Кіріспе

Американдық коммерциялық емес ұйым.

Рутерфорд институты – азаматтық бостандықтарды, адам құқықтары мен діни бостандықтарды қорғауға арналған консервативті христиандық қоғамдық мүдделі заң фирмасы. Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қаласында орналасқан бұл коммерциялық емес ұйымның ұраны: «Үкіметтің Конституцияның ережелерін сақтауі – біздің міндетіміз». Ұйымды 1982 жылы Джон У. Уайтхед құрды және ол 2015 жылға дейін президент қызметін атқарды. Рутерфорд институты құқықтары бұзылған немесе қорқынышқа ұшыраған адамдарға тегін заң көмегін ұсынады. АҚШ бойынша институттың филиал адвокаттар желісі бар және оның қызметі қайырымдалықтар есебінен қаржыландырылады. Заң қызметтерін көрсетуден өзге, ұйым АҚШ Конституциясы және Құқықтар туралы Билльге қызығушыларға арналған тегін оқу материалдарын да ұсынады. Алғашқыда діни бостандықтарды қорғаумен айналысқан институт кейіннен іздеу және тәркілеу, сөз бостандығы, «нөлдік төзімділік» саясаты сияқты конституциялық мәселелерді де қамтыды. Институттың бірқатар заңдық іс-әрекеттері кеңінен таралды, оның ішінде 1997 жылы Паула Джонсқа президент Билл Клинтонға қарсы сексуалдық қысым көрсету ісінде көмектесуі, қатаң «нөлдік төзімділік» саясаты бойынша орта және жоғары сынып оқушыларының оқудан шеттетілуі мен қуылғандарын қорғауы, сондай-ақ уағыздаушылар мен саяси наразылық білдірушілердің сөз бостандығы құқықтарын қорғауы. «Еркіндік фашизмге айналған» полицей мемлекетте өмір сүретінімізді жариялаған институт есіктің алдында рұқсатсыз кіруге тыйым салатын ордерлерге және полицияға кепілдіксіз иммунитет беруге қарсы шықты. Сондай-ақ ол «Боуэрс Хардвикке қарсы» ісінде гомосексуалдық қатынасқа тыйым салатын штат заңдарын қорғады. Рутерфорд институты ACLU және Като институты сияқты түрлі саяси бағыттардағы ұйымдармен де жұмыс істеді. Джаз тарихшысы және азаматтық бостандық жақтасы Нат Хентофф Уайтхедті «елдің азаматтық бостандықтарды қорғаудағы Пол Ревересі» деп сипаттады.

Қор

Рутерфорд институты 17 ғасырдағы теолог Сэмюэл Рутерфордтың есімімен аталады. Рутерфордтың «Lex, Rex» атты кітабы патшалардың құдайға берілген құқығын жоққа шығарды. Рутерфорд институты құрылған кезде, АҚШ-тағы консервативті протестанттар американдық саяси және құқықтық өмірдегі өз рөлін қайта қарастырып, федералды үкіметтің американдықтардың діни бостандықтарына тиісіп, оларды шектеуге тырысып жатқанын сезінді. Рутерфорд институты сияқты ұйымдар діни бостандық мәселелерін сот арқылы шешуге ұмтылды, және Рутерфорд институты Ұлттық заңдық қор, Бостандық кеңесі және Американдық заң және әділет орталығы сияқты ұйымдарға үлгі болды. Шарлоттсвилл Daily Progress газетінің журналисі Брайан Маккензи институтты «көбінесе консервативті Америка азаматтық бостандықтар одағы» (ACLU) деп сипаттады.

Тарих және сот іс-әрекеттері

Рутерфорд институты құрылғаннан бері мақсаттарын кеңейтіп, христиандардың діни бостандықтарын қорғаудан бастап, барлық американдықтардың діни бостандықтарын қорғауға, сондай-ақ сөз бостандығы және негізсіз іздеу мен ұстаудан қорғалу құқығы сияқты құқықтарды сақтауға ұмтылды. Дегенмен, институт кейде үкімет тарапынан қолдау көрсетіп, гомосексуалдық қатынастарға тыйым салатын заңдарды қорғау сияқты позициялар алды. 2007 жылы олар Нью-Джерси штатының Фрихолд қаласына қарсы, православиелік раввин Авраам Бернштейн атынан сотқа шағым түсірді, ол сенбі күні үйінде дұға оқуы үшін қала тарапынан қуғынға ұшырағанын мәлімдеді. 2011 жылы институт Лора Джорджтың ісін қолға алды, ол Вирджиния штатының Индипенденс қаласында Нью-Ривердің жағасында «Бейбітшілік Пентагоны» деп аталатын, түрлі діндерді біріктіретін оқу орталығы мен демалыс орнын салуды жоспарлаған еді. Джорджқа жергілікті Бақылау кеңесі денсаулық, қауіпсіздік және тұрмыстық жағдайларға байланысты жобаны мақұлдамағандықтан құрылыс рұқсаты берілмеді. Содан кейін Рутерфорд институтының адвокаттары діни дискриминацияға негізделген рұқсат алу үшін заңдық шаралар қолданды, нәтижесінде құрылыс рұқсаты берілді.

Сөз бостандығы

2012 жылы Рутерфорд институты 2011 жылғы қаңтарда АҚШ Жоғарғы Сотының ғимаратының алдында «АҚШ үкіметі полицияға афроамерикандықтар мен испаноязылдарды заңсыз өлтіруге және қатыгездікке салуға рұқсат береді» деген жазуы бар плакат ұстағандығы үшін ұсталған Харольд Ходж атынан сотқа шағым түсірді. Рутерфорд институтының адвокаттары мектептің әрекеттері Техас штатының Дін бостандығы заңына, АҚШ Конституциясының бірінші түзетуіне және АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуіне қайшы келеді деп мәлімдеді. Федералды соттағы сот процесінен және оның тудырған жағымсыз жариялылығынан кейін Солтүстік тәуелсіз мектеп округі бақылау бағдарламасын тоқтатты. 2023 жылы Рутерфорд институты Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қалалық кеңесін Шарлоттсвилл полиция бөлімінде номерлік тақшаларды оқитын құрылғыларды пайдалануға қарсы ескертті. 2023 жылы Рутерфорд институты Ancestry.com ДНК жиынтықтары және «полиция мен хакерлер тудыратын жеке құпиялылық тәуекелдері» туралы халыққа ескерту жасады. Рутерфорд институтының президенті Джон Уайтхед: «Генетикалық құпиялылық мәселесі – және ДНК біреудің төртінші түзетудегі жарғысыз іздеулер мен тәркілеулерге қарсы қорғауынан тыс, қоғамдық тауарға айналғанда – енді ғана басталып келеді» деді.

Тінту және алып қою

2008 жылы Рутерфорд институты азаматтық бостандықтарды қорғайтын белсенділер мен жақтастар коалициясына қосылды. Олар президент Джордж Буштан Кубадағы Гуантанамо шығанағында мерзімі белгісіз ұсталып тұрған бірнеше мұсылман ұйғырларын босатуды талап етті. 2010 жылы ұйым Америка әуежайларындағы Көлік қауіпсіздігі басқармасының (TSA) даулы қауіпсіздік шараларына қатысты бірнеше іс қабылдады. Ұйым 2010 жылдың қараша айында Ішкі қауіпсіздік департаментінің хатшысы Джанет Наполитано мен Көлік қауіпсіздігі басқармасының басшысы Джон Пистолге қарсы сотқа шағым түсірді. Шағымды әуежай пилоттары Майкл Робертс пен Энн Поу өкілдік етті. Пилоттар "толық денеге сканерлеу" құрылғыларына, сондай-ақ тексерілетін адамның жалаңаш денесін көрсететін процедураларға, және жеке тексеруге қарсылық білдірді. Джон Уайтхед бұл оқиғаға қатысты: "Ешқандай күдік болмаған жағдайда, жұмысқа бару немесе ұшаққа отыру үшін американдықтарды жаппай виртуалды жалаңаштауға мәжбүрлеу – азаматтық бостандықтарымызды ауыр бұзу болып табылады". Келесі айда Рутерфорд институты TSA тексеру шараларына наразылық білдірген үш жолаушы атынан тағы бір сотқа шағым берді: ата-анасының рұқсатынсыз дене сканеріне орналастырылған 12 жастағы қыз, балалық шақтағы жарақат салдарынан туындаған ерекшелікке байланысты жыныс мүшелеріне тигізген жеке тексеруге ұшыраған ер адам және мастэктомиядан өткен әйел, оған кеуде аймағында тексеру жүргізілуі талап етілді. 2010 жылы Уайтхед Вирджинияның бас прокуроры Кен Кучинеллиге хат жолдады, онда мектеп оқушыларының ұялы телефондары мен ноутбуктерін мектеп ережелерін немесе заңды бұзды деген күдік болған жағдайда тәркілеу және тексеру құқығы туралы оның заңдық пікіріне қарсылық білдірді. 2011 жылы ұйым АҚШ-тың Джонсқа қарсы ісі бойынша сотқа қатысты пікір білдірді, онда АҚШ Жоғарғы Сотының судьяларынан күдіктінің көлігіне алдын ала ордерсіз GPS ізілгіш орналастыру заңсыз іздеу болып табылатынын қабылдауын сұрады. 2012 жылдың қаңтар айында Жоғарғы Сот полицияның күдіктінің көлігіне GPS құрылғысын орнату үшін міндетті түрде ордер алу керектігі туралы бірауызды шешім шығарды. 2020 жылы Джордж Флойдтың өліміне байланысты полицияға қарсы наразылықтардан кейін, бірақ оны тікелей атамай, Рутерфорд есікті қағып алу ордерлерін және полицияға "квалификациялық иммунитет" беруді айыптаған мақала жариялады. Мақалада американдықтар "полициялық мемлекетте" өмір сүреді және Жоғарғы Соттың АҚШ Конституциясының Төртінші түзетуін сақтамауы мен полицияны шектеуден бас тартуы салдарынан "бостандық фашизмге айналды" делінген. Сондай-ақ, "сот санкциясымен жүзеге асырылатын полиция зорлық-зомбылығының жалпыұлттық эпидемиясы, оны қорғауға батыл тұрған адамдарға қатысты" екені атап өтілді.

Дауыс беру бюллетеньдері

2014 жылдың шілдесінде Рутерфорд институты Вирджиния штатының Либертариандық партиясын қолдады және Вирджиния штатының сайлау заңдары «демократтар мен республикашылдардың үміткерлігін арттырып, Либертариандық партия мен тәуелсіз үміткерлердің мүмкіндіктерін шектеуге» бағытталған деп айыптады.