткілікті үлкен IFOV-қа ие немесе скандау сенсорлық платформаның алға жылдамдығына қатысты жеткілікті жылдамдықпен қозғалады, соның салдарынан қозғалыс бұрмалауларызсыз толық скандау ені тіркеледі. Бұл сенсорлар әдеттегі камералардағы кең бұрышты линзалармен салыстырылатын, зерттеу немесе кең өрісті құрылғылар деп те аталады. "Қамшы" (Whisk) немесе "жарық шоғы" (spotlight) типті сенсорлар скандауды тоқтатып, детекторды скандау енінің бір бөлігіне бағыттайды, әдетте сол аймақтағы егжей-тегжейлі мәліметтерді жинап алады. Бұл сондай-ақ камерадағы телеобъективпен салыстырылатын жақыннан қарау сканері деп аталады. Пассивті сенсорлар адам жасаған сәулеленуді тудыру мүмкін емес ақпаратты, мысалы, гравитацияны қабылдай алады. Геодезиялық пассивті сенсорлар Жердің геологиясы немесе гидрологиясы туралы толыққанды ақпарат бере алады.
Белсенді сенсорлар
Белсенді сенсорлар тұжырымдамалық тұрғыдан екі түрге бөлінеді: бейнелейтін және бейнелемейтін. Әсіресе MASINT және IMINT сияқты сенсор түрлерін біріктіргенде, нақты MASINT сенсоры бейнелейтін-бейнелемейтін екенін анықтау қиын болуы мүмкін. Дегенмен, көбінесе MASINT өлшемдері нақты бейнелейтін жүйенің пиксельдеріне немесе MASINT сенсорын таситын платформаға дәл белгілі геопространдық координаталарға бейімделеді. MASINT-те белсенді сигнал көзі радио толқындарынан рентген сәулелеріне дейін электромагниттік спектрдің кез келген нүктесінде орналасуы мүмкін, бұл тек сигналдың көзінен таралуымен ғана шектеледі. Мысалы, рентген сәулелері нысанаға өте жақын болуы керек, ал лазерлер нысананы жоғары спутниктік орбитадан жарықтандыра алады. Осы талқылау электромагниттік спектрге баса назар берсе де, белсенді (мысалы, сонар) және пассивті (мысалы, гидрофон және микробарограф) акустикалық сенсорлар да бар.
Сенсорлық сапа
Бірнеше фактор сенсордың ақпарат алу сапасын құрайды, бірақ соңғы өнім бірнеше сенсордан алынған деректерді біріктіргенде сапаны бағалау өте күрделі болуы мүмкін. Дегенмен, бір сенсорлық жүйенің негізгі сапасын сипаттау үшін бірнеше фактор жиі қолданылады. Кеңістіктік ажыратымдылық – жазылған әрбір пиксел мен пиксел көлемдеген нақты әлемнің тіктөртбұрышты аумағы арасындағы сәйкестікті анықтайды. Спектрлік ажыратымдылық – жеке пикселде тіркелген дискретті жиіліктердің (немесе эквивалентті) жолақтарының саны. (Мысалы, спектроскопиялық анализатор сияқты бір сенсордың салыстырмалы түрде нашар спектрлік ажыратымдылығы, "бұта" боялған гипс екенін көрсете алады, бұл басқа сенсордың жоғары спектрлік ажыратымдылығымен бірге оның соңғы құндылығын арттырады.) Радиометриялық ажыратымдылық – әр спектрлік жолақта пикселге тіркелген энергия деңгейлерінің саны. Уақыттық ажыратымдылық – нысананың сезілу жиілігін сипаттайды. Бұл тек синтетикалық бейнелеуде, ұзақ уақыт аралығында салыстыруда немесе толық қозғалыс бейнелерін жасауда ғана мағыналы.
Сызық салу
Крос-кюинг – адамның араласуынсыз басқа сенсорға анықтау, геолокация және нысаналау туралы ақпаратты жіберу. Сенсорлар жүйесінде әр сенсор өзге сенсорлардың оны толықтыратындығын түсінуі керек. Әдетте, кейбір сенсорлар сезімтал (яғни, жалған теріс нәтижелердің аз болуымен), ал басқаларында жалған оң нәтижелердің аз болуымен сипатталады. SIGINT немесе акустикалық сияқты кең аумақты қамтитын, жылдам сезімтал сенсор, қызығушылық тудыратын нысананың координаттарын ELINT үшін сезімтал тар жолақты радиожиілік спектрлік анализаторға немесе гиперспектралды электрооптикалық сенсорға жіберуі мүмкін. Бір барлау немесе қадағалау жүйесіне сезімтал және таңдаулы, немесе басқаша толықтыратын сенсорларды біріктіру, жүйенің жалпы мүмкіндіктерін арттырады, мысалы, зымыран ұшыруды бақылау жүйесінде. Алайда, сенсорларды біріктіргенде, тіпті бір типтегі өте жуан сенсор да басқа, дәл сенсордың құндылығын едәуір арттыра алады. Мысалы, өте дәл көрінетін жарық камерасы ағаш пен оның жапырақтарын нақты бейнелей алады. Дегенмен, көрінетін спектрдегі жуан спектрлік анализатор жасыл жапырақтардың боялған пластиктен жасалғанын және «ағаш» басқа нәрсені жасырып тұрғанын анықтай алады. Камуфляж фактісі анықталғаннан кейін, келесі қадам – бояуға шатаспайтын бейнелеу радары немесе басқа да сезімтал жүйені пайдалану болуы мүмкін. Алайда, крос-кюинг – бұл автоматты нысананы танудан бұрынғы қадам, ол үшін кең қолтаңбалар кітапханасы және олармен сенімді сәйкестік қажет.