Кіріспе
Француз заңгері және саясаткері Исаак Рене Гай Ле Шапэлье (12 маусым 1754 – 22 сәуір 1794) – революциялық кезеңдегі француз заңгері және саясаткері.
Isaac René Guy Le Chapelier (12 June 1754 – 22 April 1794) was a French jurist and politician of the Revolutionary period.
Өмірбаян
Ле Шапье Бретаньдегі Ренн қаласында дүниеге келді, оның әкесі адвокаттар корпорациясының батоньері, бұл атақ адвокаттар алқасының президентіне тең келеді. Ол заңгерлік мансапқа қадам басып, шешендігімен көзге түсті. 1775 жылы Ле Шапье Францияның Ұлы Шығысында масон болып қабылданды. 1789 жылы ол Ренн сенешаузеясының үшінші тәрбиесінен штаттар генералына депутат болып сайланды. Ол радикалды пікірлерді қабылдады. Ұлттық құрылтай жиналысындағы ықпалы зор болды: 1789 жылдың 3-17 тамызы аралығында президент қызметін атқарды, 4-5 тамыздағы түнгі отырысқа төрағалық етті, оның барысында Францияда феодализм жойылды, ал 1789 жылдың қыркүйек айының соңында Конституциялық комитетке мүше болып кірді, онда ол 1791 жылғы Конституцияның көп бөлігін жазды. Ле Шапье Ұлттық ассамблеяға гильдияларды, кәсіподақтарды және серіктестіктерді тыйым салатын, сондай-ақ ереуіл құқығын жойған ұсыныс енгізді. Заң "ереуіл құқығын жойған жоқ", себебі француз заңдарында жұмысқа келмеу және жұмыстан шығарылмау құқығы ешқашан болған емес, мұндай "құқық" бұрыннан болмағандықтан, 1791 жылғы заңмен "жойылмайды". Ле Шапье және басқа якобиндер Париж жұмысшыларының жалақыны көтеру туралы талаптарын Революцияның жаңа принциптеріне қайшы деп түсіндірді. Бұл шара 1791 жылдың 14 маусымында заң болып бекітілді және кейіннен Ле Шапье заңы деп аталды. Заң Францияда 1864 жылға дейін гильдиялар мен кәсіподақтар құруға тыйым салды. 1776 жылы Турго міндетті гильдияларды (өндірушілер картельдерін) жоюға тырысқан, бірақ ол іске аспады. 1789 жылдың 4 тамызында штаттар генералы гильдияларға қарсы жариялады, бірақ бұл мәжбүрлі өндірушілер картельдерінің соңы 1791 жылға дейін келмеді. 1789 жылдың мамыр айында, штаттар генералы әлі жиналған кезде, Ле Шапье Бреттон клубының негізін қалаушылардың бірі болды, ол бастапқыда оның туған провинциясы Бретаньнен келген депутаттардың жиыны болды, бірақ алдағы апталарда радикалды идеологияны бөлісетін түрлі депутаттарды тартты. Қазан күндерінен (5-6 қазан) және Ұлттық ассамблеяның Парижге көшкеннен кейін Бретон клубы доминикан монастырын жалға алып, Якобин клубына айналды, оның тұңғыш президенті Ле Шапье болды. Көптеген радикалды депутаттар сияқты Ле Шапье де Француз революциясының басында осындай халықтық қоғамдардың басты рөлі мемлекет орнағаннан кейін және жаңа конституция жарияланғаннан кейін аяқталуын тіледі. Бұл сенім 1791 жылдың 17 шілдесінде Марс алаңындағы қырғыннан кейін күшейді. Бірнеше күннен кейін Ле Шапье Якобин клубынан 1789 жылғы Патриотикалық қоғам және кейіннен Фейян клубының пайдасына кеткен орташа депутаттардың жаппай көшіп кетуіне қосылды. Конституциялық комитеттің төрағасы ретінде Ле Шапье Ұлттық ассамблеяның соңғы сессиясында халықтық қоғамдардың бірігіп саяси әрекеттер жасау құқығын, соның ішінде бір-бірімен хат алмасу құқығын шектейтін заңды ұсынды. Ол 1791 жылдың 30 қыркүйегінде қабылданды. Осы заңға бағыну арқасында орташа фейяндар ескірді, ал радикалды якобиндер оны елемеу арқылы Француз революциясының ең маңызды саяси күші ретінде пайда болды. Ле Шапье негізінде құрған халықтық қоғам қозғалысы оның бастапқы ниеттеріне қайшы келетіндей, қасақана радикалданды. Террор кезінде Фейяндармен байланысы бар деген күдікпен ол уақытша Ұлыбританияға эмиграциялады, бірақ 1794 жылы өзінің мүлкін тәркілеуге жол бермеу үшін Францияға оралды. Ол тұтқындалып, Парижде Гийом Критиен де Ламонион де Малешербпен бірге гильотинаға кесілді.
Танымал мәдениетте
Ол Рафаэль Сабатинидің "Скарамуш" (1921) және "Скарамуш патша жасаушы" (1931) тарихи романдарының кейіпкері.