Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық актриса (туған 1958)
American actress (born 1958)
Анжела Эвелин Бассетт (16 тамыз 1958 жылы туған) – американдық актриса. 1980 жылдардан бері кино және теледидардағы жұмысымен танымал, ол көптеген марапаттарға ие болды, оның ішінде екі «Алтын глобус» сыйлығы, екі «Оскар» сыйлығына ұсынылым және сегіз «Эмми» сыйлығына ұсынылым бар. Time журналы 2023 жылы оны әлемдегі ең беделді 100 адамның бірі деп жариялады және ол 2023 жылы Арнайы «Оскар» сыйлығымен марапатталуға таңдалды. Бассетт 1993 жылғы «Махаббаттың мәні неде?» атты Тина Тернердің өмірбаянындағы рөлімен танылды, бұл рөл оған «Алтын глобус» сыйлығын және «Оскар» сыйлығының «Ең үздік әйел актриса» номинациясын жеңіп берді. Ол «Бойз н Худ» (1991), «Малькольм Х» (1992), «Тыныс алуды күту» (1995), «Бруклиндегі вампир» (1995), «Стелланың қайта оянғаны» (1998) және «Жүрек әуені» (1999) фильмдерінде сәтті ойнады. Келесі онжылдықтарда ол «Notorious» (2009) драмасында, «Жасыл фонарь» (2011), «Олимп құлағанда» (2013) және «Лондон құлағанда» (2016) әрекет фильмдерінде екінші рөлдерді ойнады. Сондай-ақ ол Marvel Cinematic Universe фильмдеріндегі Рамонда патшайымын сомдады – «Қара пантера» (2018), «Қаһармандар соңы» (2019) және «Қара пантера: Ваканда мәңгілігі» (2022). Соңғысы үшін ол тағы бір «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды және «Оскар» сыйлығының «Ең үздік екінші пландағы әйел актриса» номинациясына ұсынылды. Телевизияда Бассетт «Джексондар: Американ арманы» (1992) мини-сериалында Кэтрин Джексон рөлін ойнады. «Роза Паркс тарихы» (2002) телефильміндегі Роза Паркс рөлі оған «Эмми» сыйлығының «Ең үздік басты әйел актриса» номинациясын жеңіп беруге мүмкіндік берді. FX телеарнасының қорқыныш антологиялық сериясы «American Horror Story»-нің екі маусымындағы рөлі үшін ол 2014 және 2015 жылдары «Эмми» сыйлығының «Ең үздік екінші пландағы әйел актриса» номинациясына ие болды. 2018 жылы Бассетт Fox арнасының драмалық сериалы «9 1 1» өндірісіне қатысып, LAPD патрульдік сержанты рөлін ойнады.
Angela Evelyn Bassett (born August 16, 1958) is an American actress. Known for her work in film and television since the 1980s, she has received various accolades, including two Golden Globe Awards, in addition to nominations for two Academy Awards and eight Primetime Emmy Awards. Time magazine named her one of the 100 most influential people in the world in 2023, and she was chosen to receive an Academy Honorary Award in 2023. Bassett had her breakthrough portraying singer Tina Turner in the biopic What's Love Got to Do with It (1993), which won her a Golden Globe Award and a nomination for the Academy Award for Best Actress. She had success starring in Boyz n the Hood (1991), Malcolm X (1992), Waiting to Exhale (1995), Vampire in Brooklyn (1995), How Stella Got Her Groove Back (1998), and Music of the Heart (1999). In the following decades, she took on supporting roles in the drama Notorious (2009), and the action films Green Lantern (2011), Olympus Has Fallen (2013), and London Has Fallen (2016). She also played Queen Ramonda in the Marvel Cinematic Universe films Black Panther (2018), Avengers: Endgame (2019), and Black Panther: Wakanda Forever (2022). For the latter, she won another Golden Globe and was nominated for the Academy Award for Best Supporting Actress. On television, Bassett has starred as Katherine Jackson in the miniseries The Jacksons: An American Dream (1992). Her portrayal of Rosa Parks in the television film The Rosa Parks Story (2002) gained her a nomination for an Emmy Award for Outstanding Lead Actress. Her performances in two seasons of the FX horror anthology series American Horror Story earned her nominations for an Emmy Award for Outstanding Supporting Actress in 2014 and 2015. In 2018, Bassett began producing and starring as an LAPD patrol sergeant in the Fox drama series 9 1 1.
Ерте өмір және білім
Бассет Нью-Йорк қаласында әлеуметтік жұмыскер және мемлекеттік қызметкер Бетти Джейннің (туған аты Гилберт) қызы, уағызшы ұлы Дэниел Бенджамин Басеттің екінші әйелі болып дүниеге келді. Бассеттің ортаңғы аты оған Эвелин тәтесінің құрметіне берілген. Төрт жасында Бассеттің ата-анасы ажырасқаннан кейін анасы алып кетті; анасы оны және оның әпкесін Флорида штатының Санкт-Петербург қаласына алып кетті. Бассет әкесімен бірнеше жыл кездеспеді, әжесінің жерлеу рәсіміне қатысқанға дейін. Сол жерде Бассет әкесінің бірінші некесінен туған қызы Жанмен танысты, ол он екі жаста, Бассеттен бірнеше жас үлкен болды. Жастық шағында Бассетт Джексон 5 тобына ғашық болған және отбасылық топтың бір мүшесіне үйленуді армандаған. Ол өзінің таңдауы "сол кездегі ең сүйкімді, дөңгелек афросы бар адам" болуы мүмкін екенін айтты. "Менің ойымша, біз балалы болып, нағыз үйде тұрар едік". Оның өнерге деген қызығушылығы артып келе жатқанда, Анжела мен оның әпкесі жиі қойылымдар қойып, отбасы үшін өлеңдер оқып немесе танымал музыка орындайтын. Бассетт Йель университетінде оқып, 1980 жылы африкалық-американдық зерттеулер бакалавры дәрежесін алды. Ол Йель драма мектебінде актерлік өнерді оқыды және 1983 жылы көркем өнер магистрі дәрежесін алды. Әкесінің әпкесі оған "Йельде алған біліміңді театрға бекер жұмсамауға" кеңес берген. Бассеттің отбасында колледжді де, аспирантураны да бітірген жалғыз адам ол болды. Йельде Бассетт болашақ күйеуі Кортни Б. Вэнспен танысты, ол 1986 жылы драма мектебін бітірген. Бассетт сондай-ақ актер Чарльз С. Даттонмен бірге оқыған.
Bassett was born in New York City, to Betty Jane (née Gilbert), a social worker and civil servant, the second wife of Daniel Benjamin Bassett, a preacher's son. Bassett's middle name was given to her in honor of her aunt Evelyn. At the age of four, Bassett was picked up by her mother after her parents divorced; her mother took her and her sister to St. Petersburg, Florida. Bassett did not see her father again for several years, until she attended her grandmother's funeral. There, Bassett met her father's daughter Jean, from his first marriage, who was twelve years old, and several years older than Bassett. In her younger years, Bassett was "in love" with the Jackson 5, and dreamed of marrying a member of the family group. She said her choice would probably be "whoever had the cutest, roundest Afro at the time. In my imagination we would have children and live in a real house." As her interest in entertainment developed, Angela and her sister would often put on shows, reading poems or performing popular music for their family. Bassett studied at Yale University and graduated with a Bachelor of Arts in African American Studies in 1980. She studied acting at the Yale School of Drama and obtained a Master of Fine Arts in 1983. Her paternal aunt had warned her not to "waste" her "Yale education on theater." She was the only member of Bassett's family to have gone to both college and graduate school. At Yale, Bassett met her future husband Courtney B. Vance, a 1986 graduate of the drama school. Bassett was also classmates with actor Charles S. Dutton.
Мансап
Мектепті бітіргеннен кейін Бассет сұлулық салонында рецепционист болып жұмыс істеді, ал Нью-Йорк театрында актерлік жұмыс іздеп жүргенде өзін асырау үшін фотограф-зерттеуші болып та жұмыс істеді. Нью-Йорктегі алғашқы өнер көрсетулерінің бірі 1985 жылы болды, ол Second Stage Theatre театрында Дж.Е. Франклиннің «Қара қыз» спектаклінде ойнады. Өзінің ұзақ жылдар бойы оқытушысы болған Ллойд Ричардстың режиссерлігімен Йель репертуарлық театрында тамыз Вильсонның екі пьесасында ойнады: «Ма Рейнидің қара түбі» (1984) және «Джо Тернер келді де кетті» (1986). (Он жылдар өткен соң, 2006 жылы, ол Вильсоннің пьесалары бойынша қайта жұмыс істеу мүмкіндігіне ие болды, ол Калифорниядағы Пасадена театрында Лоренс Фишбернмен бірге «Қоршау» спектаклінде ойнады.) 1985 жылы Бассет алғаш рет «Doubletake» телефильмінде проститутка рөлінде теледидарда пайда болды. Ол «F/X» (1986) фильмінде жаңалықтар тілшісі рөлінде кинода дебют жасады, осы үшін Screen Actors Guild (SAG) мүшесі болуы қажет болды. Бассет 1988 жылы актерлік жұмыстарды көбірек табу үшін Лос-Анджелеске көшті. Ол «Hawk» және «227» (екеуі де 1989) телесериалдарында эпизодтық рөлдерде ойнады. Түсірілім кезінде режиссер Спайк Ли Бассеттке Малкольм Х атылған сәттің видеосын көрсетті, себебі олар осы сахнаны түсіретін еді. Бассет бұл жазбаны «көңілді қалдыратын» деп сипаттады, бірақ кейін ол «ауырсынуды сезініп, сахнаны қайта жасай алғанын» айтты. Бассет үшін Малкольм Х-тің өлімінен кейінгі сахнаны дұрыс бейнелеу маңызды болды, және Бетти Шабаздың «отбасын тәрбиелеу, білім беру және оларды қолдау үшін күш тапқанын» ойлады. Бассет Малкольм Х-те Бетти Шабаз рөлінен кейін «мұндай қанағаттандыратын» рөл таба алмайтынынан қорқыныш білдірді. Фильмнің шығуымен бірге ол осындай рөлге қайта орала алмайтынынан алаңдады. «Мен өте бақыттымын деп ойлаймын, және енді бәрі нашарлайды». Бассет сондай-ақ «Джексондар: Американдық арман» фильмінде Кэтрин Джексон рөлінде ойнады, ол «Малкольм Х» фильмінің театрлық көрсетілімімен бір аптада ABC телеарнасында көрсетілді. «Малкольм Х» фильміндегі жұмысын аяқтағаннан кейін Лос-Анджелеске оралғаннан кейін Бассеттің Тина Тернер туралы фильмге кастингке шақырды, ол оның «Мен, Тина» автобиографиялық кітабына негізделген. Бассет басты рөлді Халле Берри мен Робин Гивенстен жеңіп алды, бірақ түсірілім басталғанға дейін дайындалуға бір ай ғана уақыт болды. Ол Тина Тернермен екі рет кездесті, ол оған шаштараздықтан және киімдерден бастап би стиліне дейін оның түсіндіруінің егжей-тегжейлері туралы кеңес берді. Тернер Бассеттің макияжын да жасады, бұл Бассетті оны «қолдаушы» және «ең үлкен жанкүйер» деп атауға итерді. Orlando Sentinel газетіне берген сұхбатында Бассет Тернердің концертіне барып, оның кейбір би қимылдарын білетінін түсінгеннен кейін жылап, «мұхиттай жас төкті» деді. Entertainment Weekly журналының Марк Бернардин Бассеттің «Тина Тернердің өмірбаянындағы фильмінде өмірінің ең жақсы рөлін орындағанын» жазды. Бассет осы рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды және бұл сыйлықты жеңіп алған алғашқы африкалық американдық әйел болды. Ол «Оскар» сыйлығына үздік әйел актер ретінде ұсынылды, бірақ «Пианино» үшін Холли Хантерден жеңілді. (Дегенмен, 2022 жылы Today with Hoda & Jenna бағдарламасына берген сұхбатында Бассет Тернерді сомдағаннан кейін шамамен бір жарым жыл актерлік шақырулар келмегенін айтты.) 1995 жылы Бассет әртүрлі сын-пикирлер алған үш фильмде ойнады: «Бруклиндегі вампир», «Кейбір күндер» және «Күтуде». (Соңғысы үшін ол кітабы фильмге бейімделген автор Терри Макмилланмен бірге жұмыс істеді). «Кейбір күндер» фильмінде Бассет Лорнет «Мейс» Мейсонды, шофер және күзетшіні сомдады. «Бруклиндегі вампир» фильмінде ол қараңғы құпиясы бар азап шеккен полицей Рита Ведер рөлінде ойнады. Ол Эдди Мерфимен «Бруклиндегі вампир» және режиссер Уэс Крейвенмен жұмыс істеуге қуанды. Бассет бұрын Крейвенмен телешоуларда жұмыс істеген. Бассеттің «Күтуде» рөліндегі кейіпкері Бернадин Харрис күйеуімен опасыздыққа ұшырады. Ол кек ретінде күйеуінің барлық киім-кешегі мен көлігін өртеп, қалғандарын бір долларға сатты. Бассет фильмдегі сахна мен кейіпкерін Orlando Sentinel газетіне былай сипаттады: «Менің кейіпкерім күйеуінің оны қалай тастап кеткенін ойлап отыр. Мен бір қолымда темекі, ішіп отырмын. Біз төртеуміз де еркектер туралы әңгімелесіп, көңіл көтереміз». 1997 жылы Бассет «Контакт» фильмінде Президенттің кеңесшісі рөлінде ойнады. The New York Times газетінің Стивен Холден Бассеттің «Президенттік көмекші ретінде ысырап болғанын» айтты. 1998 жылы Бассет «Стелланың қайтадан жаңарғаны» фильмінде ойнады, ол тағы да Макмилланмен бірлесіп жұмыс істеді. Ол 40 жастағы кәсіби американ қызы Стелла рөлін ойнады, ол 20 жастағы ямайкалық жігітке ғашық болады. Оның ойнаған рөлі Variety және Washington Post газеттерінен мақтау алды. The New York Times газетінің Стивен Холден Бассеттің кейіпкері «фильмдегі ең жақсы нәрсе» екенін айтты және актриса «осы жоғары кернеулі суперқаһарманды соншалықты интенсивтілікпен сомдады, оны дерлік сенімді етеді» деп жазды. 1999 жылы Бассет «Жүректің музыкасы» фильмінде ойнады, ол тағы да қорқыныш режиссер Уэс Крейвенмен бірлесіп жұмыс істеді. Мэттью Энг оның Мерил Стриппен «өте ерекше химиясы» бар екенін жазды.
After graduation, Bassett worked as a receptionist for a beauty salon and as a photo researcher to support herself while looking for acting work in the New York theater. One of her first New York performances came in 1985 when she appeared in J. E. Franklin's Black Girl at Second Stage Theatre. She appeared in two August Wilson plays at the Yale Repertory Theatre under the direction of her long time instructor Lloyd Richards; these were Ma Rainey's Black Bottom (1984), and Joe Turner's Come and Gone (1986). (Decades later in 2006, she had the opportunity to work on the Wilson canon again, starring in Fences alongside longtime collaborator Laurence Fishburne at the Pasadena Playhouse in California.) In 1985, Bassett made her first television appearance, as a prostitute in the made for TV movie Doubletake. She made her film debut as a news reporter in F/X (1986), for which she was required to join the Screen Actors Guild (SAG). Bassett moved to Los Angeles in 1988 for more acting jobs. She had early guest spots on A Man Called Hawk and 227 (both 1989). During production, director Spike Lee showed Bassett a tape of the exact moment when Malcolm X was shot, since they would be filming the scene. Bassett called the recording "haunting," but noted that afterward she was "able to grab hold of the pain and re create the scene." Bassett felt it was important for her to get the assassination scene correct, and wondered how Betty "found the strength to keep going, to raise her family, to educate, to sustain them." Bassett worried that after her role as Betty Shabazz in Malcolm X, she would not find another role "as satisfying." At the time of the film's release, she expressed her worry that she would not have such a role again. "I think I have been incredibly blessed and it is probably just all downhill from here." Bassett also starred as Katherine Jackson in The Jacksons: An American Dream, which premiered on ABC TV in the same week as the theatrical release of Malcolm X. After returning to Los Angeles following completion of her work for Malcolm X, Bassett got a call to audition for a movie about Tina Turner, based on her memoir I, Tina. Bassett won the lead role over Halle Berry and Robin Givens, but had only one month to prepare before filming began. She met with Tina Turner twice, who advised her on details of her interpretation, from wigs and outfits to dancing styles. Turner also did Bassett's make up, leading Bassett to call her "supportive" and her "biggest fan." In an interview with the Orlando Sentinel, Bassett described going to one of Turner's concerts and, after realizing that she knew some of Turner's dance moves, she cried and was "almost a river of tears." Marc Bernardin of Entertainment Weekly wrote that Bassett "gave the performance of a lifetime" portraying Turner in the biopic. Bassett won a Golden Globe for her portrayal, and was the first African American to win this Award for Best Actress. She was nominated for an Academy Award as Best Actress, but lost to Holly Hunter for The Piano. (Despite the acclaim, Bassett later said in a 2022 interview on Today with Hoda & Jenna, that after portraying Turner, she did not receive acting calls for about a year and a half.) Bassett starred in three movies in 1995, which received varying reviews: Vampire in Brooklyn, Strange Days, and Waiting to Exhale. (For the latter she worked with author Terry McMillan, who had written the book of the same title that was adapted for film). In Strange Days, Bassett played Lornette "Mace" Mason, a chauffeur and bodyguard. In Vampire in Brooklyn, she played Rita Veder, a tortured cop with a dark secret. She was excited to work with Eddie Murphy in Vampire in Brooklyn, and director Wes Craven. Bassett had previously worked with Craven on television shows. Bassett's character in Waiting to Exhale, Bernadine Harris, was betrayed by her husband. In revenge she set fire to his entire wardrobe and vehicle, then sold what was left for one dollar. Bassett described the scene and her character in this film to the Orlando Sentinel: She said, "The thing is that my character is thinking about how her husband has left her. I have a cigarette in one hand, and I'm drinking. Basically, the four of us are sitting there talking about men and having some fun." In 1997, Basset starred as the President's advisor in Contact. Stephen Holden of The New York Times opined that Bassett was "largely wasted as a Presidential assistant." In 1998, Bassett starred in How Stella Got Her Groove Back, once again collaborating with McMillan. She played Stella, a 40 year old professional American woman who falls in love with a 20 year old Jamaican man. She was praised for her performance by Variety and the Washington Post. Stephen Holden of The New York Times said Bassett's character was "the best thing in the movie" and wrote the actress "portrays this high strung superwoman with such intensity that she makes her almost believable." In 1999, Bassett starred in Music of the Heart, once again collaborating with horror director Wes Craven. Matthew Eng wrote of her "terrifically specific chemistry" with Meryl Streep.