Токио экспресі: 2-дүниежүзілік соғыста Жапонияның Жаңа Гвинея мен Соломон аралдарындағы әскерлеріне түнгі уақытта жабдықтар жеткізу жолы. Тарихы мен мағынасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Токио экспресі – Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы науқаны кезінде одақтас күштері берген атау, Жапон императорлық теңіз күштерінің кемелерін түнде Жаңа Гвинея және Соломон аралдары маңындағы жапон әскерлеріне адамдарды, жабдықтарды және құрал-жарақтарды жеткізу үшін пайдалануы. Бұл операцияға жылдам соғыс кемелеріне (көбінесе эсминецтерге), кейіннен суасты кемелеріне әскери қызметшілерді немесе жабдықтарды тиеу және кемелердің жылдамдығын пайдаланып, оларды қажетті жерге жеткізіп, бір түн ішінде бастапқы базаға оралу кірді, осылайша одақтас авиациясы оларды күндіз іске асыра алмады.
The Tokyo Express was the name given by Allied forces to the use of Imperial Japanese Navy ships at night to deliver personnel, supplies, and equipment to Japanese forces operating in and around New Guinea and the Solomon Islands during the Pacific campaign of World War II. The operation involved loading personnel or supplies aboard fast warships (mainly destroyers), later submarines, and using the warships' speed to deliver the personnel or supplies to the desired location and return to the originating base all within one night so Allied aircraft could not intercept them by day.
Атауы
Гуадалканалдағы одақтас күштер "Кактус" кодосымен белгіленген арал үшін "Кактус экспресі" деген атпен қайта жабдықтау миссияларын бастапқыда атады. АҚШ баспасөзі операциялық қауіпсіздікті сақтау мақсатымен бұл миссияларды "Токио экспресі" деп атағаннан кейін, одақтас күштер де бұл атауды қолдана бастады. Ал жапондықтар түнгі қайта жабдықтау миссияларын "Егеуқұйрық тасымалы" (鼠輸送) деп атады, себебі олар түнде жүзеге асырылды.
The original name of the resupply missions was "The Cactus Express", coined by Allied forces on Guadalcanal, who used the code name "Cactus" for the island. After the U. S. press began referring to it as the "Tokyo Express", apparently in order to preserve operational security for the code word, Allied forces also began to use the phrase. The Japanese themselves called the night resupply missions "Rat Transportation" (鼠輸送), because they took place at night.
Ұйымдастыру және тарихы
Жапон күштеріне түнгі тасымалдау қажет болды, себебі Оңтүстік Тынық мұхитында одақтастардың әуедегі басымдығы орнады. Бұл 1942 жылдың тамызында Гуадалканалға одақтастардың қонуынан кейін және Хендерсон аэродромын "Кактус әуе күштері" базасы ретінде құрудан кейін көп ұзамай болды. Гуадалканал мен Жаңа Гвинеядағы жапондық күштерге әскерлер мен материалдарды баяу жүретін тасымалдау кемелерімен жеткізу күндізгі әуе шабуылына тым осал екені тез анықталды. Сондықтан, жапон Біріккен флотының бас қолбасшысы адмирал Исороку Ямамото, әуе шабуылының қаупі аз болғандықтан, жылдам әскери кемелерді түнде жеткізілімдер жасау үшін пайдалануға рұқсат берді. Токио экспресі 1942 жылдың тамызында Саво аралы шайқасынан кейін басталып, Соломон аралдары науқанының соңына дейін жалғасты. 1943 жылдың 26 қарашасында Сент-Джордж мүйісіндегі шайқаста соңғы үлкен экспресс рейсінің бірі тоқтатылып, жартылай дерлік қиратылды. Әдетте қолданылатын эсминецтер жүк тасымалдауға бейімделмегендіктен, көптеген жабдықтар болаттан жасалған барабандарға салынып, бір-біріне байланып, кемелер тоқтамайынша суға итеріліп жіберілді. Барабандар жағаға қарай ағып немесе қайықпен жиналып алынуы тиіс еді. Алайда, көптеген барабандар жоғалып немесе зақымдалды. Мысалы, 1942 жылдың желтоқсан айындағы бір түні 1500 барабан теңізге жіберілді, олардың тек 300-і ғана қайтарылды. Токио экспресі миссияларына пайдаланылған әскери кемелердің көп бөлігі Рабаул мен Бугенвилде орналасқан Сегізінші флотқа қарасты болды, бірақ Трукта орналасқан Біріккен флот бөлімшелерінің кемелері де экспресс миссиялары үшін уақытша қосылатын. Экспресс миссияларына тағайындалған әскери кемелердің құрамалары ресми түрде "Күшейту бөлімі" деп аталды, бірақ бұл бөлімнің көлемі мен құрамы миссиядан миссияға өзгеретін.
Night transportation was necessary for Japanese forces due to Allied air superiority in the South Pacific, established soon after the Allied landings on Guadalcanal and the subsequent establishment of Henderson Field as a base for the "Cactus Air Force" in August 1942. Delivery of troops and material by slow transport ships to Japanese forces on Guadalcanal and New Guinea soon proved too vulnerable to daytime air attack. The Japanese Combined Fleet commander Admiral Isoroku Yamamoto therefore authorized the use of faster warships to make the deliveries at night when the threat of detection was much less and aerial attack minimal. The Tokyo Express began soon after the Battle of Savo Island in August 1942 and continued until late in the Solomon Islands campaign when one of the last large Express runs was intercepted and almost completely destroyed in the Battle of Cape St. George on November 26, 1943. Because the destroyers typically used were not configured for cargo handling, many supplies were sealed inside steel drums lashed together and simply pushed into the water without the ships stopping; ideally, the drums would float ashore or were picked up by barge. However, many drums were lost or damaged; a typical night in December 1942 resulted in 1500 drums being rolled into the sea, with only 300 recovered. Most of the warships used for Tokyo Express missions came from the Eighth Fleet, based at Rabaul and Bougainville, although ships from Combined Fleet units based at Truk were often temporarily attached for use in Express missions. The warship formations assigned to Express missions were often formally designated as the "Reinforcement Unit", but the size and composition of this unit varied from mission to mission.
Стратегиялық әсері
Токио экспресі жапондықтар үшін екі жақты ұтысқа айналды, өйткені Токио экспресінің он бес айында көптеген эсминецтер жоғалды, ал нәтижесінде ешқандай пайда болмады. Бұл кемелерді қысымға ұшыраған жапондық кеме жасаушылықтары ауыстыра алмады, және олар бұрыннан тапшылықта болды. Сонымен қатар, олар конвойлерді сүйемелдеуге өте қажет болды, яғни, жапондық кемелерді американдық суасты қайықтарынан қорғап, метрополияны жабдықтауды қамтамасыз етуге керек болды. Жапон императорлық теңіз күштері қиын жағдайға түсті, себебі Хендерсон аэродромындағы американдық әуе күштері жапондықтарға баяу жүк тасымалдайтын кемелерді пайдалануға мүмкіндік бермеді. Эсминецтермен салыстырғанда, жүк кемелері отынды үнемдірек пайдаланды, сонымен қатар толыққанды әскерлерді, жеткілікті жабдықтар мен жарақтарды тасымалдауға және тиімді жүк тиеу-түсіру жүйесіне ие болды. Бірақ олар баяу және маневрлеуге қиын болды, сондықтан оңай батып кетті – тек алмастырылмайтын жабдықтар мен жүк кемелерін ғана емес, сонымен қатар олардың үмітсіз жағдайдағы әскерлерін де жабдықтаусыз қалдырып, олардың күресу қабілетін азайта түсті. Нәтижесінде, теңіз күштері, Императорлық Жапонияның мұнаймен қамтамасыз етілудегі кемшілігін ескере отырып, эсминецтерді пайдалану кезінде қажеттіліктен артық отын жұмсауға мәжбүр болды, яғни "көрсетілгендей экономикалық емес науқанды" жүргізуге мәжбүр болды, және бұл отын "өте құнды (және осал) флот эсминецтерін ашық алдыңғы шепке орналастыру үшін пайдаланылды, ал аралдағы американдық қырғынға жеткілікті адамдар мен жарақтар жеткізілмеді". Ең жақсы жағдайда да (жеткізілген жүктің бес бөлігінің бірі ғана жағалауға жеткенде) эсминецтер стратегиясы құрлықтағы ұтылған соғысқа және өте қымбат теңіз жеңілісіне әкелді.
The Tokyo Express ended up being a lose lose gambit for the Japanese, because many destroyers were lost during the fifteen months of the Tokyo Express, for no gain. These ships could not be replaced by the stressed Japanese shipyards, and were already in short supply. In addition, they were desperately needed for convoy duty to protect Japanese shipping supplying the Home Islands from the depredations of American submarines. The Imperial Japanese Navy was caught in a Catch 22, since American airpower from Henderson Field denied the Japanese the use of slow cargo ships. Compared to destroyers, cargo ships were much more economical in fuel usage while having the capacity to carry full loads of troops plus sufficient equipment and supplies, and having efficient cargo loading and unloading equipment. However, they were slow and comparatively unmaneuverable, and thus easily sunk – not merely sending irreplaceable supplies and freighters to the bottom but leaving their increasingly desperate troops unprovisioned and ever less able to fight. As a result, the Navy was in essence forced to "fight as uneconomical a campaign as could possibly be imagined", since in using destroyers they had to "expend much larger quantities of fuel than they wanted" considering Imperial Japan's disadvantage in oil supply, and this "fuel was used to place very valuable (and vulnerable) fleet destroyers in an exposed forward position while delivering an insufficient quantity of men and supplies to the American meatgrinder on the island". Even at its best (with only one fifth of the supplies dropped ever making it to shore) the destroyer strategy amounted to waging a losing war of attrition on land and an extremely expensive rolling naval defeat.
Джон Ф. Кеннеди және PT-109
Джон Ф. Кеннедидің PT 109 қайығы 1943 жылдың 1-2 тамыз түндегі Токио экспресіне жасалған "жақсы жоспарланбаған және үйлестірілмеген" шабуылда жоғалды. 15 PT қайығы 60 торпеданы отырды, олардың саны отыздан асты, бірақ бірде-бір дұрыс тимеді, ал PT 109 қайығы Амагири эсминецімен соғысып, батып кетті. Амагири эсминеці жабдықтау миссиясынан оралғанда, шамдары өшірілген күйде, жоғары жылдамдықпен келе жатқан болды.
John F. Kennedy's PT 109 was lost on a "poorly planned and uncoordinated" attack on a Tokyo Express run on the night of 1 2 August 1943. Fifteen PT boats with sixty torpedoes fired over thirty and did not register a single hit, while PT 109 was rammed and sunk by the destroyer Amagiri, which was returning from her supply run, estimated to be traveling in excess of with no running lights.
Гуадалканалдағы Токио экспресінің соңы
1943 жылдың ақпан айының басына қарай одақтастар Гуадалканалда жеңіске жетіп, оны адаммен және жабдықпен қамтамасыз ету үшін қолданылған "Слот" аймағын толық бақылауға алды. Бұл, әлсіреген жапон әскеріне аралды және оның аса құнды Хендерсон әуежайын қайтарып алуға тырысуға мүмкіндік бермеді. Аралдағы жапондықтарға қарсы соңғы жеңісті хабарлау мақсатында, 1943 жылдың 9 ақпанында аралдағы одақтас құрлық әскерлерінің командирі генерал Александр Патч жоғары тұрған адмирал Уильям Ф. Хэлсиге: "Токио экспресі енді Гуадалканалға тоқтамайды" деген хабарлама жолдады.
By early February of 1943 the Allies had triumphed on Guadalcanal and had effective control of the area of The Slot that had been used to man and provision it, preventing a highly stressed Japanese military from being able to wage an effort to retake it and its extremely valuable Henderson Airfield. To signify final victory over the Japanese on the island, General Alexander Patch, commander of the Allied land forces on the island, messaged his superior, Admiral William F. Halsey on February 9, 1943, "Tokyo Express no longer has terminus on Guadalcanal."
Желі
Жапондық демобилизация бюроларының ресми тізілімінің аудармасы, онда Жапон императорлық армиясы мен әскери-теңіз күштерінің Тынық мұхиты соғысының Оңтүстік-Батыс аймағындағы қатысуы туралы мәліметтер келтірілген.
Translation of the official record by the Japanese Demobilization Bureaux detailing the Imperial Japanese Army and Navy's participation in the Southwest Pacific area of the Pacific War.