Кіріспе

Уттар-Прадеш штатындағы Рампур қаласы – Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Рампур ауданының әкімшілік орталығы. Бұрын қала қант өңдеу және мақта тазарту сияқты түрлі салаларымен белгілі болған. Оның кітапханасында 12 мыңнан астам сирек қолжазбалар мен моғол миниатюралық суреттерінің көркем коллекциясы сақталған. Қала штат астанасы Лакхнаудан солтүстік-батысқа қарай 322 шақырым қашықтықта орналасқан. 2007 жылы Азшылықтар ісі жөніндегі министрлік 2001 жылғы халық санағы деректеріне, халық санына, әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерге және инфрақұрылым көрсеткіштеріне сүйене отырып, Рампур ауданын штаттың "азшылықтар шоғырланған" 14 ауданының бірі деп атады. Қала Рампури шааку (пышақ) өнімімен танымал.

Этимология

Бастапқыда бұл Раджа Рам Сингхтің атымен аталған Катер деген төрт ауылдан тұратын топ болды. Алғашқы Наваб қаланың атын Файзабад деп өзгертуді ұсынды. Бірақ Файзабад деген атпен тағы көп жерлер болғандықтан, қаланың аты Мустафабад, әлде Рампур деп өзгертілді.

Тарих

Ортағасырлық тарих бойынша, Рампур Дели аймағының бір бөлігі болды және Бадаун мен Самбал аудандары арасында бөлінген. Рохилхандтың жоғарғы бөлігінде орналасқандықтан, ол Катер деген атпен белгілі болды және Катерия раджпуттары билік етті. Катерия раджпуттары шамамен 400 жыл бойы сыртқы күштерге қарсы тұрып, Дели сұлтандарымен, содан кейін моғолдармен күресті. Олар 1253 жылы Насируддин Махмудпен, 1256 жылы Гияс уд-Дин Балбанмен, 1290 жылы Жалал уд-Дин Халжимен, 1379 жылы Фируз Шах Тұғлақпен және 1494 жылы Сикандар Лодимен қайта-қайта шайқасты. Кейін, моғол кезеңінің басында Рохилхандтың астанасы Бадауннан Бареллиге көшірілді, осылайша Рампурдың маңызы артты. Рохилла мемлекетін Наваб Файзулла Хан 1774 жылдың 7 қазанында британдық командир полковник Чемпионның куәлігінде құрды және одан кейін британдық қорғаудың бағынышты мемлекеті болып қалды. Бұл жерде кең жазықтықтарды қамтитын шаруашылықтар орналасқан. Жаңбырдан соң муссон маусымында Наинитал таулары солтүстік бағытта көрінеді.

Климат

Жаз айларында температура әдетте 31°C-тан 30°C-қа дейін, ал қыс айларында 25°C-тан 5°C-қа дейін болады.

Мәдениет және урду поэзиясы

Рампур Дели мен Лакхнаудан кейін үшінші поэзия мектебі саналады. Дағ Делви, Мирза Ғалиб және Әмір Миней сияқты сол заманғы көптеген көрнекті және легендарлы урду ақындары Рампур сарайының қамқорлығына қосылды. Рампур науабы өлең және басқа да нәзік өнер түрлерін өте жақсы көретін. Олар "дарбар" деп аталатын ақындарға жалақы төлеп, қолдау көрсетті. Низам Рампури ақын ретінде үлкен даңққа ие болды. Сонымен қатар, Шад Арифи – қазіргі ғазал жанрын ерекше стильде дамытқан Рампурлық тағы бір ақын.

Сәулет

Рампур билеушілерінің аймақтың сәулет өнеріне ерекше әсері болды. Ғимараттар мен ескерткіштер моғол стиліндегі сәулеттің белгісі. Кейбір ғимараттар өте ескі, және уақыт өте келе бірнеше рет қайта салынған. Ең жақсы жобаланған ескерткіштердің бірі – Рампур қамалы (хинди тілінде: रामपुर ka kila). Онда Раза кітапханасы немесе Хамид Манзил, билеушілердің бұрынғы сарайы да орналасқан. Кітапхана Азиядағы шығыс қолжазбаларының мол жинағына ие. Қала ішінде Имамбара да бар. Жама мешіті – Рампурдегі ең әсем сәулеттік құрылыстардың бірі. Ол Делидегі Жама мешітіне белгілі бір дәрежеде ұқсайды. Оны Наваб Файзулла хан салған. Мешітте бірегей моғолдық стиль бар. Мешітке бірнеше кіру-шығу қақпалары бар. Онда үш үлкен күмбез және төрт биік минареттері бар, алтын тәждерімен әсемделген, патшалық сәнге толы. Мешіттің басты кіреберіс қақпасы биік, оған Британиядан әкелінген үлкен сағат орнатылған сағат мұнарасы кіріктірілген. Наваб салған бірнеше кіру-шығу қақпалары бар. Бұл қақпалар қалаға кіру және қаладан шығудың маңызды бағыттары. Мысалы, Шахбад қақпасы, Наваб қақпасы, Биласпур қақпасы және т.б.

Музыка

Хиндустани классикалық музыкасының Рампур Сахасван гаранасының да тамыры сарай музыканттарынан бастау алады. Устад Мехбуб Хан Рампур сарайының хаял әншісі және вина (веена) шебері болған; оның ұлы Устад Инаят Хусейн Хан (1849–1919) қалада білім алып, өмір сүрген, және осы гарананы құрған.

Ас мәзірі

Рампури асүйі, Моғол асүйі дәстүрінің бір бөлігі, Навабтардың шеф-аспаздарымен дамытылған, өзінің ерекше дәмімен және патшалық асханадан беріліп келген рецепттері бар тағамдарымен де белгілі, мысалы, Рампури балығы, Тауық Чангези, Пасанде халим, Рампури корма, Рампури қой еті кебабы, Дүүдия бирьяни, Догошта бирьяни және имбир халва, Сохан халва.

Бычак жасау

Рампур дәстүрлі түрде Рампури Чаку деп аталатын пышақтарымен әйгілі болды, олар тіпті 1960-шы және 1970-ші жылдары Болливудтың қылмыстық триллерлерінде де пайда болды. Көп ұзамай Уттар-Прадеш штатының үкіметі 4,5 дюймнен ұзын жүзді пышақтар жасауға тыйым салды, соның салдарынан олардың танымалдылығы азайды.

Рампур шұбар иттері

Рампур грейхаунды – бұл аймаққа тән, тегіс жүнді, жылдамдығымен танылатын ит. Ол басқа грейхаундтарға қарағанда денелірек деп сипатталады. Бұл иттер Навабтардың шакал аңдауға арналған сүйікті иті болған, сонымен қатар арыстан, жолбарыс, барс және пантера аңдау үшін де пайдаланылған. М.Х. Наваб Ахмад Али Хан Бахадур бұл иттерді тази және ағылшын грейхаунды тұқымдарын қосып өсірген.

Фестивальдар

Діни амалдар күнделікті өмірдің ажырамас бөлігі және Үндістанның басқа аймақтарындағыдай, бұл жерде де көпшілікке ашық түрде өтеді. Сондықтан, көптеген мерекелердің діни түбірі бар екені таңқаларлық емес, алайда олардың кейбіреулері каста мен діни нанымға қарамастан тойланады. Ең маңызды индуистік мерекелерге Дивали, Холи, Виджаядашами, Махашиваратри, Рама Навми, Басант Панчами, Шри Кришна Джанамастми және Ракша Бандан жатады, оларды джайндар мен сикхтер де сақтайды. Мұсылмандардың діни мерекелері – Мавлид, Ораза айт, Құрбан айт, Мұхаррам. Джайндар Махавир жайынтын, буддистер Будда жайынтын, сикхтер Гуру Нанак жайынтын, ал христиандар Ұлы жұма мен Рождествоны тойлайды.

Темір жол

Рампур темір жол станциясы (станция коды RMU) Лакхнау-Морадабад желісінде және Катгодам темір жол желісінің түйіскен жерінде орналасқан. Бұл желілер NER (Солтүстік темір жолы) басқаруында. Пойыз қатынастары: Авад-Ассам экспресі, Джамму-Тави-Силдаха экспресі, Каши Вишванатх экспресі, Хаурах-Амритар экспресі, Ганга-Сутледж экспресі және Сатьяграха экспресі. Орындық брондау компьютерлендірілген. Станцияға Солтүстік темір жолы қызмет көрсетеді. Морадабад темір жол станциясы Рампурдан батысқа қарай 30 км қашықтықта орналасқан. Оңтүстік-шығысқа қарай ең жақын ірі станция – Барелли темір жол станциясы. "Турист" мейрамханасы мен қонақ үйі темір жол станциясынан 5 минуттық жерде орналасқан. Рампур айрығының темір жол желілерінің электрлендіру жұмысы аяқталды. Мұнда түрлі экспресс пойыздар келіп тұрады. Олардың ішіндегі маңыздылары: Дели-Катгодам "Шаттабди", Дели-Барелли "Интер-Сити" экспресі, Лакхнау-Дели-Лакхнау почта пойызы, Дели-Катгодам-Ранихет экспресі, Барелли-Бхудж "Ала Хазрат" экспресі, Амритар-Хаурах-Амритар почта пойызы.

Жол

9-шы ұлттық тас жол Рампур қаласынан өтеді. Рампур мен Морадабад арасында әр жарты сағат сайын автобустар жүйтіп тұрады. Дели, Лакхнау, Барелли, Алигарх, Харидуар, Ришикеш, Канпур, Рупайдия, Агра және басқа да қалалардан тікелей автобустар бар. 530-шы ұлттық тас жол Рампурдан бастау алады.

Байланыс желілері

Үндістандағы барлық белгілі телекоммуникациялық желі провайдерлері Рампур қаласында қызмет көрсетеді. GSM қызмет көрсетушілеріCDMA қызмет көрсетушілеріБродбанд қызмет көрсетушілері Idea Cellular (Escotel) MTS Uninor (Unitech Wireless Tamil Nadu Pvt. Ltd.) CellOne Tata Indicom Airtel Broadband Airtel BSNL WLL Sify iWay Vodafone IN (Hutch) Aircel Spice Aircel Reliance Communications.

Радио қызметтері

Рампурда қолжетімді радио қызметтері. Рампур радиосы. & Дор Даршан Рампур

Қызмет провайдері Жиілік Қызмет провайдері Жиілік Бүкіл Үндістан радиосы MW 336.7 м немесе 891 кГц Бүкіл Үндістан радиосы FM 102.90 МГц

Баспа құралдары

Күнделікті хинди газеттеріне "Амрит Вичар", "Даник Джагран", "Амар Ужала" және "Хиндустан" кіреді. "The Times of India", "The Hindustan Times", "The Young Turk" және "Indian Express" сияқты танымал ағылшын тіліндегі күнделікті газеттердің оқырмандары аз. Жергілікті урду газеті – "Rampur ka elaan". Ол 1991 жылдан бері Рампур қаласынан жарық көріп келеді.