Анн Сотерн: Американдық актрисаның өмір жолы мен мансабы

Кіріспе

Американдық актриса (1909–2001)

Энн Сотерн (шын аты Харриетт Арлин Лейк; 22 қаңтар 1909 – 15 наурыз 2001) – американдық актриса, өмірінің бес онжылдығына жуық сахнада, радиода, кинода және телевидениеде жұмыс істеген. Сотерн мансабын 1920-жылдардың соңында киноларда эпизодтық рөлдермен бастады. 1930 жылы ол Бродвей сахнасында алғаш рет өнер көрсетіп, көп ұзамай басты рөлдерге ие болды. 1939 жылы MGM оны Мейзи Равьер рөліне бекітті, ол Бруклиндегі көңілді де сүйкімді шоу-қыз еді. Бұл кейіпкер танымал болды және табысты фильмдер сериясын (Конго Мейси, Алтын асығу Мейси, Мейси жоғары көтеріледі және т.б.) және желілік радио сериясын (Мейзидің оқиғалары) тудырды. 1953 жылы Сотерн жеке ситкомының жұлдызы ретінде телевидениеге көшті – «Жеке хатшы». Сериал CBS арнасында бес маусым көрсетіліп, Сотернге үш рет Primetime Emmy Award номинациясын әкелді. 1958 жылы ол CBS арнасы үшін тағы бір ситкомда ойнады – «Энн Сотерн шоуы», ол үш маусым эфирде болды. 1965 жылдан 1966 жылға дейін Сотерн «Анашым – машина» ситкомындағы Глэдис Крэбтри кейіпкеріне дауыс берді. Ол 1960-жылдардың соңына дейін сахнада, кинода және теледидарда эпизодтық рөлдерде өнер көрсете берді. Денсаулығының нашарлауына байланысты 1970-1980 жылдары сирек жұмыс істеді. 1987 жылы Сотерн соңғы фильмінде – Бетт Дэвис пен Лилиан Гиш қатысқан «Тамыздың киттерінде» түсті. Ол осы фильмдегі рөлі үшін «Үздік қосалқы актриса» номинациясында жалғыз Оскарға ие болды. Фильм түсірілімі аяқталғаннан кейін ол Айдахо штатындағы Кетчум қаласына зейнетке шығып, 2001 жылдың наурыз айында жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болғанға дейін қалған өмірін өткізді. Лусилл Болл, ол бірнеше рет Боллдың «Люси шоуы» бағдарламасында пайда болған, Сотернді «бизнестегі ең жақсы комедия актрисасы, теңдесі жоқ» деп атады.

Ерте өмір

Сотерн Солтүстік Дакота штатының Валли-Сити қаласында туған. Ол Уолтер Дж. Лейк пен Аннет Иде отбасында үш қыздың үлкені болды. Оның Мэрион мен Бонни есімді екі кіші қарындасы бар еді. Анасының әкесі – даниялық скрипкашы Ханс Нильсен. Анасы концерттік әнші болған, ал Сотерннің әкесі импорт және экспорт саласында жұмыс істеген. Харриетті және оның қарындастары Миннеаполис, Миннесота қаласында өсті. Оның ата-анасы ол төрт жаста болғанда ажырасты (кейін 1927 жылы ресми түрде ажырасты). Бес жасында фортепиано сабақтарын бастады. Кейіннен ол McPhail музыка мектебінде оқыды, онда анасы фортепианодан сабақ берді. Ол мектеп кестесіне қарай, анасының концерттік турнелеріне қатысты. 11 жасқа келгенде ол шебер пианист болды және шіркеу хорында жеке ән айта бастады. 14 жасында вокал сабақтарын алды және фортепиано мен музыка композициясын оқуын жалғастырды. Миннеаполис орталық орта мектебінде оқыған кезінде ол көптеген сахналық қойылымдарда ойнады және бірнеше қойылымдарды қойды. Оқу жылдарында ол жыл сайынғы мемлекеттік музыкалық композиторлар конкурсына қатысып, үш жыл қатарынан жеңіске жетті. 1926 жылы орта мектепті бітірді. Анасы Лос-Анджелеске көшіп, Warner Bros. студиясында вокалдық жаттықтырушы болып жұмыс істеді. Сотерн әкесімен бірге Сиэтлге көшіп, Вашингтон университетіне түсті, бірақ бір жылдан кейін оқуын тастады.

Алғашқы жылдар

Калифорнияда анасына барып тұрғанда, ол Warner Bros. журналының "Шоу-оф-шоу" атты көрермендерге арналған бағдарламасында рөл алды. Ол MGM киностудиясы үшін экранға түсірілуге сынақтан өтіп, алты айлық келісімшартқа қол қойды. Ол эпизодтық және көрінетін рөлдерде ойнады, бірақ ұзақ уақыттан кейін тек шағын рөлдерде ғана түскеніне көңілі толмады. Содан кейін ол бір кеште Флоренц Зигфелдпен танысты. Зигфелд оған өзінің бір қойылымында рөл ұсынды. MGM оның келісімшартын ұзартудан бас тартқанда, ол Зигфелдтің ұсынысын қабылдап, Нью-Йоркке көшіп кетті. 1931 жылы Бродвейде ол "Американың сүйіктісі" және "Баршаға қош келдіңіз" спектакльдерінде басты рөлдерді ойнады.

Кино және радио

1934 жылы ол «Колумбия Пикчерс» компаниясымен келісімшартқа қол қойды. Гарри Кон оның атын Энн Сотерн деп өзгертті. «Анн» атауы анасының құрметіне, ал «Сотерн» – Шекспир актер Е. Х. Сотерн есімімен таңдалды. «Колумбия» студиясында ол көбінесе B фильмдеріндегі рөлдерде ойнады. Екі жылдан кейін студия оны келісімшартынан босатты. 1936 жылы ол «RKO Radio Pictures» компаниясымен келісімшарт жасасты, бірақ жеткілікті көрерменді тарта алмаған фильмдерден кейін «RKO»-дан кетті. Ол «RKO»-дан кеткеннен кейін көп ұзамай «Metro Goldwyn Mayer» компаниясымен келісімшартқа отырды. «MGM»-мен келісімшарт жасасқаннан кейін Сотерн «Мейзи» (1939) фильмінде Мейзи Равьер ретінде кәсіби тұрғыда танымал болған Бруклиндегі бурлеск бишісі Мэри Анастасия О’Коннор рөлін ойнады. «MGM» бастапқыда «Maisie» мүлкін Жан Харлоу үшін сатып алған, бірақ Харлоу 1937 жылдың маусым айында, соңғы сценарий аяқталғанға дейін қайтыс болды. (Харлоудың ықпалы сақталды, себебі екінші «Мейзи» фильмі «Конго Мейзи» «MGM»-нің «Қызыл шаң» фильміне негізделген. Сотерн Джон Кэрролл рөліндегі Кларк Гейбл рөліндегі Жан Харлоу рөлін сомдады.) Көп жылдар бойы күресіп, эпизодтық рөлдерде ойнағаннан кейін Сотерн «Мейзи» арқылы үлкен жетістікке жетті. Фильм «MGM» үшін табысты болды, сондай-ақ «Maisie» комедиясының көптеген жалғасы да табыс әкелді («Maisie» фильмдерінен түскен кассалық кірістер «MGM»-нің қымбат драмаларын қаржыландырды). 1939 жылдан 1947 жылға дейін ол 10 «Мейзи» фильмінде ойнады. «Тайм» журналының «Swing Shift Maisie» (1943) фильміне берген шолуында Сотерн «бизнестегі ең зиялы комедия актрисаларының бірі» деп сипатталды. Фильмдер сериясының танымалдылығы оның 1945 жылдан 1947 жылға дейін «CBS» телеарнасында, 1952 жылы «Mutual Broadcasting System» телеарнасында және 1949 жылдан 1953 жылға дейін синдикатталған «Мейзидің оқиғалары» атты жеке радио бағдарламасына ие болуына әкелді. «Мейзи» фильмдеріндегі танымалдылығының арқасында «MGM» басшысы Луис Б. Мейер ДуБарри болған «Broadway» қойылымының киноқұқықтарын сатып алу үшін 80 000 доллар төледі, әсіресе Сотерн үшін. Сотерн қайта қарастырылған сценарийді қабылдамағандықтан, «MGM» Люсиль Боллды (нағыз өмірдегі Сотерннің жақын досы) таңдауға шешім қабылдады. 1942 жылы «Мейзи өзінің күйеуін табады» фильмінің түсірілімін аяқтағаннан кейін Сотерн «Панама Хэтти» (1942) фильміндегі басты рөлге шақырылды. «Панама Хэтти» Бродвейде Этель Мерманның басты рөліндегі хит болды, бірақ «MGM» фильм нұсқасын түсіруге тырысқаннан кейін өндіріс проблемаларымен күресті. 1941 жылдың қараша айында өткен апатты алдын ала көрсетілімнен кейін «MGM» өндірісті қайта құру үшін көрсетілімді кейінге жылдыруға шешім қабылдады. Фильмнің алғашқы режиссері ауыстырылды, сценарий қайта жазылды және бірнеше көріністер қайта түсірілді. Фильмге орташа немесе жағымсыз сын-пикирлер берілсе де, ол көрермендер арасында үлкен кассалық табысқа ие болды. 1943 жылы ол жетінші «Мейзи» фильмінде, «Swing Shift Maisie» фильмінде ойнады, содан кейін соғыс драмасы «Кри 'Хэвок» фильмінде рөл ойнады. Келесі жылы Сотерн сегізінші «Мейзи» фильмінде, «Мейзи Риноға барады» фильмінде ойнады, содан кейін алғашқы баласын дүниеге келтіру үшін демалысқа шықты. Ол 1946 жылы «Up Goes Maisie» фильмінде экранға оралды, содан кейін соңғы «Мейзи» фильмі «Undercover Maisie» фильмінде ойнады. Сотерн 1948 жылы екі музыкалық фильмде ойнады: Джек Карсонмен бірге «Апрель шашырауы» және «MGM» актерлері, әншілер мен бишілердің барлық жұлдызды актерлік құрамына ие «Сөздер мен музыка». 1949 жылы ол «20th Century Fox» үшін «Үш әйелге хат» кинофильміне түсті. Сотерн өзінің ойыны үшін мақтауға ие болды, бірақ бұл жетістік оның мансабын жандандыра алмады, ол 1940 жылдардың соңында сәл әлсіреген. 1949 жылы Сотерн гепатитке шалдықты, осымен келесі үш жыл бойы күресті. Сотерн ауырғаннан кейін «MGM» оның келісімшартын бұзды.

In 1934, she signed a contract with Columbia Pictures. Harry Cohn changed her name to Ann Sothern. "Ann" was chosen in honor of her mother and "Sothern" was chosen for Shakespearean actor E. H. Sothern. While at Columbia she mainly appeared in B movie roles. After two years, the studio released her from her contract. In 1936, she was signed by RKO Radio Pictures and, after a string of films that failed to attract a large enough audience, she left RKO. She signed with Metro Goldwyn Mayer shortly after leaving RKO. After signing with MGM, Sothern was cast as brassy Brooklyn burlesque dancer Mary Anastasia O'Connor, known professionally as Maisie Ravier, in Maisie (1939). MGM originally acquired the Maisie property for Jean Harlow, but Harlow died in June 1937, before a final script was completed. (The Harlow inspiration remained, as the second Maisie feature, Congo Maisie, was based on MGM's Red Dust. Sothern approximated the Jean Harlow role opposite John Carroll in the Clark Gable role.) After years of struggling and appearing in supporting parts Sothern found major success with Maisie. The film was profitable for MGM, as were the string of Maisie comedy sequels that followed (box office proceeds from Maisie pictures financed MGM's more costly dramas). From 1939 to 1947, she appeared in 10 Maisie films. A review of Swing Shift Maisie (1943) by Time magazine praised Sothern and described her as "one of the smartest comediennes in the business". The popularity of the film series led to her own radio program, The Adventures of Maisie, broadcast on CBS from 1945 to 1947, on Mutual Broadcasting System in 1952, and in syndication from 1949 to 1953. Due to her popularity from the Maisie films MGM head Louis B. Mayer paid $80,000 to purchase film rights to the Broadway production of DuBarry Was a Lady especially for Sothern. When Sothern rejected the revised script MGM decided to cast Lucille Ball (Sothern's best friend in real life). Shortly after completing filming of Maisie Gets Her Man in 1942 Sothern was cast in title role in the film version of Panama Hattie (1942), opposite Red Skelton. Panama Hattie had been a hit on Broadway with Ethel Merman in the title role, but was plagued with production problems after MGM attempted to shoot the film version. After a disastrous preview in November 1941, MGM decided to delay release to retool the production. The film's original director was replaced, the script was rewritten, and several scenes were reshot. While the film received mediocre to poor reviews, it was a smash box office hit with audiences. In 1943, she appeared in a seventh Maisie film Swing Shift Maisie followed by a role in the war drama Cry 'Havoc'. The following year Sothern starred in the eighth Maisie film, Maisie Goes to Reno, before taking time off to have her first child. She returned to the screen in 1946 in Up Goes Maisie, followed by the final Maisie film Undercover Maisie. Sothern appeared in two musical films in 1948, April Showers opposite Jack Carson and Words and Music starring an all star cast of MGM actors, singers and dancers. In 1949, she appeared in the Academy Award winning film A Letter to Three Wives for 20th Century Fox. Sothern received excellent reviews for her performance but the acclaim failed to stimulate her career, which had begun to wane in the late 1940s. In 1949, Sothern contracted hepatitis, which she would battle for the next three years. After Sothern became ill, MGM canceled her contract.

Теледидар

1950 жылдардың басында Сотерн "Көк Гардения" (1953) сияқты фильмдерде көбінесе эпизодтық рөлдерде ойнады. Денсаулыққа байланысты шығындары артып, ақшаға мұқтаж болған ол теледидарға жүгінді. 1957 жылы "Жеке хатшы" сериалдың бесінші маусымын күтті, бірақ Сотерн кейіннен продюсер Джек Чертокпен сериалдан түскен табыс үшін өткізген "қатыгез жанжалды" айтқаннан кейін одан бас тартты. Келесі жылы ол "The Ann Sothern Show" телесериалында қайта оралды. Сотерн ойдан шығарылған Бартли Хаус қонақ үйінің менеджерінің орынбасары Кэтлин "Кэти" О'Коннор рөлін сомдады. Сериалда бастапқыда Эрнест Труэкс Кэтидің тартымсыз бастығы Джейсон Макаули рөлінде ойнады, ол Кэтидің өршілдігінен көлеңкеде қалып, оның үстем әйелі Флора (Рэта Шоу) тарапынан қудаланды. Сериалдың рейтингісі нашар болды, 23 бөлімнен кейін шоу жаңа форматта қайта іске қосылды. Сотернның "Жеке хатшы" сериалдағы әріптесі Дон Портер Кэтидің бастығы Джеймс Девери рөліне келісім берді. Портердің қосылуы сериалға романтикалық шиеленіс әкелді және рейтингті жақсартуға көмектесті. 1959 жылы сериал "Алтын глобус" сыйлығын "Ең үздік телесериал – музыкалық немесе комедиялық" номинациясында жеңіп алды. Сериалдың екінші маусымында "Жеке хатшы" сериалда ойнаған Джесси Уайт актерлік құрамға қосылды. CBS "The Ann Sothern Show" сериалды үшінші маусымда бейсенбі күніне көшіргенге дейін рейтингісі тұрақты болды. ABC телеканалының "The Untouchables" сериалымен бір уақытта көрсетілгеннен кейін рейтингі күрт төмендеді және "The Ann Sothern Show" 1961 жылы жабылды.

Кейінгі жылдар

Энн Сотерн Шоу аяқталғаннан кейін ол саяси драма «The Best Man» (1964) фильмінде Генри Фонда мен Клифф Робертсонмен бірге түсті. Ол фильмдегі жұмысы үшін «Алтын глобус» сыйлығының «Ең үздік екінші пландағы әйел» номинациясына ие болды. Сол жылы ол психологиялық триллер «Қоңырдағы ханым» фильмінде Оливия де Гавиландпен бірге жезөкше рөлін ойнады. 1965 жылы ол досы Люсиль Боллдың «Люси шоуында» «Графиня Фрамбоаз» (туған аты Рози Харриган) рөлінде қайта-қайта пайда болды. Боллдың ұзақ жылдар бойы серігі болған Вивиан Вэнс шоудан кетуді жоспарлағанын жариялағаннан кейін, баспасөз Сотерн Вэнстің орнын басатынын болжады. Сотерн бұл қауесеттерді жоққа шығарды, және ақырында сериал Вэнс немесе Сотернсіз жалғасты. 1965 жылы Сотерн Джерри Ван Дайкпен бірге «My Mother the Car» комедиялық телесериалында түсті. Ван Дайк күреспен айналысатын заңгер және отбасылық адам рөлін ойнады, ол қолданылған автомобильдер сату орнынан 1928 жылғы ескі, тозығы жеткен автомобильді табады. Көне автомобиль оған Энн Сотерннің дауысымен сөйлейді. Көлік Ван Дайктің анасының қайта жаралуы сияқты көрінеді. Ван Дайк машинаны бастапқы күйіне келтіріп, үйіне алып келеді, онда ол отбасын таң қалдырады және ынталы коллекционердің қызғанышын тудырады. Сотерн сериалда көрінбеді; тек оның дауысы естілді, ол айналасындағы оқиғаларға өткірлікпен жауап берді. Ол 1960 жылдардың қалған бөлігінде теледидарда эпизодтық рөлдерде және кейде фильмдерде жұмыс істеді. Альфред Хичкок сағатының «Су жиегі» атты эпизодында Сотерн өте әсерлі өнер көрсетті. 1972 жылы Сотерн Сид пен Марти Крофттың «Fol de Rol» телеарналық арнайы бағдарламасына қатысты. Келесі жылы ол «Құнжырлы жан» психологиялық қорқыныш фильмінде кісі өлтіруге бейім ұлының үстем анасы рөлін ойнады. 1974 жылы ол «Алтын инелер» әрекет фильмін түсіру үшін Гонконгқа сапар шекті. Ол маджонг салонының иесі Фензи рөлін ойнады. Сотерннің келесі рөлі 1975 жылы Клорис Личманның қатысуымен түсірілген «Crazy Mama» фильмінде болды. Онжылдықтың қалған бөлігінде денсаулық мәселелері оны мансабын қысқартуға мәжбүр етті. Ол теледидарда және сахналық қойылымдарда, соның ішінде Тони Кертиспен бірге «Маниту» (1978) қорқыныш фильміндегі шағын рөлде жұмыс істеді. 1985 жылы Сотерн өзінің ескі фильмдерінің бірі – «Үш әйелге хат» фильмінің нұсқасында «Ма Финни» рөлінде теледидарға қайта оралды. Сотерннің соңғы фильмі 1987 жылы «Августтың киттері» болды. Лилиан Гиш пен Бетт Дэвис ойнаған егде жастағы әйелдердің көршісі рөлі оған өміріндегі жалғыз «Ең үздік екінші пландағы әйел» номинациясын «Оскар» сыйлығына ие етті. Фильм түсіргеннен кейін Сотерн актерлік мансабынан зейнеткерлікке шығып, Айдахо штатының Кетчум қаласына көшіп барды, онда ол өмірінің соңына дейін өтті.

After The Ann Sothern Show ended, she returned to films in the political drama The Best Man (1964), opposite Henry Fonda and Cliff Robertson. She was nominated for a Best Supporting Actress Golden Globe for her work in the film. That same year, she portrayed a prostitute in the psychological thriller Lady in a Cage, starring Olivia de Havilland. In 1965, she had a recurring role on her friend Lucille Ball's The Lucy Show as the "Countess Framboise" (née Rosie Harrigan). After Ball's long time co star Vivian Vance announced plans to leave the show, the press speculated that Sothern would be Vance's replacement. Sothern denied the rumors and, ultimately, the series continued without Vance or Sothern. In 1965, Sothern co starred in the TV comedy series My Mother the Car, opposite Jerry Van Dyke. Van Dyke played a struggling lawyer and family man who discovers a dilapidated, vintage 1928 automobile in a used car lot. The antique auto speaks to him — in Ann Sothern's voice. It seems the car is the reincarnation of Van Dyke's mother. Van Dyke restores the car to its original condition and takes it home, where it bemuses his family and becomes the envy of a zealous collector. Sothern was never seen in the series; only her voice was heard, reacting tartly to zany happenings around her. She continued the rest of the 1960s working in guest roles in television and the occasional film role. In an Alfred Hitchcock Hour episode, entitled "Water's Edge", Sothern turned in a most impressive performance. In 1972, Sothern appeared in the Sid and Marty Krofft television special Fol de Rol. The next year, she played the domineering mother of a homicidal son in psychological horror film The Killing Kind. In 1974, she traveled to Hong Kong to shoot the martial arts film Golden Needles. She played the role of Fenzie, a mahjong parlor owner. Sothern's next role was in the 1975 action/comedy film Crazy Mama starring Cloris Leachman. For the rest of the decade, health problems forced her to cut back on her career. She worked sporadically in television and in stage productions, including a small role in the horror film The Manitou with Tony Curtis (1978). Sothern returned to television in 1985 in the role of "Ma Finney" in an adaptation of one of her old films, A Letter to Three Wives. Sothern's final film was The Whales of August in 1987. Her role as the neighbor of elderly sisters, played by Lillian Gish and Bette Davis, earned her the only Best Supporting Actress Academy Award nomination of her career. After filming, Sothern retired from acting and moved to Ketchum, Idaho, where she spent her remaining years.

Басқа кәсіпорындар

Өзінің мансабы барысында Сотерн бірнеше бизнес пен өндіріс компанияларын басқарды. 1950 жылдары Айдахо штатының Сан-Вэлли қаласында Энн Сотерн тігін орталығын ашып, мата, үлгілер және тігін машиналарын сатты. Ол сондай-ақ Айдахо штатында "A Bar S" атты мал шаруашылығы компаниясына ие болды. Сотернге "Винсент Продакшнс, Инк." (Сотерннің әулиесі Винсент де Полдың құрметіне аталған) тиесілі болды, ол оның алғашқы "Жеке хатшы" сериалын өндірді, ал "Ансо Продакшнс" – "Энн Сотерн шоуын" өндірді. Актерлік өнерден басқа, Сотерн музыкалық мансапты да қуды. 1954 жылы "Жеке хатшы" сериалынан демалыс алғанда, ол Рено, Лас-Вегас және Чикаго клубтарында өнер көрсеткен түнгі клубтарда өзінің жеке бағдарламасын ұсынды. 1950 жылдардың соңында ол "A Bar S Music Company" компаниясын құрып, 1958 жылы өзінің алғашқы альбомын – "Sothern Exposure" шығарды.

Некелер мен бала

Сотерн 1936 жылы қыркүйекте актер және музыкалық топ жетекшісі Роджер Прайорға тұрмысқа шықты. Олар 1941 жылы қыркүйекте ажырасып, Сотерн 1942 жылы сәуірде Прайорды психикалық зорлық-зомбылық жасады деп айыптады. Олардың ажырасуы 1943 жылы мамыр айында заңды күшіне енді. Прайордан ажырасқаннан кейін бір аптадан да аз уақыт өткен соң ол актер Роберт Стерлингке үйленді. Олардың бір қызы болды, Патриция Энн "Тиша" Стерлинг, бірақ 1949 жылы наурызда ажырасып кетті.

Денсаулыққа қатысты проблемалар

"Үш әйелге хат" фильмін түсіргеннен кейін Сотерн Англияда сахналық қойылымда болғанда, таза емес сарысу салдырғаннан кейін жұқпалы гепатитке шалдықты. Ол төсегінде жатып, қалпына келген кезде Maisie радио бағдарламасымен жұмысын жалғастырды. Кейін Сотерн ауруының оған сенімін қайтарғанын айтты. 1952 жылы Ричард Иганның көмегімен Рим-католик дініне кірді. 1974 жылы Джексонвилл, Флоридада "Әркім Опалды жақсы көреді" қойылымында сахналық ағаш арқасына құлап, Сотерн жарақат алды. Апат салдарынан бел омыртқасы сынып, аяқтарының жүйкелері зақымданды. Ол ауруханаға жаттырылып, созылып жатты. Сондай-ақ, арқа тірегін тағу қажет болды. Белсенділігі шектелгендіктен Сотерн көп салмақ жинады. Денелік ауыруларымен қатар депрессия да дамыды. Сотерн өзінің "оптимистік сенімімен" және Рим-католик дінімен қатар жүргенін айтты. Сотерн Голливуд Даңқы аллеясында екі жұлдызға ие: кинофильмдері үшін – 1612 Вайн-стритте, теледидардағы еңбегі үшін – 1634 Вайн-стритте.