Кіріспе

Коро – Фалькон штатының астанасы және Венесуэладағы екінші ескі қала (Куманадан кейін). Ол 1527 жылдың 26 шілдесінде Хуан де Ампиес тарапынан Санта-Ана-де-Коро деп негізделді. Тарихи тұрғыдан, қала 1528-1546 жылдар аралығында неміс Велсерлері тарапынан Ной-Аугсбург деп аталды, ал испан отарлаушылары мен венесуэлалықтар оны Коро деп атады. Қала мен ғимараттар Испан империясы кезінде салынған. Қала Парагуана түбегінің оңтүстігінде, жағалау жазығында орналасқан, солтүстігінде Меданос-де-Коро ұлттық паркімен және оңтүстігінде Сьерра-де-Коро тауларымен шектеседі. Кариб теңізіндегі Ла-Вела-де-Коро портынан бірнеше шақырым қашықтықта, Энсенада-де-Ла-Вела мен Гольфете-де-Коро арасында тең қашықтықта жатыр. Қала испан жаулап алушыларының құрған алғашқы қалалық елді мекені болып табылатындықтан, оның бай мәдени дәстүрі бар. Ной-Аугсбург ретінде, ол 1528-1546 жылдар аралығында Аугсбургтің Велсер отбасының басқаруымен Америкадағы алғашқы неміс колониясы болды. Бұрын ол Испан Венесуэласының генерал-капитандығының (1546-1578) алғашқы астанасы және 1531 жылы Оңтүстік Америкада құрылған алғашқы епископтықтың орталығы болды. Венесуэладағы тәуелсіздік және басымдыққа ұшыраған топтарды қорғау қозғалысы осы аймақта бастау алды; сонымен қатар, ол республикалық дәуірде венесуэлалық федералист қозғалысының алғашқы бесігі деп есептеледі. Қаланың тарихы, мәдениеті және сақталған отаршылдық архитектурасының арқасында "Коро және оның порты Ла-Вела" 1993 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. 2005 жылдан бері ол ЮНЕСКО-ның қатерге ұшыраған Дүниежүзілік мұралар тізіміне қосылды.

Орналасу орны

Қала құрылғанда оған Санта-Ана-де-Коро деген ат қойылған (қазір қаланың отарлық атауын қайтаруға бағытталған сәтсіз науқан жүріп жатыр), бұл испандық стильде Америкадағы жаңа қалаларды католик күнтізбесімен және үнді тілінен алынған атаумен атауды қарастырады. Дәстүр бойынша, "коро" сөзі "желдер мекені" деген мағына беретін какетио тайпасының "куриана" сөзінен шыққан. Дегенмен, беделді DRAE испан сөздігінде "коро" сөзінің екінші мағынасы "солтүстік-батыс желі" деп түсіндіріледі және латынша "каврус" сөзінен келген.

Ерте тарих

Қала 1527 жылғы 26 шілдеде Хуан Мартин де Ампуес тарапынан Санта-Ана-де-Коро деген атпен негізі қаланды. Ампиес аймақтың тумасы, Манауре басшысының билігін құрметтеуге міндеттенді, ол Какетио халқының ең жоғары билігі болды. Бұл міндеттеме 1529 жылы қаланың алғашқы губернаторы және капитан-генералы Амброзиус Эхингердің келуімен күрт бұзылды. Эхингер Аугсбург банктік және саудалық үйі Вельсердің өкілі болды. Вельсер үйі император Карл V-тен Венесуэла провинциясын (Кляйн-Венедик ретінде) Кабо-де-ла-Веладан (Гуахира түбегі) Маракапанаға дейін (Барселона қаласының жанында, Ансоатеги штаты) созылған осы кең аумақты зерттеу, қалалар құру және ресурстарды игеру үшін алды. Кородан Венесуэла және Колумбияның Льянос аймақтарына, Анд тауларына және Ориноко өзеніне Эль-Дорадоны іздеу үшін көптеген экспедициялар ұйымдастырылды, бұл жаулаушыларға осы кең аумақтарды зерттеуге мүмкіндік берді. Вельсерлердің үкім етуі 1545 жылы келісімшартты бұзу және олармен, сондай-ақ Америкадағы Испания империясының басқа да орталықтарынан аумақты зерттеген испан конкистадорлары арасындағы мүдделер қақтығысы салдарынан аяқталды. Қаланың алғашқы жылдарында ол Испанияның батыс және орталық Венесуэланы жаулап алу және отарлау кезіндегі "алғы шебі" немесе бекінісі болды. Одан зерттеу және жаңа қалалар құру экспедициялары басталды. Санта-Ана-де-Коро 1578 жылы қайталап шабуыл жасаған қарақшылардың (соның ішінде Престон Сомерс экспедициясы) және, әсіресе, қатал климатының салдарынан Венесуэла провинциясының саяси астанасы (сол кездегі ресми құжаттарда Коро провинциясы деп те аталды) мәртебесінен айырылды. Соңында 1636 жылы ол епископтық орындыққа да ие болмады.

Төмен және жоғары

Жетінші ғасырда Коро қатаң дауылдар мен қарақшылардың шабуылдарына ұшырады, тіпті сол кездегі ағылшын және француз карталарында "құлайтын" деп белгіленді. Дегенмен, осы апаттар елді, оның өнімді күштерін зақымсыз қалдырып, оның бірте-бірте қалпына келуіне мүмкіндік берді. Осылайша, 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында өзінің отаршылдық гүлденуіне жетті. Қаланың ең жақсы сақталған азаматтық ғимараттары осы кезеңге жатады. 1795 жылы құлдар көтерілісі болды, және Sierra de Coro аймағында еркін замбо Жозе Леонардо Чирино басшылық еткен үстем әлеуметтік топтар билік құрды, олардың мақсаты құлдықты жою және сол кезде "француз заңы" деп аталған республикалық режимді орнату болды. Тәуелсіздік күресінің бастауы болған бұл қозғалыс жеңіліспен, көтерілісшілердің басшысының тұтқындалуымен және өлімімен аяқталды.

Тәуелсіздік

1806 жылы Франсиско де Миранда бастаған экспедиция Ла-Вела-де-Коро портына қонды. Оның мақсаты азат ету болған, бірақ жергілікті тұрғындар оны ынтамен қарсы алмады. Бұл экспедиция испандық-американдық тәуелсіздік соғыстарының бастауы ретінде маңызды болып саналады, әсіресе, кейін Гран-Колумбияның туы ретінде қабылданған үш түсті туды әкелгені үшін. Қазір ол Колумбия, Венесуэла және Эквадор сияқты үш американдық республиканың ресми туының негізі болып табылады. Венесуэлада бұл ту алғаш рет Ла-Вела-де-Коро портында көтерілді. Венесуэланың тәуелсіздік соғысының басында Коро, Маракайбо және Гвиана 1810 жылғы 19 сәуірдегі Каракастағы Жоғарғы Кеңестің (Junta Suprema de Caracas) қаулыларын орындамай, испандық билікке адал қалды. Кейіннен, олар Испания империясының жағалауына Венесуэланың Бірінші Республикасын жойған әскерлерді түсіру үшін бекініс құрды. 1821 жылы Коро провинциясы, батыр Жозефа Камехо бастаған әскерлер мен ұзақ уақыттан бері жоспарлаған патриоттар тобы қаланы басып алғаннан кейін, тәуелсіздік процесіне қосылды. Генерал Рафаэль Урданета Гранколумбия армиясына басшылық етіп Маракайбодан шабуыл жасағанда, қала бұған дейін бірнеше күн бұрын Камехо басқаратын Коро армиясы тарапынан босатылған еді. Тәуелсіздік соғысы және одан кейінгі 19 ғасырдың азаматтық соғыстары (соның ішінде Кородан бастау алған Федералды соғыс) қаланы құмсыз қалдырып, оның жерін қиратты, бұл оны 20 ғасырдың ортасына дейін жаңаруға мүмкіндік бермейтін құлдырау кезеңіне ұшыратты. Парагуана түбегінде мұнай өңдеу зауыттарының салынуы және Венесуэладағы ауылдықтан қалалық және мұнай еліне айналуы осы жағдайды өзгертті. 1950 жылдардың басында Коро ұлттық мұра ретінде жарияланды.

География

Коро Коро аймағының солтүстігінде, Венесуэла жағалау жотасы мен Кордильера-де-Мерида арасындағы көшкін аймақта орналасқан. Ксерофит өсімдігі өсетін (19 м теңіз деңгейінен биіктікте) жағалау жазығында орналасқан, ол батыс Фалькон штатының барлық аумағын қамтиды және қаланың өзінде ең тар нүктесіне жетеді, Кородан бірнеше шақырым шығысқа қарай Сьерра-де-Фальконның етегімен шектеседі. Солтүстікке қарай Меданос мойыны орналасқан, ол тұрақты пассат желдері мен мұхит ағындарының әсерінен пайда болған құм төбелерінен немесе құмды алқаптардан құралған. Бұл мойын Парагвана түбегін материкпен байланыстырады. Қаланың оңтүстігінде Сьерра-де-Фалькон тауларының етегі жатыр.

Климат

Өте жоғары булану деңгейіне байланысты, Коро жылына орташа есеппен 40.1 жауын-шашынды күнінде шамамен жауын-шашын мөлшерін ала тұра да, ыстық, жартылай құрғақ климатқа (Кёппен: BSh) ие. Ылғалдылық жыл бойы шамамен бір деңгейде сақталады. Жауын-шашынның ең көп мөлшері қазан және желтоқсан айларында болады, ал наурыз айы ең құрғақ ай. Орташа температура , ең төменгі температурасы және ең жоғары температурасы . Қала күннөлді, жылына 3100 сағаттан астам күн сәулесі түседі, қаңтар айы ең көп күн сәулесі түсетін ай. Коро қаласында ешқашан 18.9 °C (66 °F) төмен температура тіркелген емес.

Саясат және үкімет

Мемлекеттік астана мәртебесіне ие болғандықтан, Коро – Фалькон штатының саяси өмірінің орталығы болып табылатын қалалық орталық. Бұл саяси және әкімшілік астана, онда мемлекеттік үкімет, аймақтық кеңес заң шығару органы, губернатор, соттар және Франсиско де Миранда атындағы Ұлттық тәжірибелік университетінің резиденциясы (ректоры), сондай-ақ ұлттық үкіметтік органдардың көп бөлігі орналасқан. Бұған қоса, бұл Миранда муниципалитеті, оған муниципалдық мекемелер қосылады. Қазіргі уақытта губернаторлыққа және муниципалитетке президент Уго Рафаэль Чавес Фриастың қолдаушылары жетекшілік етеді, ал Венесуэланың саяси картасында губернаторлар мен мэрлердің көпшілігі Чавес бағытында (MVR) болып табылады. Алайда, 2007 жылғы желтоқсан айында өткен конституциялық реформа жөніндегі референдумда бұл партия және сол кезде оны қолдаған саяси топтар сегіз жылдық қатарынан жеңістерден кейін алғашқы жеңіліске ұшырады. Реформаны қабылдамау ("ЖОҚ") бойынша үлесі 57,08% құрады. 2008 жылғы қарашада өткен аймақтық сайлауда қала әкімі биліктегі партияға (PSUV) бұйрылды, бірақ қаладағы штат губернаторына үміткері аз дауыс алды, бұл қалада биліктегі партияның дауысы басым екенін көрсетті. 2010 жылғы қыркүйекте өткен Ұлттық Ассамблея сайлауында Коро және Фалькон штатының қалған муниципалитеттері мен Миранда муниципалитеті штаттың 3-ші сайлау округін құрады. Биліктегі PSUV партиясы зейнеткер генерал Мелвин Лопес Идальгоны ұсынды, ал демократиялық бірлік MUD Грегорио Гратерольді, штат губернаторына бұрынғы үміткерді ұсынды. 52% -дан астам дауыспен оппозициялық кандидат Грегорио Гратероль округтік жиналыста орын жеңіп алды, бұл шавизмнің қаладағы төртінші жеңілісі болды (2007 жылғы реформа, 2008 жылғы үкімет, 2009 жылғы түзету және 2010 жылғы парламент сайлауы).

Табиғатты қорғау және Дүниежүзілік мұра

Қала колониялық және республикалық кезеңдердің монументалды сәулетіне ие, оның ерекшеліктері Андалусия сәулетіне (Оңтүстік Испания) тән. Жергілікті американдықтар саздан жасалған материалдар мен техникаларды қолданды, мысалы, Adobe және Wattle, бұл қалаға ерекше мінез береді. Сондай-ақ, қала Велсерлер билігінің ортасы болған кезеңнің нәтижесі болып табылатын дәстүрлі испандық шахмат тақтасы орналасуы мен ортағасырлық неміс қалаларына тән бейреттелген пішіннің үйлесімін қамтитын ерекше үлгісі бар. Қаланың орталық бөлігіндегі кейбір көшелер күрт аяқталып, испандық шахмат тақтасының реттелігін бұзады. Амброзиус Альфингер (Велсерлер үйінің немісі және Венесуэла провинциясының бірінші губернаторы) қаланың негізі қаланған кездегі бастапқы жоспарына сүйене отырып, көшелердің орналасуын қайта құрылымдайды. Кариб теңізіндегі топырақтан жасалған бірегей құрылыстарымен Coro, жергілікті дәстүрлердің испан Мудехар сәулетінің техникасымен және неміс Велсер сәулетінің бейреттелген пішінінің есімдік үйлесімінің сақталған мысалы болып табылады. 1527 жылы негізі қаланған бұл алғашқы отаршылдық қалалардың бірі, және оның колониялық сәулеті бүгінгі күнге дейін сақталған. Coro қаласындағы 600-дан астам ғимарат мұра ретінде танылған. Тарихи орталығы 18-19 ғасырлардағы қалаларға тән ерекшеліктерді сақтайды, таспен төселген көшелермен және колониялық ғимараттармен ерекшеленеді. Бұл маңызды колониялық қала курорты және Венесуэладағы колониялық ғибадатханалардың ең ірі кешені. Онда католик иконографиясының немесе ұлттық тарихи құндылықтың кең көлемде бейнеленген түрлі музейлер орналасқан, сондықтан оны "la ciudad museo" деп атайды. Осы себептерге байланысты, ЮНЕСКО 1993 жылдың 9 желтоқсанында оны, жақын орналасқан Ла-Вела-де-Коро портымен бірге, Колумбияның Картахена-де-Индиас қаласында өткен мәжілісте Дүниежүзілік мұра деп жариялады. 2005 жылдан бастап Coro ресми түрде "қауіпті" Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді (Қауіпті Дүниежүзілік мұралар тізіміне қараңыз). Венесуэладағы климаттың өзгеруі, әсіресе қатты жаңбырлар, оның бай сәулетіне елеулі зиян келтірді. Coro қаласының дәстүрлі ғимараттары жерді пайдалану технологияларын қолданып салынған (Adobe және "bahareque" деп аталатын техникада өсімдік құрылымымен күшейтілген жер). Бұл ғимараттардың көпшілігі қатты жаңбырларға осал, себебі табиғи жағдайда жер ылғалға төзімділігі төмен материал болып табылады. 2004 жылдың қарашасы мен 2005 жылдың ақпаны аралығында болған жаңбырдан келген зияннан басқа, ЮНЕСКО-ның мәліметінше, қабырғалар мен қоршаулардың дұрыс салынбауы құрылыс ортасына кері әсер еткен. Жаңа ескерткіштер, жағажай бойындағы жаяу жолдар мен Ла-Вела-де-Коро портындағы қалаға кіретін қақпалардың салынуына қатысты алаңдаушылықтар да болды: бұл орынның құндылығына айтарлықтай әсер етуі мүмкін. 2018 жылы "Мемлекеттік тарап" (яғни Венесуэла) ұсынған ақпарат көптеген түзету шараларын іске асыруда қанағаттанарлық прогресс көрсеткенімен, бұрын мүлікке әсер еткен негізгі мәселелер тиісінше шешілгенін қамтамасыз ету үшін қосымша ақпарат пен шаралар қажет екені атап өтілді.

Қоршаған аумақ

Бір сағат бойы солтүстікке қарай саяхат еткен турист Парагуана түбегіндегі желсерфингке әйгілі әлемдік деңгейдегі жағажайларды табады. Оңтүстікке қарай бір сағаттық сапарда "La Sierra de Coro" тұрғызылған шағын қалалардың қоңыржал климаты мен қаланың көрінісін ұсынады. Аспаны ашық күндері, келушілер меданос (құм төбелер) мен олардың артындағы Парагуана түбегін және оның ішіндегі Серро-Санта-Ана тауын көре алады. Батысқа қарай жол тартқан туристер маңызды палеонтологиялық қазбалар орны – Урумакоға да барып қайтуға мүмкіндік алады. Оңтүстікке қарай Сьерра-де-Сан-Луис ұлттық паркі орналасқан, онда құстарды қадағалау және табиғатты бақылау сияқты көптеген қызығушылық тудыратын орындар бар; ауданның ең биік төбесі – Серро-Галисия; Хьюке қайта жандану үңгірі және оған ілесіп жатқан шарлауықтар; Акарит өзені үңгірі; сондай-ақ Венесуэладағы ең терең әктас үңгірі – Гаитон-дель-Гуаратаро.

Экономика

Коро қаласының экономикасы мемлекеттік бюджеттен келетін қаржыға өте тәуелді. Бөлшек сауда, азаматтық құрылыс, туризм және кәсіби қызметтер қала экономикасының басты салалары болып табылады.