Аргентинаның Тукуман провинциясы: Тарихы мен географиясы
Tucumán Province
Тукуман провинциясы: Аргентинаның солтүстік-батысындағы тығыз қоныстанған, өнімді ауылшаруашылық аймағы. Астанасы – Сан-Мигель-де-Тукуман. Географиясы, тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аргентина провинциясы
Province of Argentina
Тукуман (tukuˈman) – Аргентина провинцияларының арасында ең тығыз қоныстанған және жер аумағы бойынша екінші кіші провинция. Елдің солтүстік-батысында орналасқан провинцияның астанасы Сан-Мигель-де-Тукуман, көбінесе Тукуман деп аталады. Солтүстіктен бастап сағат тілімен көршілес провинциялар: Сальта, Сантьяго-дель-Эстеро және Катамарка. Жоғары өнімді ауыл шаруашылық аймақ болғандықтан, оны «Республика бағы» (El Jardín de la República) деп лақаптайды.
Tucumán (tukuˈman) is the most densely populated, and the second smallest by land area, of the provinces of Argentina. Located in the northwest of the country, the province has the capital of San Miguel de Tucumán, often shortened to Tucumán. Neighboring provinces are, clockwise from the north: Salta, Santiago del Estero and Catamarca. It is nicknamed El Jardín de la República (The Garden of the Republic), as it is a highly productive agricultural area.
Этимология
Тукуман сөзі, шамасы, кечуа тілдерінен пайда болған. Ол "бірнеше өзеннің бастауы" деген мағына беретін Юкуман сөзінің өзгеруі болуы мүмкін. Сондай-ақ, ол "нәрсенің соңы" дегенді білдіретін Тукма сөзінің өзгеруі де болуы мүмкін. Испан отарлауына дейін бұл аймақ Инка империясының шеткі аймағында жатқан.
The word Tucumán probably originated from the Quechua languages. It may represent a deformation of the term Yucumán, which denotes the "place of origin of several rivers". It can also be a deformation of the word Tucma, which means "the end of things". Before Spanish colonization, the region lay in the outer limits of the Inca empire.
Тарих
Испания отарлауына дейін бұл жерді диагуиталар мен тонокотелер мекендеген. 1533 жылы Диего де Алмагро Аргентинаның солтүстік-батысын, оның ішінде Тукуманды да зерттеді. 1549 жылы Перу губернаторы Педро де ла Гаска Хуан Нуньес де Прадоға Тукуман аумағын берді. Прадо Дульсе өзенінің бойындағы Барко қаласында алғашқы испан қонысын құрды. 1552 жылы Франсиско де Агирре Чилиге аумақты иеленуге жіберілді. Агирре репрессиялық саясатты жүргізіп, жергілікті халықтың көтерілісін тудырды. Отаршылар 1553 жылы жаңа жерге көшуге мәжбүр болды, себебі олардың саны кем болды. 1565 жылы Диего де Виллароэль Сан-Мигель-де-Тукуманды құрды және Тукуман провинциясы, Юриес және Диагитас ұйымдастырылды. 1685 жылы жергілікті халықтың, Малонелердің жиі шабуылдарына байланысты Сан-Мигель-де-Тукуманды Мигель де Салас алғашқы орналасқан жерінен 65 км қашықтыққа көшірді, онда ол қайта құрылды. Аймақтың аборигендері жеңілген тайпаларды Буэнос-Айреске қарай жылжытуға шешім қабылдаған испандарға күшті қарсылық көрсетті. Осы көшірулердің ең танымал мысалы – Квилмес қаласына көшірілген Квилмес тайпасы. Тукуман Перу вице-корольдігінен Буэнос-Айреске алтын мен күміс жөнелтудің маңызды торабы болды. Бұл жерде ірі қара мал өсіріліп, Буэнос-Айреске баратын конвойларға қажетті мата, ағаш және басқа да жабдықтар өндірілді. 18-шы ғасырда маңызды географиялық орны мен азаматтық және католик үкіметтерінің басшысы ретінде ерекше маңызға ие болды. 1776 жылы Рио-де-ла-Плата вице-корольдігінің құрылуы Перудан Буэнос-Айреске конвойлардың тоқтатылуын білдірді. Сол кезде 20 000 тұрғыны бар Тукуман, Испанияның монополиясынан босаған Буэнос-Айрес кеденінен ағылшын тауарларының импортынан зардап шекті. 1783 жылы Тукуман интенданциясы бөлінді; Тукуман Салта-дель-Тукуман интенданциясының бақылауына алынды, оның орталығы Салта қаласында орналасқан. 1813 жылы Хосе де Сан-Мартин Тукуманға келді және әскери мектеп ашты. 1814 жылы Салта интенданциясы қазіргі провинцияларға бөлінді. 1816 жылдың 9 шілдесінде Тукуман конгресінде Провинсиас Юнайтед дель Рио-де-ла-Плата ("Рио-де-ла-Платаның біріккен провинциялары") Испаниядан тәуелсіздіктерін жариялады. Ішкі қайшылықтар провинциялардың Аргентина Республикасына бірігуін кешіктірді. Аргентинаның тәуелсіздік алған алғашқы үкіметінің сәтсіздігінен кейін, 1820 жылдың 22 наурызында губернатор Бернабе Араос Тукуман Федеративтік Республикасын құруды жариялады. Алайда, келесі жылы көршілес Катамарка және Сантьяго-дель-Эстеро провинциялары қолдауын кері тартып алғанда, бұл тәжірибе сәтсіз аяқталды. 20-шы ғасырдың басында кедендік шектеулердің алынуы және темір жолдың салынуы провинция мен оның қант құмырасы өндірісі үшін өркендеген экономикалық кезеңді әкелді. Тоғызыншы шілде паркі және Тукуман Үкімет сарайы сияқты көптеген ескерткіштер салынды, ал 1912 жылы құрылған күнделікті газет, La Gaceta, Буэнос-Айрестен тыс Аргентинадағы ең көп таралған газетке айналды. Бірақ 1960-шы жылдардағы қант бағасының дағдарысы және президент Хуан Карлос Онганияның 1966 жылы 11 ірі мемлекеттік қант зауыттарын жабу туралы бұйрығы Тукуман экономикасына ауыр соққы берді және провинцияның тұрақсыздық дәуірін бастады. 1975 жылы президент Изабель Перон провинцияда төтенше жағдай жариялады. Бұл жарлық "Тәуелсіздік" операциясына әкелді, бұл ресми әскери науқан, ол жергілікті билерге, заң шығарушыларға және профессорлық-оқытушылық құрамға, оның мақсат етілген ERP-ге қарағанда кемсіздік танытпады. Зорлық-зомбылық 1976 жылы Перонды биліктен құлатып жіберген диктатураның тапсырысы бойынша операцияның командирі генерал Антонио Доминго Бусси губернатор болып тағайындалғанға дейін толыққанды тоқтаған жоқ. Тиімді әрі аяусыз болған Бусси бірнеше тосқауылдағы қоғамдық жұмыстардың аяқталуын бақылады, сонымен қатар 1976-1977 жылдардағы ауыр кезеңдегі адам құқықтарының ең нашар бұзушылықтарына басшылық етті. 1995 жылы Бусси өз атынан губернатор болып сайланды, бірақ төрт жылдық өкілеттігі кезінде бұрынғы танымалдылығының көп бөлігін жоғалтты. Содан бері Тукуманның өмірі біршама қалыпқа келді. Оның экономикасы 2002 жылдан бері Аргентинаның өркендеген он жылдығында күшті қалпына келді. 2003 жылы губернатор болып сайланған Хосе Альперович мемлекеттік жұмыстарға рекордтық инвестиция жасады, сонымен қатар оның лауазымындағы мерзімдік шектеулерді жоюға тырысқаны үшін сынға ұшырады.
Before the Spanish colonization, this land was inhabited by the Diaguitas and Tonocotes. In 1533, Diego de Almagro explored the Argentine Northwest, including Tucumán. In 1549 the Peruvian governor Pedro de la Gasca granted Juan Núñez de Prado the territory of Tucumán. Prado established the first Spanish settlement at the town of Barco on the Dulce River. In 1552, Francisco de Aguirre was dispatched to take possession of the territory for Chile. Aguirre followed a repressive policy, triggering a rebellion by the native people. Outnumbered, the colonists were forced to move in 1553 to a new location, where they founded the town of Santiago del Estero. By 1565, Diego de Villaroel founded San Miguel de Tucumán and the Provincia de Tucumán, Juríes y Diaguitas was organized. Because of frequent attacks by the indigenous peoples, the Malones, in 1685, San Miguel de Tucumán was moved by Miguel de Salas some 65 km from its first location, where it was redeveloped. The aborigines of the region presented a strong resistance to the Spanish, who decided to move the defeated tribes toward Buenos Aires. The most noted of these relocations was the case of the Quilmes, who were moved to the city of Quilmes. Tucumán was a midpoint for shipments of gold and silver from the Viceroyalty of Peru to Buenos Aires. It produced cattle, textiles, and wood products that provided supplies for the convoys on their way to Buenos Aires. Because of its important geographical position, and as head of the civil and Catholic governments, it acquired special importance during the 18th century. The creation of the Viceroyalty of the Río de la Plata in 1776 meant the end of the convoys from Perú to Buenos Aires. Tucumán, with 20,000 inhabitants by that time, suffered also from the British imports from the newly opened customs of Buenos Aires, no longer under the monopoly of the Spanish Crown. In 1783, the Intendancy of Tucumán was divided; Tucumán was set under the control of the Intendancy of Salta del Tucumán, with its centre in Salta. José de San Martín arrived in Tucumán in 1813 and installed the military school. In 1814, the Intendancy of Salta was divided into the present provinces. On July 9, 1816, at the Congress of Tucumán, the Provincias Unidas del Río de la Plata ("United Provinces of the Río de la Plata") declared their independence from Spain. Internal conflicts delayed the final fusion of the provinces into the República Argentina. Following the failure of Argentina's first independence era government, the Directorio, Governor Bernabé Aráoz on March 22, 1820, proclaimed the creation of the Federal Republic of Tucumán. The experiment collapsed, however, when the neighboring provinces of Catamarca and Santiago del Estero withdrew the following year. The beginning of the 20th century, with the customs restrictions and the arrival of the railway, brought prosperous economic times for the province and its sugarcane production. Numerous landmarks were built, such as Ninth of July Park and the Tucumán Government Palace, and a daily newspaper founded in 1912, La Gaceta, became the most circulated Argentine daily outside Buenos Aires, but the sugar price crisis of the 1960s and President Juan Carlos Onganía's order to have 11 large state owned sugar mills closed in 1966, hit Tucumán's economy hard, and ushered in an era of instability for the province. In 1975, President Isabel Perón declared a state of emergency in the province. The decree led to Operation Independence, an official military campaign at least as brutal on local magistrates, lawmakers, and faculty as it was on its stated target, the ERP. Violence did not fully abate until the appointment of General Antonio Domingo Bussi, the operation's commander, as governor at the behest of the dictatorship that deposed Perón in 1976. Efficient as well as ruthless, Bussi oversaw the completion of several stalled public works, but also presided over some of the worst human rights abuses during that painful 1976 77 period. Retaining a sizable following, Bussi was elected governor in his own right in 1995, but lost much of his earlier popularity during his four year tenure. Life in Tucumán has since returned to a certain normality. Its economy has recovered strongly during the expansive period Argentina has had in the decade since 2002. José Alperovich, elected governor in 2003, has presided over record investment in public works while reaping criticism for attempts to eliminate term limits for his office.
География
Тукуманның шағын ауданына қарамастан, оның екі негізгі географиялық жүйесі бар. Шығысы Гран-Чако жазықтарымен байланысты, ал батысында оңтүстікке қарай Пампа таулары және солтүстікке қарай Аргентина Солтүстік-Батысының шатқалдары араласқан. Серро-дель-Болсон ең биік нүкте болып табылады, оның биіктігі – [биіктік көрсетілмеген]. Сали провинцияның бас өзені. Тукуманның гидроэлектр энергиясын өндіру және суару үшін пайдаланылатын төрт тоған бар: Сали өзеніндегі Эль-Кадиллал, провинцияның ең маңызды тоғаны; Хондо өзеніндегі Эмбальсе Рио Хондо; Де-лос-Соса өзеніндегі Ла-Ангостура; және Марапа өзеніндегі Эскаба. Санта-Мария өзені Кальчакиес аңғарларынан өтеді.
Despite Tucumán's small size, it has two main different geographical systems. The east is associated with the Gran Chaco flat lands, while the west presents a mixture of the Sierras of the Pampas to the south and the canyons of the Argentine Northwest to the north. The Cerro del Bolsón is the highest peak at an elevation of
The Salí is the province's main river. Tucumán also has four dams that are used for hydroelectricity and irrigation: El Cadillal on Salí River, the province's most important dam; Embalse Río Hondo on the Hondo River; La Angostura on de los Sosa River; and Escaba on the Marapa River. The Santa María River crosses the Valles Calchaquíes.
Климат
Тукуман орташа және тропикалық климаттардың тоғысқан жерінде орналасқан, төмендіктерінде екеуінің де сипаттамалары сақталған. Бұған қоса, ол күшті муссондық климатқа ие және биіктікке де байланысты. Жалпы айтқанда, шығысы құрғақ және ыстық, ал Пьемонтта жазда температураны теңдестіретін көп дауылдар болады. Алғашқы төбелер ылғалды, тығыз орманды, ал биіктік артқан сайын қалың орман, содан кейін салқын далалар пайда болады. Батыс аймақтары жаңбыр көлеңкесінің әсерінен құрғақ. Шығыс бөліктерінде жылдық орташа температура бар. Жазда орташа температурасы аралығында болса, қыста орташа температурасы аралығында. Провинцияның шығыс бөлігі, Чако аймағымен шектесетін жерлерде абсолюттік ең жоғары температурасы денгейіне жетеді, ал абсолюттік ең төменгі температурасы таудан төмен түсетін суық ауаның жиналуына байланысты денгейіне жуықтап келеді. Биіктеп орналасқан жерлерде климат салқын, жазғы температурасы орташа, қысқы температурасы орташа. 2012 жылы провинцияның жан басына шаққандағы табысы 8000 долларды құрады.
Tucuman lies at the convergence of temperate climates and tropical climates further north, retaining characteristics of both in the lowlands. Furthermore, it is highly monsoonal, and depends also on elevation. As a rule of thumb, the far east is drier and hotter, whereas the Piedmont has many storms in the summer which moderate temperatures. The first foothills are very humid, supporting a dense jungle, and as altitude increases, a thick forest and then cool grasslands. The westernmost areas are once again a bit dryer because of a rain shadow. The eastern parts have an average annual temperature of Summers are hot with mean temperatures averaging between while in winter, the mean temperatures are between Easternmost parts of the province, which borders the Chaco region are home to the highest and lowest temperatures in the province where absolute maximum temperatures can exceed while absolute minimum temperatures can reach close to owing to the accumulation of cold air that descends from the mountains. At higher altitudes, the climate is cooler with summer temperatures averaging and winter temperatures averaging In 2012, the per capita income of the province is of 8,000 dollars
2300 км² аумақты алып жатқан және елдің 60% қант өндірісін қамтамасыз ететін керемет құрамымен әлемге танымал Тукуман экономикасы әртараптанған, ал ауыл шаруашылығы өнімнің шамамен 7% құрайды. 1960 жылдардағы қант дағдарысынан кейін Тукуман егін шаруашылығын әртараптандыруға тырысты және қазір лимон (әлемдегі бірінші өндіруші), клубника, киви, бұршақ, банан, жүгері, люцерна және соя егіледі. Ірі қара мал, қой және ешкі негізінен жергілікті тұтыну үшін өсіріледі. Тукуманның өндірісі бастапқыда қант өндірісіне бағытталған, бірақ 1960 жылдан бері айтарлықтай кеңейді. Қант фабрикалары жалпы экономиканың 15% құрайды. Қантты, қағазды және спиртті өндіруге қатар, азық-түлік, тоқыма, автомобиль және металлургия салалары да дамыған. Соңғыларының ішінде Volkswagen Group компаниясының басқаруындағы шведтік Scania компаниясының жүк көліктерін құрастыру ең танымал. Кен өндіруші саласы тұз, саз, әк және басқа да металл емес кендерге бағытталған. Сондай-ақ, лимон мен көкжиек өнімі де көп, өнімнің 80% басқа елдерге экспортталады. Облыста мәдени және спорттық туризм дамыған, жыл сайын көптеген аргентиналық туристерді тартады. Панамерикан тас жолы (9-жол) Сан-Мигель-де-Тукуман қаласынан өтеді және оны Сантьяго-дель-Эстеро және Буэнос-Айрес қалаларымен байланыстырады. Қала Аргентинаның солтүстік-батысындағы басқа провинцияларды зерттеуге келген туристер үшін де қолайлы аялдама болып табылады. Генерал-лейтенант Бенджамин Матиенцо атындағы халықаралық әуежай Буэнос-Айрес, Лима, Сантьяго-де-Чили, Кордоба және Сан-Паулу қалаларына тұрақты рейстерді орындайды және жыл сайын 800 000-ға жуық жолаушыны қабылдайды. Провинцияның ең танымал орындары – Кампо-де-лос-Алисос ұлттық паркі, Кальчакиес аңғары, Тафи-дель-Валле, Куилмес ескі қаласы, Амаича-дель-Валле диагуита қауымдастығы және Сан-Мигель-де-Тукуман қаласы. Облыста төрт маңызды университет бар: Universidad Nacional de Tucumán (60 000 студенті бар), Universidad Tecnológica Nacional, Universidad del Norte Santo Tomás de Aquino және Universidad de San Pablo T.
Known internationally for its prodigious sugarcane (with 2,300 km2, and the sugar production, 60% of the country's), Tucumán's economy is quite diversified, and agriculture accounts for about 7% of output. After the sugar crisis of the 1960s, Tucumán tried to diversify its crops, and now cultivates, among others, lemons (world first producer), strawberries, kiwifruit, beans, banana, maize, alfalfa, and soybeans. Cattle, sheep, and goats are raised mainly for local consumption. Manufacturing in Tucumán initially centered on sugar production, but has diversified significantly since 1960. Sugar mills comprise about 15% to the total economy. Besides the industrialisation of the sugarcane into sugar, paper, and alcohol, food, textile, automotive, and metallurgical industries are present. Among the latter, the freight truck assembly operated by the Volkswagen Group controlled Swedish Scania company is probably the best known. Mining is a minor activity, centered on salt, clay, lime, and other non metallic extractions. The province is also big in lemons and blueberries; they export almost 80% of the harvest to other countries. Cultural and sport tourism is common in the province, and attracts a number of Argentine tourists every year. The Panamerican Highway (Route 9) crosses San Miguel de Tucumán, and connects it with Santiago del Estero and Buenos Aires. The city also serves as a mid stop for tourists visiting other provinces of the Argentine Northwest. The Teniente General Benjamín Matienzo International Airport has regular flights to Buenos Aires , Lima , Santiago de Chile , Cordoba and Sao Paulo , and receives almost 800,000 passengers every year. The most visited destinations of the Province are the Campo de los Alisos National Park, Valles Calchaquíes, Tafí del Valle, Ruins of Quilmes, the Diaguita community of Amaicha del Valle, and the city of San Miguel de Tucumán. Four important universities are in the province: Universidad Nacional de Tucumán (with 60,000 students), Universidad Tecnológica Nacional, Universidad del Norte Santo Tomás de Aquino, and Universidad de San Pablo T.
Үкімет
Аргентинада ең маңызды құқық қорғау ұйымы – Аргентина Федералдық Полициясы, бірақ қосымша жұмыстарды Тукуман провинциялық полициясы жүзеге асырады. Провинциялық үкімет үш тармаққа бөлінеді: атқарушы билік, оны халық сайлаған губернатор басқарады және ол кабинет мүшелерін тағайындайды; заң шығарушы билік; және сот билігі, оны Жоғарғы Сот басқарады. Тукуман провинциясының Конституциясы провинцияның негізгі заңы болып табылады.
In Argentina, the most important law enforcement organization is the Argentine Federal Police but the additional work is carried out by the Tucumán Provincial Police. The provincial government is divided into three branches: the executive, headed by a popularly elected governor, who appoints the cabinet; the legislative; and the judiciary, headed by the Supreme Court. The Constitution of Tucumán Province forms the formal law of the province.