Кіріспе

Биохимиялық буфер ретінде кеңінен қолданылатын химиялық зат – Трис, немесе трис(гидроксиметил)аминометан, медициналық қолданыста трометамін немесе ТАМ деп белгілі, формуласы (HOCH2)3CNH2 – органикалық қосылыс. Ол биохимия және молекулалық биологияда TAE және TBE буферлері сияқты буферлік ерітінділердің құрамдас бөлігі ретінде, әсіресе нуклеин қышқылдарының ерітінділері үшін кеңінен қолданылады. Ол біріншілік амин тобын қамтиды, сондықтан әдеттегі аминдерге тән реакцияларға, мысалы, альдегидтермен конденсацияға түседі. Трис ерітіндідегі металл иондарымен де кешен түзеді. Медицинада трометамін кейде дәрі ретінде қолданылады, жансақтау бөлімдерінде ауыр метаболикалық ацидозды емдеу үшін буферлік қасиеттеріне байланысты қолданылады. Кейбір дәрілер "трометамин тұзы" түрінде шығарылады, оның ішінде Хемабат (карбопрост трометамол тұзы) және "кеторолак трометамол" бар. 2023 жылы Pseudomonas hunanensis штаммының Трис буферін ыдырата алатыны анықталды.

Буферлік белгілері

Трис конъюгацияланған қышқылының pKa мәні 25 °C-да 8,07-ге тең, бұл буфердің бөлме температурасында 7,1 мен 9,1 (pKa ± 1) аралығында тиімді pH диапазонында болатынын көрсетеді.

Буфердің егжей-тегжейі

Жалпы, температура 25 °C-тан 5 °C-қа төмендегенде трис буферінің pH-ы орташа есеппен градус сайын 0,03 бірлікке артады. Температура 25 °C-тан 37 °C-қа көтерілгенде трис буферінің pH-ы орташа есеппен градус сайын 0,025 бірлікке төмендейді. Жалпы, трис буферінің концентрациясын 10 есе арттыру pH-ты 0,05 бірлікке көтереді, ал керісінше – pH-ты 0,05 бірлікке төмендетеді. Сондықтан ақуыздарды зерттеу кезінде оны сақтап қолдану керек. Трис металл иондарын хелациялау арқылы ферменттердің активтілігін тежеуі мүмкін.

Қолданылуы

Тристың тиімді буферлік диапазоны (pH 7–9) көптеген тірі организмдерге тән физиологиялық pH-пен келіседі. Осы және оның төмен құны тристі биология/биохимия зертханаларындағы ең көп қолданылатын буферлердің біріне айналдырады. Трис химиялық талдау үшін қышқыл ерітінділерін стандарттауға арналған негізгі стандарт ретінде де қолданылады. Трис жасуша мембраналарының өткізгіштігін арттыруға қолданылады. Ол Moderna COVID-19 вакцинасының және Pfizer BioNTech COVID-19 вакцинасының құрамына кіреді, сондай-ақ 5-тен 11 жасқа дейінгі балаларға қолдануға арналған.

Медициналық

Трис (әдетте осы жағдайда ТАМ деп аталады) метаболикалық ацидозды емдеуде натрий бикарбонатына альтернатива ретінде қолданылады.