Кіріспе

Автомобиль есігі алдыңғы жағынан емес, кері жағынан ілгеріледі, бұл Lil Uzi Vert әні. Өзіне-өзі қол жұмсау есігі – автомобиль есігі, ол алдыңғы емес, артқы жағынан ілгеріледі. Мұндай есіктер бастапқыда атпен жүретін кареталарда қолданылған, бірақ қазіргі көліктерде сирек кездеседі, себебі олар алдыңғы ілгекті есіктерге қарағанда қауіпсіз емес. Егер көлік қозғалып тұрғанда артқы ілгекті есік ашылса, аэродинамикалық қарсылық күші есікті толығымен ашады, ал жүргізуші немесе жолаушы оны жабу үшін алға еңкейіп, көліктен шығуына тура келеді. Сол кезде қауіпсіздік белдіктері кеңінен қолданылмағандықтан, көліктен құлап, жолға түсу қаупі жоғары болды, сондықтан оған «өзіне-өзі қол жұмсау есігі» деген ат қойылды. Басқа бір себебі, қала көшесінде есік ашық тұрғанда, сол бағытта қозғалып келе жатқан жылдам көлік тұрған көліктің алдыңғы ілгекті есігін жұлып алып кете алады, бірақ жанындағы орындықтан шығуға тырысып жатқан адам зардап шекпейді. Алайда, өзіне-өзі қол жұмсау есігі болғанда, жылдам келе жатқан көліктің соқтығысынан есік күшпен жабылып, жолаушылар бөлімінде немесе оның жанында тұрған адам жарақаттанады. Бастапқыда көптеген модельдерде стандартты болған бұл есіктер кейіннен кастомды көліктерде танымал болды. Автомобиль өндірушілері оларды вагон есіктері (Rolls Royce және Lincoln), фристайл есіктері (Mazda) деп атайды. Француздық, қолмен жасалған Facel Vega Excellence 1954 жылдан бастап Chrysler-ден алынған Hemi V8 қозғалтқышы бар төрт есікті қатты шатырды ұсынды.

Қазіргі заманғы қолданысы

2003 жылы жаңа Rolls Royce Phantom көлігі сәнді көліктерде тәуелсіз артқы шарнирлі есіктерді қайта енгізді. Арқадағы шарнирлі есіктері бар басқа сәнді модельдерге Spyker D8 және Rolls Royce Phantom Drophead Coupe төрт орындық кабриолет жатады. Мұндай есіктермен ең соңғы сериялық өндірілген модель Opel Meriva болуы мүмкін, содан кейін 2018 жылы Rolls Royce Cullinan және бірнеше қытайлық электр көліктері, соның ішінде Singulato iS6 2018 жылы және HiPhi X 2020 жылы. Lincoln 80 лимитті 2019 Continental көлігінің "коуч" есіктерімен шығарылатынын хабарлады, бұл Continental-дың 80 жылдығын белгіледі. 2020 Citroen Ami электр көлігі ерекшелігі – жүргізуші үшін өздігінен жабылатын есік, ал жолаушыға арналған стандартты есік, себебі есіктердің бөліктері бірдей және жағынан ешқандай айырмасы жоқ. 2000-жылдардың басында алдыңғы есіктермен бекітіліп, алдыңғы есік ашылғанда ғана ашылатын артқы шарнирлі есіктер бірқатар көліктерде пайда болды. Мұндай есіктерді "құбыршақ" есіктер деп те атайды. Мысалдарға кеңейтілген кабиналы пикаптар, Saturn SC, Saturn Ion Quad Coupe, Honda Element, Toyota FJ Cruiser, BMW i3, Mini Cooper Clubman, Mazda RX 8, Mazda MX 30 кіреді. Артқы жолаушыларға арналған артқы шарнирлі есіктер Austin FX4 Лондон таксилерінде ұзақ жылдар бойы қолданылып келді, бірақ олардың TX1, TXII және TX4 ұрпақтарында тоқтатылды, алайда 2018 LEVC TX көлігінде қайта қолданылды. Бірнеше концепт-карлар да артқы шарнирлі есіктермен жабдықталған, мысалы, B тірегі жоқ хетчбек Lincoln C немесе Carbon Motors Corporation E7 полиция машинасы, офицерлерге қолғаппен ұсталған жолаушыларды артқы орындыққа отыруға және түсуге көмектесу үшін артқы шарнирлі есіктермен жасалған. Kia Naimo электрлік концепт-кары да артқы өздігінен жабылатын есіктерге ие. Өздігінен жабылатын есіктермен модельдер шығарған басқа автомобиль өндірушілерге Citroën, Lancia, Opel, Panhard, Rover, Saab, Saturn, Škoda, Studebaker, Ferrari, Mazda және Volkswagen кіреді.

Артықшылықтар

Арқадағы шаршылы есіктер көлікке кіруді және одан шығуды жеңілдетеді, жолаушыға отыру үшін бұрылып, алға қадам басып шығуға мүмкіндік береді. Бұл әдемі түрде кіруі қажет жолаушылар үшін маңызды; Ұлыбритания мемлекеттік Bentley-індегі жолаушылар есіктері әдеттегіден кең және өте кең ашылады, бұл монархтың автокөліктен әдемі түрде шығуына мүмкіндік береді. Дәстүрлі алдыңғы есіктермен қатар, арқадағы шаршылы есіктер жүргізушілерге артқы есікке оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді. Austin FX4 таксилерінде жүргізушілер көліктен түспей, жүргізуші терезесінен арқадағы есік тұтқасына жете алатын еді. Арқадағы шаршылы есіктер сонымен қатар бала креслосын көліктің артқы орындығына орнату үшін дәстүрлі есіктерге қарағанда ыңғайлы жағдай жасап береді, ал микроавтобустарда жиі қолданылатын жылжымалы есіктерге қарағанда қарапайым және арзан. 2010 жылы шығарылған Opel Meriva B компакт-MPV осындай есіктермен жабдықталған. Алдыңғы шаршылы есіктер мен арқадағы шаршылы есіктердің үйлесімі B тірегінсіз конструкцияны жасауға мүмкіндік береді, бұл көлікке кіру және шығу үшін кең жағдай жасайды.