Кіріспе

Жаңа Гэмпшир гранттары немесе Беннинг Вентворт гранттары – 1749 және 1764 жылдар аралығында Нью-Гэмпшир провинциясының колониялық губернаторы Беннинг Вентворт жасаған жер бөлісі. Бұл жер бөлісі, барлығы 135 (оның ішінде 131 қала) құрады, Коннектикут өзенінің батысындағы, сонымен қатар Нью-Йорк провинциясы да таласқан жерлерге жасалды. Осыдан туған дау Вермонт Республикасының құрылуына әкелді, ол кейін АҚШ-тың Вермонт штаты болды.

Өмірбаян

Қазіргі Вермонт аймағына еуропалықтардың тұрақты қоныстануы алғаш рет Уильям Даммердің, Массачусетс шығанағының губернаторы міндетін атқарушының, Браттлборо орналасқан жерге қамал салу туралы бұйрығымен басталды. Массачусетс сол кезде Мерримак өзенінің батысындағы аймаққа құқық талап етіп, Коннектикут өзені бойында одан әрі солтүстікке жылжуға дайын тұрған қоныс тебушілерге ие болды. 1741 жылы корольдік жарлықпен Массачусетс пен көршілес Нью-Гэмпшир провинциясы арасындағы шекара Паутукет сарқырамасының солтүстігінде 5 шақырым жерде, Мерримак өзенінің солтүстікке бұрылатын тұсында белгіленді. Бұл шешім Массачусетстің сол сызықтан солтүстікке қарайғы құқықтарын жойды. Алайда, Коннектикут өзені мен Шамплейн көлі арасындағы аймаққа Нью-Йорк провинциясы да құқық талап етіп, оның иеліктері шығысқа қарай Коннектикутқа дейін созылды. 1741 жылы Нью-Гэмпширдің тумасы Беннинг Вентворт 18 ғасырда Массачусетс губернаторы болмаған Нью-Гэмпширдің алғашқы губернаторы болып тағайындалды. Вентворт Нью-Гэмпширдің аумақтық талаптарын кеңінен түсіндірді. Ол Нью-Гэмпшир мен Массачусетс шекарасын белгілейтін жарлықты Нью-Гэмпширдің құзыры Массачусетс құзырымен бірдей батысқа дейін созылады деп түсіндірді. Массачусетс шекарасы Хадсон өзенінен шығысқа қарай 32 шақырымға созылғандықтан, Вентворт Коннектикут өзенінің батысындағы аймақты Нью-Гэмпширге тиесілі деп есептеді. Нью-Йорк өзінің талаптарын патенттік хаттарға негіздеді, олар король Чарльз ІІ-нің ағасы Йорк герцогы Джеймске Коннектикут өзенінен батысқа қарай Делавэр шығанағына дейінгі барлық жерлерді берген болатын.

Нью-Гэмпшир

Уентворт 1749 жылдың 3 қаңтарында Коннектикут өзенінің батысындағы Беннингтон қалашығына алғашқы грант берді. Нью-Йорктан тоқтау және бас тарту туралы ескерту алғаннан кейін, Уентворт патшаның шешімін күтуге және даулы аумақта одан әрі гранттар беруден бас тартуға уәде берді, бірақ 1753 жылдың қарашасында Нью-Йорк оның даулы аймақта жер беруді жалғастырып жатқанын хабарлады. 1754 жылы француз және үнді соғысының салдарынан грант беру қысқа мерзімге тоқтатылды, бірақ 1755 және 1757 жылдары Уентворт Коннектикут өзені бойында 60 миль (97 км) қашықтыққа саяхат жасап, 108 грант берді, олар Хадсон өзенінен шығысқа қарай 20 мильге (32 км) және солтүстікке Шамплейн көлінің шығыс жағалауына дейін созылды. Гранттар әдетте алты шаршы мильді құрады (АҚШ-тың іздеу қалашығының стандартты мөлшері, яғни 23,040 акр немесе 93 км²) және грант алушылар 20 фунт төледі. Содан кейін гранттар иелері арасында бөлістірілді, ал алты учаске бөлінді: біреуі – Шетелдегі Евангелияны тарату қоғамына (Англия шіркеуінің миссионерлік ұйымы), біреуі – Англия шіркеуіне, біреуі – қалаға қоныстанған алғашқы дін қызметкеріне, біреуі – мектепке және екеуі – Уентворттың өзіне. Әр гранттан жиналатын тұрақты жылдық салық, китрент деп аталатын, бір шиллинг болды және ол тікелей патшаға немесе оның өкіліне төленді.

Нью-Йорк

Уентворттың жер сатуы жүріп жатқан кезде Нью-Йорк та сол аумақта жер патенттерін берді. Бірақ, Нью-Гэмпширдің жер берілістерінен өзгеше, Нью-Йорк патенттері көбінесе дұрыс емес пішінде болды және бай жер иелеріне берілді. Нью-Гэмпширдің жер берілістері "қала өлшемді" болды және көбінесе орта таптың шаруалары қоныстанды. Вермонт штат мәртебесіне қол жеткізгеннен кейін, Нью-Йорк шекараларының көп бөлігі Нью-Гэмпшир шекаралары мен атауларының пайдасына назардан тыс қалды, ал Нью-Йорк патенттерінің кейбіреулері қазір тек қағаз бетінде болғандықтан "қағаз қалалар" деп аталады.

Патшалық төрелік

1762 жылдың қыркүйегінде Нью-Йорк Шамплейннің шығыс жағында жұмыс істеп жатқан Нью-Гэмпширдің жер өлшеушілерін тапты, бұл бұрынғы колония үкіметін аталған аймаққа деген өзінің талабын қайтадан мәлімдеуге итермеледі, осы ретте өзінің патентімен қатар 1741 жылғы Нью-Гэмпширдің патенттік хаттарын да көрсетті. 1764 жылдың наурыз айында Вентворт, аумақтық дауды шешу үшін корольдік шешім қажет екенін мәлімдеді және бұл шешім өзінің пайдасына болатынына сенімді екенін айтты. Ол сонымен қатар өзінің иеленушілерін сол жерге қоныстануға, оны өңдеуге және дамытуға шақырды. Нью-Йорк Сауда кеңесіне жүгініп, бастапқы грантын растауды сұрады, нәтижесінде Нью-Йорк пен Нью-Гэмпшир арасындағы шекаралық дау Нью-Йоркке пайдалы шешілді. 1764 жылдың 26 шілдесіндегі корольдік жарлықта "Коннектикут өзенінің батыс жағалауы, Массачусетс шығанағына құятын жерінен бастап солтүстік ендігінің 45-ші градусына дейін, аталған Нью-Гэмпшир және Нью-Йорк провинцияларының арасындағы шекара болып белгіленеді" делінді. Вентворт сол жылдың 17 қазанында Уокер және Уолтхэм деген соңғы екі грантын берді.

Қауіпсіздік

Нью-Йорк бұл шешімді Уентворттың барлық гранттарын толығымен жарамсыз деп түсіндірді, бұл аймақ тұрғындарының үлкен қайғысына айналды, және одан кейін аумақты төрт округке бөлді: Олбани, Шарлотта, Камберленд және Глостер. Нью-Йорк грант алғандардан олардың жарғыларын тапсыруды талап етті, және көп жағдайда өздерінің жерлерін Нью-Йорктан қатты қымбаттатып сатып алуға мәжбүр болды. Төлемегендер жерлеріне заңды құқықтарынан айырылды, ал Нью-Йорк оларды басқаларға қайта берді. Кейін Вермонт тұрғындары болған халық Нью-Йорк губернаторына Нью-Гэмпшир гранттарын растауды өтінді; ол патшаның қалауы белгілі болғанша, басқа гранттар берілмеу керек деп жариялап, жартылай келісті. Нью-Гэмпшир бұрын бермеген жерлер Нью-Йорк үкіметі тарапынан таратуға ашық деп есептелді. 1770 жылы Нью-Йорк Жоғарғы соты Уентворттың барлық гранттарын жарамсыз деп жариялады, осылайша провинцияның аймаққа заңды бақылауын бекітті. Бұл тұрғындарды, соның ішінде Итан Алленді және оның Green Mountain Boys-ын ашуландырды, олар осы әрекеттерге қарсы тұруға көтерілді. Қарсылық әлсірегенімен, Нью-Йорктің Үстіңгі Коннектикут айналасындағы жерге құқығын талап етуге деген ықыласы да азайды, себебі маңызды мәселе – революция – орталыққа шықты.

Тәуелсіздік және мемлекет болу

1775 жылдың қаңтар айында Нью-Гэмпшир Грант аймағындағы жиырмадан астам қалалардың қауіпсіздік комитеттері Манчестерде Нью-Йорктан тәуелсіз, жергілікті басқару қажеттілігін талқылау үшін жиналды. Манчестерде өткен жиын олардың қауымдастығын реттеу үшін «азаматтық және саяси орган» құрды. Екі айдан кейін Вестминстерде өткен тағы бір конгресс Нью-Йорк үкіметінің билігін мойындамады. 1775 жылдың 13 наурызында Вестминстерде Нью-Йорк офицерлері екі адамды өлтірді. Лексингтон мен Конкордта американдық милиция мен британдық әскерлер арасындағы алғашқы қақтығыс туралы хабар Вестминстер конгресін тоқтатты, бірақ отарлаушылар 1776 жылы Дорсетте тағы бір конгресске жиналып, Континенттік Конгреске Вермонтты штат ретінде мойындауды және делегаттарды орналастыруды сұрады. Нью-Йорк делегациясы Конгрессті өтінішті қабылдамауға көндірді. Кейбір бұрынғы «Жасыл тау» бригадаларының бөлімшелері Америка Тәуелсіздік соғысында, соның ішінде 1775 жылдың 10 мамырында Форт Тикондероганы басып алу және сол жылдың соңында Канадаға жорық жасау операцияларында қызмет етті. Итан Аллен және оның сол кездегі бағыныштысы Сет Уорнер Филадельфиядағы Континенттік Конгреске «Жасыл тау» рейнджерлер полкін құруға ықпал етті. Қаржысы болмағандықтан, Конгресс Нью-Йорк провинциялық Конгресіне жаңадан құрылған полк үшін төлем жасауды тапсырды, және ол солай істеді. 1777 жылы Вермонт азаматтары Ұлыбританиядан толық тәуелсіздіктерін жариялап, конституция қабылдады. Бұл конституция бойынша алғашқы сайлау 1778 жылдың 3 наурызында өтті, ал 12 наурызда Виндзорда жаңа үкімет құрылды. Тәуелсіздік соғысының соңғы кезеңдерінде (1780-ші жылдардың басында) Вермонттың бірнеше шенеуніктері британдық шенеуніктермен, оның ішінде Квебек губернаторы Фредерик Холдимандпен Вермонттың британдық құрамына ресми түрде қайта оралуы туралы келіссөздер жүргізді. 1781 жылы Холдиманд бірігу үшін кеңпейіл шарттар ұсынған кезде, британдық армия Йорктаунда жеңіліске ұшырады және АҚШ тәуелсіздікке жететіні анық болды. Тәуелсіздік соғысынан кейін Вермонт 13 бұрынғы колония арасында құрылған әлсіз конфедерациядан (негізінен Нью-Йорктің қарсылығына байланысты) шығарылды. Штат 1791 жылға дейін конфедерациядан тыс қалды. 1790 жылы Нью-Йорк Вермонттың Одаққа қабылдануына ақыры келісті. Нью-Йорк Вермонтқа Нью-Гэмпшир Грантының құқығын 30 000 долларға берді. 1791 жылдың 6-10 қаңтарында Бенингтонда федералдық Одаққа қосылу мәселесін қарастыру үшін конвент өткізілді. Конвент 105-2 дауыспен Одаққа қосылуға қолдау көрсетті. Конгресс келесі айда Вермонттың штаттық мәртебесіне бірауыздан мақұлдау берді, ал 1791 жылдың 4 наурызында Нью-Гэмпшир Гранты, Вермонт ретінде, 14-ші штатқа айналды, федералды Конституция қабылдағаннан кейін Одаққа қосылған алғашқы штат болды.