Көгілдір тұман: Jimi Hendrix Experience хиті

Кіріспе

1967 жылы Jimi Hendrix Experience тобының синглы "Purple Haze" – Jimi Hendrix жазған ән. Jimi Hendrix Experience тобының екінші синглі ретінде 1967 жылдың 17 наурызында Ұлыбританияда жарық көрді. Ән ерекше гитара ойнау шеберлігімен, Хендрикс аккордының ерекшелігімен және жаңа дыбыс өңдеу техникаларының арқасында қалыптасқан блюз бен шығыс модальділіктерінің үйлесімін ұсынады. Әннің мәтініндегі беймәлімдіктерге байланысты тыңдаушылар оны психоделикалық тәжірибе туралы ән деп түсіндірсе де, Хендрикс оны махаббат туралы ән деп атады. Бұл ән "Are You Experienced" (1967) альбомының Солтүстік Америкадағы нұсқасындағы алғашқы трек ретінде қосылған. "Purple Haze" Хендрикстің ең танымал әндерінің бірі және оның көптеген жинақ альбомдарында кездеседі. Ән концерттерде үнемі орындалып, Хендрикстің әр құрамы тікелей жазбаларын шығарды. Ол Грэмми даңқы залына енгізілді және ең ұлы гитара әндерінің тізіміне ілікті, оның ішінде Rolling Stone журналы оны екінші орынға, ал Q журналы бірінші орынға қойды. 2004 және 2010 жылдары Rolling Stone журналы оны "Барлық уақыттың 500 ең ұлы әні" тізімінде 17-орынға қойды, ал 2021 жылғы басылымда 250-орынға қайта орналастырды.

Өмірбаян және жазу

1967 жылдың 5 қаңтарында Jimi Hendrix Experience тобының "Hey Joe" атты алғашқы синглы, "Stone Free" әнімен бірге, Ұлыбританияның хит-парадында алтыншы орынға көтерілді. "Hey Joe" Хендрикс жазбаған ән еді – оны Билли Робертс жазған және "Experience" тобына дейін бірнеше топ орындаған. Хендрикс: "Бұл жазба біздікі емес. Келесісі басқаша болады. Біз негізінен өзіміздің шығармаларымыздан тұратын альбом жұмысын жүргізіп жатырмыз". Топ Лондон студиясында "Can You See Me", "Foxy Lady", "Third Stone from the Sun", "Red House" және "Remember" сияқты бірнеше түпнұсқа әндерді жазды. Желтоқсан ортасында продюсер Чейс Чандлер Хендрикстің жаңа гитара рифімен ойнағанын естіді. "Мен оның пәтерде ойнағанын естіп, қатты әсерлендім. Оған осы рифті дамытуын айттым, "Бұл келесі сингл болады!" дедім". Чандлер Хендрикстің "Purple Haze" әнінің қалған бөлігін 1966 жылдың 26 желтоқсанында, Лондон клубының гримеркасында, концерт алдында жазғанын мәлімдеді. Бірнеше сұхбатта Хендрикс әнді жазу туралы айтты, бірақ оны қайда және қашан жазғанын нақты айтпады. "The Experience" тобы "Purple Haze" әнін 1967 жылдың 11 қаңтарында Лондонның De Lane Lea студиясында жаздыра бастады. Барабаншы Митч Митчеллдің айтуынша, ол және бассист Ноэль Реддинг студияда әнді үйренді: "Хендрикс кіріп, бізге рифті ырғақтап, Ноэльге аккордтар мен өзгерістерді көрсетті. Мен оны тыңдап, "Жарайды, солай істейік" дедік. Есімде, үшінші ретте жаздық". Чандлердің сөзіне сәйкес, негізгі трек төрт сағаттың ішінде жазылды. Көпжолғы жазу технологиясы инженерлерге соңғы жазбаға қосымша бөліктерді жазуға және толықтыруға мүмкіндік берді. Негізгі трек аяқталғаннан кейін Чандлер Хендрикспен бірге әнді дамытқанын түсіндірді: Реддинг пен Митчелл бұл процеске қатыспады, себебі Чандлер оны Хендрикспен бірге жасаудың тиімдірек екенін ойлады. Жақсы сапалы жазба алу үшін Чандлер De Lane Lea студиясында жазылған төрт тректі Olympic Studios-қа алып барды (Хендрикс АҚШ-та сегіз тректі жаздырғанмен, ол әлі Ұлыбританияда қолжетімді емес еді). Olympic Studios-та оларға Эдди Крамер тағайындалды, ол дыбыс инженері ретінде Хендрикстің келесі жазбаларында маңызды рөл атқарды. Хендрикс 1967 жылдың 3 және 8 ақпаны аралығында жаңа вокалдық және гитаралық бөліктерді қосты. "Experience" тобының бұрынғы әндерін жазуда қолданған дәстүрлі әдістерден айырмашылығы, Чандлер "Purple Haze" үшін жаңа эффекттер мен дыбыстарды сынап көруге шешім қабылдады. Ол фондық дыбыстарды (кейбіреулерін Реддинг қосты) наушниктер арқылы ойнатып, оларды жазу микрофонының айналасына жылжытып, "ерекше эхо" құрады. Чандлер сондай-ақ гитара бөліктерін жарты жылдамдықпен жазып, жылдамдатып (биіктігін көтеріп) және жаңа эффекттер жасау үшін панорамалауды қолданды. Гитара солосында алғаш рет Octavia гитара эффекті қолданылды. Акустикалық және электроника инженері Роджер Майер Хендрикстің қатысуымен бұл құрылғыны жасады. Octavia дыбыстың жиілігін екі есе көбейтіп, жоғары октаваны қосады.

By January 5, 1967, the Jimi Hendrix Experience's first single, "Hey Joe", backed with "Stone Free", had peaked at number six on the UK record chart. "Hey Joe" was not a Hendrix composition – it was written by Billy Roberts and recorded by several groups prior to the Experience. Hendrix commented, "That record isn't us. The next one's gonna be different. We're working on an LP which will mainly be our stuff." The group recorded several demos of original material at studios in London, including "Can You See Me", "Foxy Lady", "Third Stone from the Sun", "Red House", and "Remember". In the middle of December, producer Chas Chandler heard Hendrix toying around with a new guitar riff. "I heard him playing it at the flat and was knocked out. I told him to keep working on that, saying, 'That's the next single! Chandler claimed that after some more urging, Hendrix wrote the rest of "Purple Haze" in the dressing room of a London club during the afternoon of December 26, 1966, before a gig. In several interviews, Hendrix spoke about writing the song, but did not mention where or when he wrote it. The Experience began recording "Purple Haze" on January 11, 1967, at De Lane Lea Studios in London. According to drummer Mitch Mitchell, he and bassist Noel Redding learned the song in the studio: "Hendrix came in and kind of hummed us the riff and showed Noel the chords and the changes. I listened to it and we went, 'OK, let's do it.' We got it on the third take as I recall." The basic track was recorded in four hours, according to Chandler. Multitrack recording technology allowed engineers to record and complete additional parts on the final master. After the basic track was finished, Chandler explained that he and Hendrix developed the song:
Redding and Mitchell were not included in the process because Chandler felt that it was more efficient for him and Hendrix to do it alone. To get a better quality recording, Chandler took the four track tape recorded at De Lane Lea to Olympic Studios for overdubbing (although Hendrix had worked with eight track recording in the US, it was not yet available in the UK). At Olympic, they were assigned Eddie Kramer, who, as a sound engineer, played an important role in subsequent Hendrix recordings. Hendrix added new vocals and guitar parts between February 3 and 8, 1967. Unlike the conventional techniques used by the Experience to record previous songs, Chandler decided to try out new effects and sounds for "Purple Haze". He enhanced background sounds (some contributed by Redding) by playing them back through headphones, which were moved around the recording microphone, creating "a weird echo". Chandler also used sped up guitar parts recorded at half speed (which also raises the pitch) and panning to create novel effects. The guitar solo features the first use of the Octavia guitar effects unit. Acoustical and electronics engineer Roger Mayer developed the unit with input from Hendrix. The Octavia doubles the frequency of the sound it is fed, essentially adding an upper octave.