Кіріспе

Нихром (НиКр, никель-хром немесе хром-никель деп те аталады) – негізінен никель мен хромнан (кейде темірден) тұратын қорытпалар отбасы. Ол көбінесе кедергілі сым ретінде, тостерлер, электр шайнағыштар және жылытқыштар сияқты құрылғылардағы қыздыру элементтерінде, сондай-ақ кейбір тіс емдерінде (пломбаларда) және басқа да бірнеше қолдануларда жиі қолданылады. 1906 жылы Альберт Марш патент алған (АҚШ патенті 811 859), нихром – кедергілік қыздыру қорытпасының ең алғашқы жазбаға түскен түрі. А класты нихром қорытпасы масса бойынша 80% никель және 20% хромнан тұрады, бірақ әртүрлі қолданулар үшін металдардың көптеген басқа да комбинациялары бар.

Қасиеттері

C класты нихом тұрақты күміс түсті, коррозияға төзімді, 1400 °C (2552 °F) шамасындағы жоғары балқу температурасына және шамамен 112 мкОм·см электрлік кедергісіне ие, бұл 1.678 мкОм·см кедергісі бар мысқа қарағанда шамамен 66 есе жоғары. Жылыту үшін кез келген өткізгіш сымды пайдалануға болады, бірақ көптеген металдар электр тогын өте тиімді өткізеді, сондықтан жылу шығару үшін жеткілікті кедергі жасау үшін оларды өте жұқа және нәзік сымдарға айналдыру қажет. Ауада қыздырылғанда көптеген металдар тез тотығып, хрупкий болып, сынды. Нихом сымы қызыл ыстық температураға дейін қыздырылғанда, ауада термодинамикалық тұрақты, көбінесе оттегі өткізбейтін және қыздыру элементін одан әрі тотығудан қорғайтын хром оксидінің сыртқы қабаты пайда болады. Нихом қорытпалары жоғары механикалық және сырғанау кезіндегі беріктігімен белгілі. Нихомның қасиеттері оның құрамына байланысты өзгереді. Келтірілген мәндер әдеттегі материалға сәйкес келеді және көрсетілген маңызды цифрлардың дәлдігін сақтайды. Кез келген өзгешеліктер никель немесе хромның әртүрлі пайыздық құрамына байланысты болуы мүмкін.

Қолданылуы

Нихромды өндірудің төмен құны, беріктігі, созылғыштығы, тотығуға төзімділігі, жоғары температурадағы тұрақтылығы және электрондар ағынына қарсы тұру қабілеті болғандықтан, шаш кептіргіштері және жылу тапаншалары сияқты қолданыстарда электрлік қыздыру элементтерінде кеңінен қолданылады. Әдетте, нихром белгілі бір электр кедергісіне оралады, және ток өткен кезде Джоуль қыздыруы жылу тудырады. Нихром жарылғыш заттар және фейерверк өнеркәсібінде электрлік тұтандыру жүйелерінде, мысалы, электрлік сіңіргіштер мен модельдік ракета тұтандырғыштарында көпшілік сым ретінде қолданылады. Өнеркәсіптік және хоббилік ыстық сымды көбік кескіштер нихром сымын пайдаланады. Нихром сымы көбінесе керамикада, кейбір саз мүсіндерінің жұмсақ күйінде пішінін сақтауға көмектесетін ішкі тірек құрылымы ретінде қолданылады. Нихром сымы пеште саз күйдірілген кезде туындайтын жоғары температураға төтеп беру қабілеті үшін қолданылады. Нихром сымын платина сымына альтернатива ретінде жалынды сынау үшін пайдалануға болады, мұнда жалынның жарқырамайтын бөлігін бояу арқылы натрий, калий, мыс, кальций және т.б. катиондарды анықтауға болады. Басқа қолданыс салаларына мотоцикл глушительдері, микробиологиялық зертхана аппаратурасының кейбір бөліктері, RepRap 3D басып шығару қауымдастығының пластикалық экструдерлерінің қыздыру элементі, ғарыш кемесі LightSail A-ның күн панелін ашу механизмі және электрондық темекілердің қыздыру орамдары жатады. Қоспаның бағасы негізінен қымбат никель құрамымен анықталады. Дистрибьюторлық бағалар әдетте никельдің нарықтық бағасына байланысты өзгереді.

Уыттылық

Никель – көптеген адамдарда аллергия тудыратын кең таралған аллерген. 1984 жылы Пуэрто-Рико университеті жүргізген зерттеуде тексерілген адамдардың 28,5%-ы никельге тигеннен кейін әлдебір аллергиялық реакцияны көрсеткен.