Кіріспе
Американдық актриса (1948 жылы туған)
әндер жазушы
the songwriter
Кэтлин Дойл Бейтс (1948 жылдың 28 маусымында туған) – американдық актриса. Ол көптеген марапаттарға ие болды, оның ішінде «Оскар» сыйлығы, екі «Primetime Emmy» сыйлығы және екі «Алтын глобус» сыйлығы, сондай-ақ «Тони» сыйлығына екі үміткерлік және екі «BAFTA» сыйлығына ұсынылған. Теннесси штатының Мемфис қаласында туған ол актерлік мансабын жалғастыру үшін Нью-Йоркке көшіп барғанша Оңтүстік Методист университетінде театрды оқыды. Ол өзінің алғашқы экрандық рөлін алғанға дейін шағын сахналық рөлдерді ойнады. Оның Бродвей емес сахнадағы алғашқы рөлі – «Vanities» (1976) пьесасында. 1970-ші жылдар мен 1980-ші жылдардың басында ол экранда да, сахнада да өнер көрсетуді жалғастырды және «’night, Mother» (1983) пьесасы үшін «Тони» сыйлығының «Үздік басты әйел рөлі» номинациясын алды, ал «Frankie and Johnny in the Clair de Lune» (1988) рөлі үшін «Obie» сыйлығын жеңіп алды. Ол «Misery» (1990) триллеріндегі Энни Уилкс рөлін сомдағаны үшін «Үздік әйел актер» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын алды. Оның басқа «Оскарға» үміткер болған рөлдері «Primary Colors» (1998), «About Schmidt» (2002) және «Richard Jewell» (2019) фильмдерінде болды. Оның басқа да танымал фильмдері: «Fried Green Tomatoes» (1991), «Dolores Claiborne» (1995), «Titanic» (1997), «The Waterboy» (1998), «Revolutionary Road» (2008), «The Blind Side» (2009) және «Midnight in Paris» (2011). Бейтс теледидардағы жұмысымен де белгілі. Ол «Екі жарым адам» сериалының тоғызыншы маусымы үшін «Комедиялық сериалдағы үздік қонақ актриса» номинациясы бойынша алғашқы «Primetime Emmy» сыйлығын (2012) және «American Horror Story: Coven» (2013) фильміндегі Дельфин ЛаЛаури рөлін ойнағаны үшін «Мини-сериал немесе фильмдегі үздік қосалқы актриса» номинациясы бойынша екінші «Primetime Emmy» сыйлығын жеңіп алды. Оның басқа «Эмми» сыйлығына ұсынылған рөлдері «The Late Shift» (1996), «Annie» (1999), «Six Feet Under» (2003), «Warm Springs» (2005), «Harry's Law» (2011–12), «American Horror Story: Freak Show» (2014) және «American Horror Story: Hotel» (2015) фильмдерінде болды.
Ерте өмір
Бейтс Теннеси штатының Мемфис қаласында, механика инженері Лэнгдон Дойл Бейтс пен үй шаруасымен айналысқан Берти Кэтлиннің (құрметті есімі Талберт) үш қызының ең кішісі болып дүниеге келді. Оның әкесінің әкесі – заңгер және жазушы Финис Л. Бейтс. Оның бес буын бұрынғы атасы, Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласына ирландиядан көшіп келген адам, президент Эндрю Джексонның жеке дәрігері болған. 1970 жылы ол актерлік мансабын қуу үшін Нью-Йорк қаласына көшті. Бейтс Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы Уильям Эспер атындағы сахналық өнер студиясының түлегі.
Алғашқы еңбектері мен сахнадағы табыстары (1970-1989 жж.)
Жаңа Йорк қаласына көшкеннен кейін Бейтс түрлі жұмыстар істеді, сонымен қатар шағын сахналық рөлдерде ойнады. Бір кезде ол Қазіргі заманғы өнер мұражайында кассир болып жұмыс істеді. 1970 жылы Бейтс Милош Форманның «Қоңыр қанатын серпіп ұшқанда» комедиясында шағын рөлге түсті («Бобо Бейтс» деп есептелді), бұл оның көркем фильмдегі алғашқы рөлі болды. Содан кейін ол актриса ретінде жұмыс табуға күресіп, кейін «The New York Times» газетіне берген сұхбатында бірнеше кастинг агенттері оған сәтті актриса болу үшін жеткілікті тартымды емес екенін айтқандарын жеткізді: «Мен керемет әйел емеспін. Мен ешқашан да нәзік қыз болған емеспін, мен әрқашан кейіпкерлік рөлдерде ойнайтын актрисамын. Жас кезімде бұл үлкен мәселе болды, себебі мен басқа жас әйелдер ойнайтын рөлдерге ешқашан сұлу болмадым. Мен бақытты болсам, маған қиын рөлдер берілді: әдетте, жасырақ, сәл ерекше немесе басқаша кейіпкерлер. Жұмыс болмауы ғана емес, адамдардың қалай қарап тұрғанын қабылдау да қиын болды. Мен ойладым: «Мен де адаммын ғой». «Қоңыр қанатын серпіп ұшқанда» фильмінен кейін Бейтс Дастин Хоффманмен «Тура уақыт» (1978) фильмінде түскенге дейін тағы бір көркем фильмде жұмыс істемеді. Кейін Бейтс 1979 жылы Луисвиллдегі актерлер театрында «Жүрек қылмыстарының» алғашқы қойылымында Ленни рөлін ойнады. 1980 жылдан бастап ол Ланфорд Уилсонның «Жылыстың бесінші күні» фильміне түсті. 1982 жылы ол Роберт Альтманның «Кел, бес пен оншақты, Джимми Дин, Джимми Дин» фильмінде Карен Блэк пен Шермен бірге ойнады. Осы кезеңде ол теледидарда да жұмыс істей бастады, «Дәрігерлер», «Барлық балаларым» және «Бір өмір» сияқты саптама операларда ойнады, сондай-ақ 1970 жылдардың аяғынан 1980 жылдардың ортасына дейін «Махаббат қайығы», «Кэгни мен Лейси» және «Сент-Элсвер» сериалдарының эпизодтарында қонақ ретінде көрінді. «The New York Times» газеті 1980 жылдардың басында Бейтс «Американың ең үздік сахналық актрисаларының бірі ретінде өзін танытты» деп жазды. Сахналық қойылым бір жылдан астам уақыт бойы жалғасты. Ол Бродвейден тыс, Терренс МакНаллидің «Фрэнки мен Джонниде» «Клер де Лун» рөлімен табысқа жетті, ол үшін ол 1988 жылы үздік әйел актер үшін «Оби» сыйлығын жеңіп алды. МакНалли осы пьесаны Бейтс үшін жазған. Фильм коммерциялық және сыншылар тарапынан мақтауға ие болды, ал оның Энни Уилкс рөлін орындауына көптеген сыншылар жоғары баға берді. Сол жылы ол Уоррен Биттидің «Дик Трейси» фильмінде де роль ойнады. Келесі жылы ол «Оскар» сыйлығын ең үздік әйел актер және «Алтын глобус» сыйлығын «Ең үздік әйел актер» номинациясында жеңіп алды. Американдық кино институты Энни Уилксті (Бейтс ойнаған) «100 батыр мен зұлымдар» тізіміне енгізді, оны кино тарихындағы ең танымал 17 зұлым (және алтыншы ең танымал зұлымдық) деп атады. Біраз уақыттан кейін ол 1991 жылы комедиялық актриса Фанни Флагтың романы бойынша түсірілген «Қуырылған жасыл помидорлар» фильмінде ойнады. Бұл фильмдегі рөлі үшін ол BAFTA сыйлығына ұсынылды. 1995 жылы Бейтс Долорес Клейборнның басты кейіпкерін ойнады, бұл Стивен Кингтің тағы бір жақсы қабылдануы, ол үшін ол 22-ші «Сатурн» сыйлығының үздік әйел рөлінде ұсынылды. 1995 жылы Бейтс бірнеше телесериалда режиссер ретінде экранның артында жұмыс істей бастады; оның алғашқы режиссерлік жұмыстарына «Great Performances», «Homicide: Life on the Street» және «NYPD Blue» эпизодтары кірді. 1996 жылы Бейтс өзінің алғашқы «Эмми» сыйлығына номинациясын алды, ол мини-сериал немесе фильмдегі үздік қосалқы актриса болды, ол HBO-ның «Соңғы ауысуы» (1996) фильмінде Джей Леноның менеджері Хелен Кушник рөлін сомдады. Бұл рөл Бейтске екінші рет «Алтын глобус» сыйлығын «Ең үздік қосалқы әйел» номинациясында жеңіп алды, сондай-ақ минисериал немесе телефильмдегі әйел актердің үздік рөлі үшін «Экрандағы актерлер гильдиясы» сыйлығын алды. Бейтс 1997 жылы Джеймс Кэмеронның «Титаник» атты романтикалық фильмінде Моли Браунның рөлін сомдағанда кеңінен танылды. Ол өзінің екінші «Оскар» сыйлығына номинациясын (және ең үздік екінші пландағы әйелдің рөлі үшін) өзінің «Ассарий түстер» (1998) фильміндегі қышқыл тілмен саяси кеңесші Либби Холден рөлін сомдағандығы үшін алды, ол саяси журналист Джо Клейннің кітабынан алынған. Келесі жылы ол комедиялық сериалдағы үздік қонақ актрисаның «3rd Rock from the Sun» комедиясындағы жұмысы үшін, сондай-ақ мини-сериал немесе фильмдегі үздік режиссерлік жұмысы үшін Дашиелл Хамметті және Лилиан Хеллманның «Dash & Lilly» биофильміне ұсынылған. 2000 жылы Бейтс Диснейдің «Энни» (1999) қайта түсірілген фильміндегі Мисс Ханниган рөлін сомдағаны үшін тағы бір «Эмми» сыйлығына ұсынылды. NPR оны «барлығы сөйлесіп жатқан көрініс» деп атады. 2008 жылы Бейтс «Титаник» фильміндегі әріптестері Леонардо ДиКаприо және Кейт Уинслетпен «Революциялық жол» романтикалық драмасында қайта жұмыс істеді. Осы кезеңде ол теледидарда да жиі пайда болды. Ол HBO телеарнасының «Six Feet Under» драмалық сериалында он эпизодта ойнады, ол үшін ол 2003 жылы «Эмми» сыйлығына «Драмалық сериалдағы үздік қонақ актриса» номинациясын алды. Ол сонымен қатар сериалдың бірнеше эпизодасын режиссерлік етті. Бейтс «Lifetime Television» телеарнасының «Ambulance Girl» (2006) фильмі үшін «Мини-сериал немесе фильмдегі үздік бас рөлдегі актриса» номинациясын алды, сонымен қатар ол осы фильмнің режиссері болды. Оның телесериалдағы алғашқы бас рөлі Дэвид Э. Келлидің құқықтық драмасы «Harry's Law» болды, ол 2011 жылдың 17 қаңтарында NBC арнасында көрсетіле бастады, бірақ 2012 жылдың 14 мамырында тоқтатылды. 2011 жылы ол Вуди Алленнің «Midnight in Paris» фильмінде танымал суреттер коллекционері Гертруда Штайн рөлін сомдады. 2012 жылы Бейтс «Two and a Half Men» сериалының «Why We Gave Up Women» эпизодында Чарли Харпердің күйесі рөлінде қонақ ретінде пайда болды, ол 2012 жылдың 30 сәуірінде көрсетілді. Бұл қонақ рөлі Бейтске «Эмми» сыйлығын жеңіп беруге мүмкіндік берді, ол «Комедиялық сериалдағы үздік қонақ актриса» номинациясында тоғыз номинациядан кейін жеңіске жетті. 2013 жылы ол «American Horror Story» сериалының үшінші маусымы «Coven» сериалында Дельфин ЛаЛори рөлін ойнады, ол 180 жыл бойын жер астында көміліп, қазіргі әлемге қайта оралған Жаңа Орлеанның өзімшіл, нәсілшіл әлеуметтік беделі болды. Осы рөлі үшін ол «Мини-сериал немесе фильмдегі үздік қосалқы актриса» номинациясында екінші «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. Бейтс сериалдың авторы Райан Мерфи «маған жаңа өмір сыйлады» деді. Бейтс «American Horror Story» сериалының төртінші маусымы «Freak Show» сериалында да ойнады, бұл жолы сақалды әйел Этель Дарлинг рөлінде. Ол кейіннен бесінші маусым «Hotel» сериалында да ойнады, онда ол қонақүйдің менеджері Ирис рөлін сомдады. Бейтс шоудың алтыншы маусымы «Roanoke» сериалында да ойнады, ол екі рөлді сомдады—Томасин «Қырғыншы» Уайт және Агнес Мэри Уинстед. Ол «Freak Show» және «Hotel» сериалдары үшін тағы да «Эмми» сыйлығына номинацияланды. 2017 жылы Бейтс Netflix телеарнасының «Disjointed» сериалында Рут Уайтфезер Фельдман рөлін ойнады, ол Калифорниядағы медициналық марихуана диспансерінің иесі болды. Шоу екі маусым бойы көрсетілді. 2018 жылы ол екі фильмде ойнады: Ксавье Доланның сыншылар тарапынан жақсы қабылдалмаған «The Death and Life of John F. Donovan» көркем фильмінде және Рут Бадер Гинзбургтің өмірбаяны «On the Basis of Sex» фильмінде саяси белсенді Дороти Кеньон рөлінде. Ол сонымен қатар CBS телеарнасының «The Big Bang Theory» комедиялық сериалының 11-ші маусымының финалында қонақ ретінде ойнады. 2019 жылы Бейтс Netflix қылмыстық фильмі «The Highwaymen» фильмінде американдық саясаткер Мириам А. Фергусон рөлін сомдады. Ол сонымен қатар Клинт Иствудтың «Richard Jewell» өмірбаянында атақты адамның анасын ойнады. Осы рөлі үшін ол «Алтын глобус» сыйлығына «Ең үздік қосалқы әйел актер» номинациясын алды, сондай-ақ «Оскар» сыйлығына төртінші рет ұсынылды (сонымен қатар «Ең үздік қосалқы әйел актер» номинациясында). 2020 жылы Бейтс ирландиялық драмалық фильм «The Miracle Cl...» фильмінде түсетіні хабарланды.
Қабылдау және актерлік стиль
«Мизери» (1990) фильміндегі керемет рөлінен кейін Бейтс Американың ең беделді актрисаларының бірі деп жиі айтылады. Ол түрлі жанрлардағы және өнер салаларындағы алуан түрлі кейіпкерлерді сомдау қабілеті үшін мақтан тұтады. Бейтс мұны дәстүрлі сұлулықтың болмауымен байланыстырады, бұл оған карьерасының басынан-ақ ерекше және қызықты рөлдерді қабылдауға мүмкіндік берді. «The Guardian» газетінің журналисі Дерек Малкольм Бейтстің әдемі болу қажеттілігімен шектелмеген, жаңа үлгідегі киноактриса ретінде пайда болғанын атап өтті, бұл бұрын әйел актерлерден күтілген стандарт еді. Оның актерлік талантына тоқталып, Малкольм: «[Бейтс] – "көрсетудің" аздығы көбірек екенін және күшті сәттерді мұқият дозалау керек екенін білетін шебер актриса» деді. Роджер Эберт оның Энни Уилкс рөлін Бейтстің жан-жақтылығының көрнекті мысалы деп атады, оның "бір сәтте мейірімді қамқорлықтан қатыгез жеккөруге өте оңай көшу қабілетімен таң қалдырады" деп түсіндірді. Бейтстің жан-жақтылығын бағалаудан бөлек, сыншылар оның кейіпкерлерін, олардың неғұрлым ерекше немесе дәстүрлі емес болғанына қарамастан, сенімді етудегі керемет талантына назар салды. «Film School Rejects» журналының Жакоб Трасселл Бейтстің ойнаған рөлдерінің қаншалықты "шындыққа жақын" екенін айтады, кейіпкердің ішкі әлеміне қол жеткізу қабілеті оған "оларды жаратқан авторларды да таң қалдыратын ерекше бұрыштан қарауға" мүмкіндік береді. Театрлық білімі болғандықтан, Бейтс сценарийді зерттеуге, кейіпкердің өміріне қатысты ақпаратты жинауға және репетицияларға көп уақыт арнайды.
Жеке өмір
Жасөспірім шағында Бейтс өзін-өзі "қасіретті әндер" деп сипаттап, депрессиямен күрескен. Бейтс 1991 жылдан 1997 жылға дейін, ажырасқанға дейін Тони Кампизиге алты жыл үйленген. Ол Кампизимен 1977 жылы танысып, үйленбес бұрын 14 жыл кездескен. Ол Біріккен методист шіркеуінің мүшесі және тіркелген демократ.
Денсаулық сақтау мәселелері
Бейтс 2003 жылдан бері жұмыртқа безінің қатерлі ісігімен күресіп келеді. 2012 жылдың қыркүйегінде ол Twitter желісінде екі ай бұрын сүт безі қатерлі ісігі анықталғанын және екі жақты мастэктомия жасағанын хабарлады. 2014 жылы Нью-Йоркте лимфедема және лимфалық ауруларға қарсы ұйымдастырылған шарада Бейтс алдын ала жазылған аудио үндеу арқылы екі мастэктомиядан кейін екі қолында лимфедема пайда болғанын мәлімдеді. Сол жылы Бейтс лимфедема бойынша ұлттық өкіл болып тағайындалды және Лимфалық білім беру және зерттеу желісінің (LE&RN) құрметті кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. 2018 жылдың 11 мамырында Бейтс зерттеулерді қаржыландыру үшін Конгресс мүшелерінің қолдауын алу мақсатында Капитолий төбесінде лобби күнін ұйымдастырып, оған қатысушыларды басқарды. Келесі күні, 12 мамырда, Бейтс Линкольн ескерткіші жанында өткен DC/VA аймақтық лимфедема және лимфалық ауруларға қарсы шараның қолдаушыларына сөз сөйледі. Ол осы созылмалы лимфалық ауру туралы хабардарлықты арттыруға қосқан үлесі үшін 2018 жылғы WebMD Health Heroes "Game Changer" сыйлығымен марапатталды.
Белсенділік
2016 жылдың маусым айында Адам құқықтары жөніндегі науқан Орландодағы түнгі клубтағы оқ атудың құрбандарына құрмет көрсетіп, бейнеролик жариялады; бейнероликте Бейтс және басқалар сол жерде қаза болған адамдардың тағдырларын баяндады.
Фильмографиясы мен марапаттары
Актерлік өнердің үштік тәжіне үміткер, ол бір Тони сыйлығына, төрт «Оскар» сыйлығына және 14 Эмми сыйлығына актерлік номинациясы бойынша ұсынылған санаулы артистердің бірі.