Кіріспе

Онтариодағы көл, Канада. Ниписсинг көлі ( /n//ɪ//p//ə//s//ɪ//ŋ/; ) – Канаданың Онтарио провинциясында орналасқан көл. Оның су бетінің ауданы 8636 км², орташа биіктігі теңіз деңгейінен 196 м жоғары. Көл Оттава өзені мен Джорджия шығанағының арасында жатыр. Ниписсинг көлі – Онтариода толығымен орналасқан үшінші ең үлкен көл. Ол үлкен көл үшін салыстырмалы түрде жайлы, орташа тереңдігі бар болғаны 4,7 метрді құрайды. Көлдің жайлы болуы оның бейінді жағалауы бойында көптеген құм сілкіністерінің пайда болуына себеп болады. Көлдің ең терең нүктесі 64 метрге (210 фут) жетеді және ол Француз өзенінің сағасының жанында, Блюберри аралының жағасынан табалады. Көлде көптеген аралдар бар, олардың көпшілігі Табиғи ресурстар және орман шаруашылығы министрлігі басқаратын маңызды су батпақтарын қорғау жобасымен қорғалады. Көлдің жағалауындағы ең ірі елді мекен – Солтүстік Бей қаласы. Солтүстік Бей көлдің солтүстік-шығыс жағалауында орналасқан. Басқа да маңызды қалаларға Калландер (Солтүстік Бейдің оңтүстігінде, 11-тас жолы бойында) жатады. Көлдің батыс жағындағы ірі қалалар – Стерджон-Фоллс, Гарден-Виллидж, Кэш-Бэй және Лавин.

Этимология

Көлдің атауы ожибве тіліндегі ᓂᐲᓐᓯᓐ nibiinsing сөзінен келген, ол "кішкентай су" дегенді білдіреді. Айналасындағы жергілікті қауымдардың (Докис және Ниписсинг алғашқы халықтары) ожибве тілінде көл Gichi nibiinsing zaaga’igan деп аталады, яғни "Үлкен кішкентай су көлі". "Ниписсинг" атауы аймақтағы көптеген жерлерге берілді, соның ішінде Ниписсинг қалашығы, Ниписсинг ауданы және Ниписсинг университеті.

География және тарих

Ниписсинг көлі Френч өзені арқылы Гурон көліне құяды, ол Гурджан шығанағының бөлігі. Ниписсинг көлі Алгонкин провинциялық саябағының солтүстік-батысында шамамен орналасқан. 1610 жылы француз тері саудагері Этьен Брюле осы көлді бірінші болып көрген еуропалық болды. Тағы бір француз саудагері және зерттеушісі Жан Николе сегіз немесе тоғыз жыл бойы Ниписсинг көлінің жағалауындағы жергілікті халықтармен бірге "кабина және сауда үйі" салып өмір сүрді, содан кейін 1633 жылы "Жүз серіктес компаниясының" комиссары және үндіс аудармашысы болу үшін Квебекке қайтарылды. 1776 жылғы картада көл әлі де француз тілінде "Lac des Sorcières" деп аталады. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Ниписсинг көлі Ұлыбританиямен бейбітшілік шарты жасасу үшін тағайындалған комиссар Джон Адамсқа Континенттік Конгресс берген нұсқауларда шекара ретінде ұсынылды. Көлдегі тұрақты еуропалық қоныс 1874 жылға дейін созылды, ол қазіргі Стерджен-Фоллстың солтүстік-батыс бұрышында Хадсон шығанағы компаниясының сауда бекетімен басталды. 1882 жылы Солтүстік-Батыс қадағалау полициясы солтүстік-шығыс жағалауда орналасты. Көлде 40-тан астам балық түрі бар. Көптеген спорттық балық аулау орындары негізгі жағалауда орналасқан, сондай-ақ Ниписсингтің көптеген аралдарында да кездеседі. Көптеген балық аулаушылар көбінесе суда қоныстанған балық, шағын ауызды басс, муски және солтүстік шұбарды аулауға тырысады. Әртүрлі себептермен, көбінесе әлеуметтік факторларға байланысты, көптеген балық шаруашылығы қауымдастықтары көлдегі суда қоныстанған балық популяциясын басқаруға тырысады. Бұрынғы тері саудасы кезінде, каноэмен Mattawa және French өзендері арқылы Coureur des bois және кейінірек voyageurs көл арқылы саяхаттады. 1880 жылдары тері саудасы төмендеген кезде, ағаш кесу негізгі экономикалық қызметке айналды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін туризм мен демалыс басты экономикалық қызметке айналды, бірақ ағаш кесу әлі де аймаққа маңызды экономикалық үлес қосады. Онтариодағы көптеген көлдерден айырмашылығы, Ниписсинг көлінде екі жанартау түтігі бар, олар Маниту аралдары мен Калландер шығанағы. Бұл жанартау түтіктері тереңдегі жанартаулардың күшті, дыбыс жылдамдығынан асып түсетін жарылысынан пайда болған. Ниписсинг көлі 175 миллион жыл бұрын пайда болған мезозой дәуіріндегі рифтік аңғардағы Оттава Боннечер Грабенінде орналасқан.