Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Этносаяси ұйым
Ethno political organisation
Карен Ұлттық Одағы (; қысқартылған KNU) – Мьянмадағы карен халқының өкілі деп мәлімдейтін, Карен Ұлттық Азаттық Армиясы (KNLA) қарулы қанаты бар саяси ұйым. Ол Мьянманың шығыс таулы аймағында қызмет етеді және карен халқы азшылық ретінде тұратын Мьянманың басқа аймақтарында да жер асты желілеріне ие. 1949 жылдың басынан бері, негізінен Карен Ұлттық Одағы (KNU) жетекшілігіндегі карендердің бір бөлігі орталық үкіметке қарсы соғыс жүргізіп келеді. KNU-нің бастапқы мақсаты тәуелсіздік болған. 1976 жылдан бері бұл қарулы топ жеке карен мемлекетінің орнына федералды жүйе құруды қалайды. Карен қақтығысы – Филиппиндегі Дагохой көтерілісінен кейін әлемдегі екінші ең ұзаққа созылған ішкі соғыс, ол 1829 жылға дейін 85 жыл бойы жүргізілді.
The Karen National Union (; abbreviated KNU) is a political organisation with an armed wing, the Karen National Liberation Army (KNLA), that claims to represent the Karen people of Myanmar. It operates in mountainous eastern Myanmar and has underground networks in other areas of Myanmar where Karen people live as a minority group. Some of the Karen, led primarily by the Karen National Union (KNU), have waged a war against the central government since early 1949. The aim of the KNU at first was independence. Since 1976 the armed group has called for a federal system rather than an independent Karen State. The Karen conflict is the second longest internal war in the world after the Dagohoy rebellion in the Philippines, having been waged for 85 years until 1829.
1947 1959 жыл
КНУ 1947 жылы құрылған. 1948 жылғы қаңтарда Мьянма тәуелсіздік алғаннан кейін, КНУ басшылары жергілікті ұйымдастырушыларға өз аудандарында Карен ұлттық қорғаныс ұйымының құрамында біріктірілген жергілікті қорғаныс жасақтарын құруды тапсырды. КНУ 1949 жылдың басында Мьянма үкіметіне қарсы қарулы күресін бастады. 1950 жылдардың басында Карен саясатындағы топтар КНУ-дың стратегиялық бағытына әсер етті. 1953 жылы Махн Ба Зан және басқа да КНУ басшылары КНУ саясатында солға қарай бұрылысты қолдаған, коммунистік идеологияға ие Карен ұлттық бірлік партиясын (КНҰП) құрды.
The KNU was founded in 1947. Following Myanmar's independence in January 1948, KNU leaders instructed local organisers to establish local defence militias, collectively grouped under the Karen National Defence Organisation in their districts. The KNU launched its armed campaign against the Myanma government in early 1949. By the early 1950s, factions within Karen politics were influencing the strategic posture of the KNU. In 1953, Mahn Ba Zan and other KNU leaders established the Karen National Unity Party (KNUP), a communist influenced group that supported a shift leftward in KNU politics.
1960 1969 жыл
1960 жылға қарай KNUP мүшелері KNU құрылымдарының ішіндегі басым тұлғаларға айналды, бірақ Пол Д. Кенни сипаттағандай, KNUP Карен саясатындағы “азшылық” бағыт болды. KNUP Иравадди дельтасында ең күшті болды. KNUP-тың ықпалымен KNU орталықтандырылды, KNLA маоистік үлгіде қайта ұйымдастырылды және KNU бақылауындағы кейбір ауылдарда ауыл шаруашылығы кооперативтері құрылды. 1963 жылы KNU шамамен 10 000 адамды құрады. 1995 жылы KNU-дың 11-ші съезі өтті. Бо Мья 1976 жылдан 2000 жылға дейін үш онжылдық бойы KNU басшылығын басқарды. Көп жылдар бойы KNU Таиланд шекарасындағы қара нарық саудасын бақылау және жергілікті салықтар есебінен өз қызметін қаржыландыра алды. 1988 жылы Мьянма халқының 8888 көтерілісі сәтсіз аяқталғаннан кейін Мьянма әскери үкіметі өзінің билігін нығайту үшін Қытайдан көмек сұрады. Қытайға қару-жарақ алмасу шарты бойынша түрлі экономикалық жеңілдіктер ұсынылды. Мьянма армиясы күрт кеңейтіліп, үкіметке қарсы күресіп жатқан топтарға келісімдер ұсына бастады. Оларға әскери хунтамен ынтымақтасу немесе жойылу мүмкіндігі берілді. 1994 жылы KNLA-дағы буддалық сарбаздар тобы, KNU-дың басым көпшілігі христиандық басшылығының буддалық кәрендік көпшілікке қатысты кемсітушілікке ұшырағанын айта отырып, бөлініп шығып, Демократиялық Кәрендік Буддалық Армиясын (ДКБА) құрды. Оларға ықпалды кәрендік монахы У Тхузана жетекшілік етті. ДКБА Мьянма армиясымен тез арада атысты тоқтатуға келісті және KNU есебінен бизнеске қатысты жеңілдіктер алды. KNU мен ДКБА содан бері үнемі соғысып келеді, ДКБА Мьянма армиясының белсенді қолдауына ие. KNU-дың тиімділігі 1995 жылы Таиланд шекарасына жақын Манерплаудың түсуі кезінде штаб-пәтері басылып алынғаннан кейін күрт төмендеді.
By 1960, KNUP members had become the dominant figures within KNU structures, despite the KNUP being a "minority" tendency within Karen politics, as described by Paul D. Kenny. The KNUP was strongest in the Irrawaddy Delta. Under KNUP influence, the KNU was centralised, the KNLA was reorganised along Maoist lines, and agricultural cooperatives were created in some KNU controlled villages. By 1963, the KNU numbered approximately 10,000. and the 11th KNU congress was held in 1995. Bo Mya dominated the KNU leadership for three decades from 1976 to 2000. For many years, the KNU was able to fund its activities by controlling black market trade across the border with Thailand, and through local taxation. After the failed 8888 Uprising of the Myanmar people in 1988, the Myanmar military government turned to China for help in consolidating its power. Various economic concessions were offered to China in exchange for weapons. The Myanmar Army was massively expanded and began to offer deals to groups fighting the government. The groups were offered the choice of co operating with the military junta or being destroyed. In 1994, a group of Buddhist soldiers in the KNLA, citing discrimination by the KNU's overwhelmingly Christian leadership against the Buddhist Karen majority, broke away and established the Democratic Karen Buddhist Army (DKBA). They were led by U Thuzana, an influential Karen monk. The DKBA quickly agreed to a ceasefire with the Myanmar army and was granted business concessions at the expense of the KNU The KNU and DKBA have since been in regular fighting, with the DKBA actively supported by the Myanmar army. The KNU's effectiveness was severely diminished after its headquarters were captured in the Fall of Manerplaw, near the Thai border, in 1995.
2000 2009 жыл
12-ші КНУ съезі 2000 жылы, ал 14-ші КНУ съезі 2008 жылдың 6-20 қазаны аралығында өтті. 2009 жылы КНУ-дың әскер саны шамамен 3000-нан 5000-ға дейін кеміді, ал 2009 жылдың 25 маусымында KNLA-ның 7-бригадасының штабы жаулап алынды.
The 12th KNU congress was held in 2000, and the 14th KNU congress was held from 6 to 20 October 2008. In 2009, the KNU's fighting force was reduced to around 3000 to 5000 soldiers, and on 25 June 2009 the KNLA's Brigade 7 headquarters was overrun.
2010 қазіргі уақытқа дейін
2010 жылдың 2 қарашасында Карен Ұлттық Одағы Карен Ұлттық Прогрессивті Партиясы (KNPP), Чин Ұлттық Майданы (CNF), Качин Тәуелсіздік Ұйымы (KIO), Жаңа Мон Штаты Партиясы (NMSP) және Солтүстік Шан Штаты Армиясы (SSA N) кіретін одақтың мүшесі болды. 2012 жылдың қаңтарында Мьянманың әскери қолдауымен құрылған азаматтық үкімет шығыс Каин штатының астанасы Хпа-Анда КНУ-мен атысты тоқтату келісіміне қол қойды. Бейбітшілік келіссөздерін Теміржол министрі Аун Мин және КНУ-дың генерал Муту Саэ Пое жүргізді. 2012 жылдың наурыз айында КНУ-дың жетекші саяси тұлғасы П’дох Махн Ньейен Маунг, «Заңсыз Бірлестіктер» заңы бойынша мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп танылды, себебі ол Карен көтерілісіне қатысқандығы үшін 20 жылға сотталды. Бірақ ол көп ұзамай босатылып, Тайландқа қайтарылды. Карен Ұлттық Одағы 2012 жылдың 26 қарашасында Лей-Вахта 15-ші съезін өткізді. Бұл жиын КНУ тарихындағы шешуші сәт болды, себебі ол КНУ Мьянма үкіметімен атысты тоқтату келісімі туралы қалай келісу керектігіне қатысты саяси тартыстар кезінде өтті. 2013 жылдың 30 қазаны мен 2 қарашасы аралығында Лаизадағы Качин Тәуелсіздік Ұйымының штаб-пәтерінде беспрецедентті кездесу өтті. Алғаш рет Мьянма үкіметінің келісімімен 17 қарулы этникалық оппозициялық топтардың өкілдері Мьянмада кездесті. Конференция нәтижесінде 13 мүшеден тұратын Ұлттық Атысты Тоқтату Жөніндегі Үйлестіру Тобы (ҰАТЖТ) құрылды және «Этностық Қарсылық Ұйымдарының Ұлттық Атысты Тоқтату Жөніндегі 11 Тараудан Тұратын Ортақ Ұстанымы» немесе Лайза келісіміне қол қойылды. ҰАТЖТ-ның қазіргі мандаты – ҰАТЖТ-дағы әртүрлі қарулы топтар арасындағы өзара түсіністікке негізделген Ұлттық Атысты Тоқтату Келісімін жасау жауапкершілігін алу. Лоу-Кхи-Лах конференциясында ҰАТЖТ-ның құжатты талқылау және техникалық тұрғыдан өзгерту құқығы бар екендігі туралы келісімге келді, бірақ саяси деңгейде емес. Соңғы құжат дайын болғаннан кейін тиісті этникалық ұйымдардың басшылары Ұлттық Атысты Тоқтату туралы шешім қабылдады және Одақтық Бейбітшілік Жұмыс Комиссиясымен (ОБЖК) талқылады. 2015 жылдың 15 қазанында КНУ Мьянма үкіметімен және бірнеше басқа да бүлікші топтармен бірге Ұлттық Атысты Тоқтату Келісіміне (ҰАТК) қол қойды. 2016 жылдың қыркүйегінде КНЛА жауынгерлері Танинтарьи аймағында Жаңа Мон Штаты Партиясының қарулы қанаты – Мон Ұлттық Азаттық Армиясының (МҰАА) мүшелерімен қақтығысқа түсті. КНУ және МҰАА осы уақытта Ұлттық Атысты Тоқтату Келісімінің (ҰАТК) қол қоюшылары болды. 2018 жылдың 14 наурызында екі топ арасында уақытша екіжақты бітімге қол жеткізілді. 2021 жылғы Мьянмадағы төңкерістен кейін елдегі жағдайдың ушығуына байланысты КНУ мен Татмадау арасындағы шиеленіс күшейді. 2021 жылдың 27 наурызында КНУ 5-ші бригадасы Тайланд шекарасына жақын жердегі Мьянма армиясының базасына шабуыл жасап, батальон командирінің орынбасарының ішінде он сарбазды өлтірді. Мьянма армиясы жауабында Карен ауылдарына бірнеше әуе шабуылдары жасады. 2021 жылы КНУ Ұлттық Бірлік Консультативтік Кеңесінің мүшесі болды. Төңкерістен кейін КНУ, КНУ-дың басқа бір негізгі қарулы қанаты – Карен Ұлттық Қорғаныс Ұйымының (КҰҚҰ) командирі Нерда Бо Мьяның 25 адамды соттан тыс өлтірудегі рөлі үшін тергеу жүргізді. Ол тергеуге қатысудан бас тартып, оның орнына Каутуле Армиясы деп аталатын жаңа топ құрды. Әскерилер саясаттан толығымен бас тартуға келісуі керек. Әскерилер ауысу кезеңінде әділет алдында жауап беруі керек – хунта басшысы, генерал-майор Мин Аунг Хляйнг жасаған қылмыстары үшін иммунитет алмайды. Әскерилер федеративтік демократиялық одақ құруға қолайлы жаңа Конституцияны қабылдауы керек.
On 2 November 2010, the Karen National Union became a member of an alliance which included the Karenni National Progressive Party (KNPP), the Chin National Front (CNF), the Kachin Independence Organisation (KIO), the New Mon State Party (NMSP) and the Shan State Army North (SSA N). In January 2012, Myanmar's military backed civilian government signed a ceasefire deal with the KNU in Hpa an, the capital of eastern Kayin State. Aung Min, the Railway Minister, and General Mutu Sae Poe of the KNU led the peace talks. In March 2012, a senior political leader of KNU, P'doh Mahn Nyein Maung, was found guilty of high treason under the Illegal Association Act, for his involvement with the Karen rebellion and sentenced to 20 years. He was freed soon afterward and sent back to Thailand. The Karen National Union held its 15th congress at Lay Wah on 26 November 2012. This meeting was held at a pivotal moment in the KNU's history, as it occurred at a time of political in fighting in regards to how the KNU should negotiate a ceasefire agreement with the Myanmar government. From 30 October to 2 November 2013, an unprecedented meeting took place at the Kachin Independence Organisation headquarters in Laiza. For the first time, representatives of 17 armed ethnic opposition groups were able to meet in Myanmar with the consent of the government. The conference resulted in the formation of a 13 member Nationwide Ceasefire Coordinating Team (NCCT) and the signing of an "11 Point Common Position of Ethnic Resistance Organisations on Nationwide Ceasefire" or the Laiza Agreement. The NCCT's current mandate was to take responsibility on writing the Nationwide Ceasefire Agreement based on mutual understanding between the different armed groups in the NCCT. At the Law Khee Lah Conference, it was agreed that the NCCT had the mandate to discuss and change the document technically, except at the policy level. When the final document was ready, the respective ethnic organisation leaders decided and discussed with the Union Peacemaking Working Committee (UPWC) on the nationwide ceasefire. On 15 October 2015, the KNU signed the Nationwide Ceasefire Agreement (NCA) with the government of Myanmar, along with several other insurgent groups. In September 2016, KNLA fighters began clashing with members of the Mon National Liberation Army (MNLA), the armed wing of the New Mon State Party (NMSP), in the Tanintharyi Region. Both the KNU and NMSP were signatories of the Nationwide Ceasefire Agreement (NCA) at the time of the fighting. A temporary bilateral truce was reached between the two groups on 14 March 2018. Tensions between the KNU and the Tatmadaw increased as unrest swept the country following the 2021 Myanmar coup d'état. On 27 March 2021, KNU Brigade 5 overran a Myanmar Army base near the Thai border, killing ten soldiers including a deputy battalion commander. The Myanmar army launched multiple airstrikes on Karen villages in retaliation. In 2021, KNU became a member of the National Unity Consultative Council. Following the coup, the KNU launched an investigation on Nerdah Bo Mya, a commander of the Karen National Defence Organisation (KNDO), the KNU's other main armed wing, for his role in the extrajudicial execution of 25 men. He refused to cooperate with the investigation and instead formed a splinter group, the Kawthoolei Army. The military must agree to leave politics completely. The military must face justice during the transition period – junta chief Senior General Min Aung Hlaing should not get immunity for the offenses they committed. The military must accept a new constitution that is suitable for the establishment of a federal democratic union.