Чех-Канадалық суретші жана Штербак творчествосы

Кіріспе

Чех канадалық суретші Яна Стербак (Jana Štěrbáková) – чех тегінен таралған көп салалы суретші.

Өмір және мансап

Стербак Конкордия университетінде көркем өнер бакалаврын бітіріп, Джон Локк пен Том Воудың кино тарихы сабақтарын, сондай-ақ Ив Гошер мен Гвидо Молинаридің сурет салу сабақтарын аяқтады. 1980 жылдары Торонто университетінде және Нью-Йорк университетінде өнер тарихын оқыды, бірақ соңында оқуын тастап, өзін толыққанды суретшілік қызметіне арнады. Оның еуропалық мансабы 1990 жылы Венеция биенналесінің халықаралық бөлімі – Апертода басталды, онда бас куратор Бернард Блистен оның туындысын көрсетуді жөн көрді. Содан кейін бірнеше жеке көрмелер өтті: 1992 жылы Даниядағы Луизиана қазіргі заманғы өнер мұражайында және Нью-Йорктегі MoMA-да, онда оның ірі шығармасы – «Сизиф» таныстырылды (кейін бұл жұмыс MAC Marseille коллекциясына қосылды), ал 1993 жылы Барселонадағы La Caixa Foundation-да. 1995 жылы Сент-Этьендегі Музей модерн өнерінде және Барселонадағы Fundació Antoni Tàpies-те, сондай-ақ 1996 жылы Лондондағы Serpentine галереясында Корринн Дизеренс кураторлық еткен «Velleitas» жеке көрмесі ұсынылды. 2000 жылдардың басында ол екі бейне инсталляция жасады. Біріншісі – «From Here to there» 2003 жылғы Венеция биенналесінде Канаданы өкілдік етті; екіншісі – Венециядағы аква-альта құбылысы кезінде түсірілген «Waiting for High Water» 2005 жылғы Прага биенналесінде көрсетілді. «Жоғары суды күту» оның ең көп көрмеге қойылған бейне инсталляциясы болды (Хуберт Дамиштің каталог мәтіні). 2012 жылы Стербак, жиырма жасынан бері Канада азаматы, Көркем және медиа өнер саласындағы генерал-губернатор сыйлығын алды, ал 2017 жылы ол Prix Paul Émile Borduas (Квебек) сыйлығына ие болды. «Оның өмірбаяны шығармаларында тікелей көрінбесе де, әртүрлі қоғамдардың бір-бірімен байланысын зерттеу үшін мол тәжірибе ұсынып отыр. Бұл – қазіргі өмірдегі адамзат қақтығыстарына, жеке және қоғамдық сфералар арасындағы, сондай-ақ бостандық пен тәуелділік арасындағы шиеленістерге қатысты мәселелер. Жана Стербак туындылары поэтикалық та, саяси да. Олар тұжырымдамалық тұрғыдан нақты, нақты материалдардың тікелей сезімін мифология, әдебиет және философия мотивтеріне сілтемелермен үйлестіреді. Оның материалдары көбінесе уақытша және өзгермелі, мысалы, «Тозу аудиториясы» креслоларын құрайтын мұз немесе оның әйгілі және көп талқыланған, сондай-ақ жиі көшірілген «Vanitas: Flesh Dress for an Albino Anorexic» жұмысында киім жасау үшін тігілген ет бөліктері. Екеуі де әлеуметтік және физикалық процестердің күшті метафоралары, олар бізге жеке және сезімдік деңгейде айқын әсер етеді. Жана Стербак суреттері формасы мен мазмұны жиі қайшы келетін ерекшеліктерімен көзге түседі. Оның көптеген туындылары жиһаз немесе киімнің таныс пішінін алады, бірақ сәйкес келмейтін материалдарды қолдану жұмыстың мағынасын өзгертеді. Оның палитрасы металл мен сымнан басталады, олар тұрақты, берік немесе шектеуші деп есептелуі мүмкін, ал нан, торт, шоколад және/немесе ет сияқты органикалық заттар тамақ және ыдырау элементтерімен байланыстырады. 1989 жылғы газет мақаласында, «Абсолютті шоқтықтыратын өнер» деп аталатын мақаласында The Leader Post авторы Брайан Волк былай деп жазды: «Жұмыстарды екі негізгі санатқа бөлуге болады: жиһаз және көйлектер, екеуі де әдетте әйелдердің құзырына жатады. Жиһаз, әсіресе төсек пен диван, әйелдер сияқты нәрселерді бейнелейді: демалу, қамқорлық, ләззат. Екеуі де тауар ретінде қарастырылған. Стербак осы қауымдастықтарға шабуыл жасайды». Мақалада Маккензи өнер галереясында көрсетілген Стербак жұмысының нақты инсталляциялары келтіріледі, соның ішінде «Seduction Couch (1986-87)» – тесілген болаттан жасалған шаиз-лоунж. Ван де Графф генераторымен жабдықталған диван электростатикалық зарядты қамтамасыз етеді, ол адамды ыңғайсыз етеді. «Attitudes (1987)» жұмысында «Disease, Reputation» және «Greed» деп жазылған жастықтары бар үлкен төсек көрсетілген. Сондай-ақ, «I Want You To Feel the Way I Do (The Dress)» деп аталатын электрленген сымнан жасалған киім туралы айтылады. Стербактың ірі шығармасы «Vanitas – Flesh Dress for an Albino Anorexic» (1987) әйелдерді «еттің бөліктері» ретінде бейнелейтіндей көрінеді – сәнді киімге сыйып алу үшін ашаршылық тартатын тауарлар. Ал атауы анорексияға шалдыққан әйелдің көзқарасын көрсетеді, оның мағынасы анық: ол киім ретінде ет киюді жеуден гөрі артық көреді».

Sterbak earned a Bachelor of Fine Arts at Concordia University, completing classes in film history with John Locke and Tom Waugh, as well as painting with Yves Gaucher Guido Molinari. In the 1980s, she studied art history at the University of Toronto and at New York University, ultimately abandoning her studies to dedicate herself to her artistic practice. and at the Museum of Contemporary Art San Diego (1992). Her European career began in 1990 at Aperto, the international section of the Venice Biennale, where co curator Bernard Blistène chose to present her work. Several solo shows followed: in 1992, at the Louisiana Museum of Modern Art (Denmark) and at the MoMA New York, where one of her iconic installations, Sisyphus, was presented (this work then joined MAC Marseille's collection,) and in 1993 at La Caixa Foundation in Barcelona. Velleitas, a solo exhibition curated by Corinne Diserens was presented in 1995 at the Musee d’art moderne of Saint Étienne and at Fundació Antoni Tàpies in Barcelona, and at the Serpentine Gallery in London in 1996. In the early 2000s, she produced two video installations. The first, From Here to there, represented Canada at the 2003 Venice Biennale; the second, Waiting for High Water, shot in Venice during the acqua alta phenomenon, was presented at the Prague Biennale in 2005. Waiting for High Water became her most exhibited video installation (catalogue text from Hubert Damisch.) In 2012, Sterbak, a Canadian citizen since her twentieth birthday, received a Governor General's Award in the Visual and Media Arts, and in 2017, she won the Prix Paul Émile Borduas (Quebec). "Her biography may not be directly reflected in her works, but it has provided a pool of experience for an examination of the question of how different societies are connected with one another. These are questions pertaining to human conflicts in contemporary life, to the tension between the private and public spheres, and between freedom and dependence. Jana Sterbak’s works are as poetic as they are political. They are conceptually precise, interweaving the immediacy of specific materials with references to motifs from mythology, literature, and philosophy. Her materials are often ephemeral and transformative, such as the ice that forms the slowly melting chairs of Dissolution Auditorium, or the pieces of flesh sewn together to make a dress in her famous and much discussed work and widely copied Vanitas: Flesh Dress for an Albino Anorexic." Both are powerful metaphors for social as well as physical processes that speak to us explicitly on a personal and sensory level. Jana Sterbak’s artwork is notable in terms of its form and function, often at odds with each other. Several of her pieces take the familiar shape of furniture or clothing, but the use of incongruous materials give the work an alternate meaning. Her palette ranges from metal and wire, which may be considered permanent, unyielding, or restrictive, to the likes of bread, cake, chocolate, and/or meat, all of which are organic and evoke associations with food as well as the element of decomposition. In a 1989 newspaper article, titled, “Art that is absolutely shocking,” author Brian Volke of The Leader Post writes, “The works can be grouped into two general categories, furniture and dresses, both of which are usually considered part of the feminine domain. Both furniture specifically beds and couches and women symbolize similar things: rest, relaxation, care and pleasure. And both have been treated as commodities. Sterbak attacks these associations.” The article continues to cite specific installations of Sterbak’s work being shown at the Mackenzie Art Gallery, including, “Seduction Couch (1986 87), a chaise lounge of perforated steel. Equipped with a Van de Graaff generator, the couch provides an electrostatic charge that makes one anything but comfortable.” Attitudes (1987), features a king sized bed with embroidered pillows that read, “Disease, Reputation,” and “Greed,” and also mentioned is an electrified wire garment titled, “I Want You To Feel the Way I Do (The Dress).” Sterbak’s iconic piece, “Vanitas Flesh Dress for an Albino Anorectic,” (1987) is noted for the way it, “conjures images of women as “pieces of meat” commodities who starve themselves to fit into fashionable clothes. And the title reflects the perspective of an anorectic woman who, the meaning is clear, would rather wear a flesh dress than eat one,”

1992 жылы Стербак «Catacombs» инсталляциясын жасады, онда әртүрлі сүйектер қатты шоколадтан құйылған, нәтижесінде тәтті, жеуге жарамды және толық емес адам қаңқасы пайда болды. 1997 жылы Яна Стербак «астық төсегі» мен «пирожный табуреті» туындыларын жасап, тіршілік көзінің символымен ойнады. «Аполлинарий креслосы» (1996) – шикі еттен жасалған креслоның ыңғайсыздығын көрсетеді. Мұндай туындылар көрерменді тамақ пен өмірге біз бағалайтын құндылықтарды күмәнге салуға итермелейді, олардың қысқа және бағалы екенін еске салады.