Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Lac Saint Jean (Канада француз: lak sẽ ʒã) – Канаданың Квебек провинциясының оңтүстік-орталық бөлігінде, Лоренциан таулы аймағында орналасқан үлкен, салыстырмалы түрде көлденең көл. Ол Сент-Лоуренс өзенінің солтүстігінде жатыр және Сагуэнай өзені арқылы оған құяды. Көлдің ауданы шақырымды құрайды, ал ең терең жері шақырымға жетеді. Инну тілінде оны Пиэкуакаму деп атайды.
Lac Saint Jean (Canadian French: lak sẽ ʒã) is a large, relatively shallow lake in south central Quebec, Canada, in the Laurentian Highlands. It is situated north of the Saint Lawrence River, into which it drains via the Saguenay River. It covers an area of , and is at its deepest point. Its name in the Innu language is Piekuakamu.
Сипаттама
Көлге ондаған шағын өзендер құяды, оның ішінде Ашуапмушуан, Мистассини, Перибонка, Дес-Ольна, Метабетшуан және Уиатшуан өзендері. Оның жағалауындағы қалалар: Альма, Долбо-Мистассини, Робервал, Нормандин және Сент-Фелисиен. Көл жағалауында үш аймақтық округтік муниципалитет орналасқан: Lac Saint Jean Est, Le Domaine du Roy және Maria Chapdelaine.
The lake is fed by dozens of small rivers, including the Ashuapmushuan, the Mistassini, the Peribonka, the Des Aulnaies, the Métabetchouane, and the Ouiatchouane. The towns on its shores include Alma, Dolbeau Mistassini, Roberval, Normandin, and Saint Félicien. Three Regional County Municipalities lie on its shores: Lac Saint Jean Est, Le Domaine du Roy, and Maria Chapdelaine.
Тарих
Бұл көлді иннулар – Еуропалықтар келген кезде осы аймақты мекендеген жергілікті халық – Пиэкуаками деп атаған. Ол француз тіліндегі атауын 1647 жылы оның жағалауына алғаш келген иезуит миссионері Жан де Кэннің құрметіне алған. Көлдегі өнеркәсіп 19 ғасырға дейін тері саудасымен басылған. Сагуэнай-Лак-Сен-Жан аймағындағы отарлау 19 ғасырдың басында басталып, 20 ғасырдың басына дейін қарқынды түрде жалғасты. Өнеркәсіп негізінен орман шаруашылығы және ауыл шаруашылығы салаларын қамтыды. 20 ғасырда целлюлоза-қағаз фабрикалары мен алюминий қорыту өндірісі маңызға ие болды, бұл Алма және Перибонка өзеніндегі гидроэлектр станцияларының құрылысымен жеңілді. Лак-Сен-Жан маңызды жазғы демалыс орны және спорттық балық аулау өнеркәсібіне де ие. Аймақ 1914 жылы жарық көрген және кейіннен жиырма тілге аударылған Луи Эмонның француз тіліндегі классикалық романы «Мария Шапделен» романында бейнеленген. 1940 жылдары, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Лак-Сен-Жан, Канаданың Сагуэнай, Сент-Гелен аралы және Квебектің Халл сияқты басқа да аймақтарымен бірге әскери тұтқындар лагерьлері орналасқан. Лак-Сен-Жандағы лагерь, Канаданың көптеген басқа да соғыс тұтқындарының лагерьлері сияқты, нөмірленген, бірақ атауы болмаған. Тұтқындар ұлты мен азаматтық немесе әскери мәртебесіне қарай санаттарға бөлінді. Лак-Сен-Жан Сен-Жан көлінің төмендігі деп аталатын созылған жарық аңғарының ішінде орналасқан. Бұл төмендіктер Гренвиллдің кристалды тау жыныстарының ығысуы нәтижесінде пайда болған Сагуэнай Грабенымен қалыптасқан, созылып жатқан, жазық түбі бар алап. Бұл алап ұзын және кең. Алаптың ұзындығына параллель жүретін қалыпты жарылымдармен шектеледі. Ол Лак-Сен-Жаннан батысқа қарай Сагуэнай өзені бойымен Сент-Лоуренс аңғарына дейін созылып, онда Сент-Лоуренс жарылым жүйесімен тоқтатылады. Лак-Сен-Жан төмендігінің астында жатқан Сагуэнай Грабены төртіншілік кезеңдегі шөгінділердің (құм, қиыршық тас, саз және балшық) жиналуын және жинақталуын бақылайды, олар орталық төмендіктердің астында бірнеше метрге жете алады. Төртіншілік шөгінділерге мұздық, теңіздік, мұздық-көлдік шөгінділер және мұздықтан кейінгі аллювиалды және дельталық жазықтық шөгінділері жатады. Плейстоцен кезеңінде аймақ бірнеше рет мұзбен жабылған. Сагуэнай Грабенымен қалыптасқан аңғар мұздық ағынына шамамен параллель бағытталғандықтан, мұз ағынының басты жолы болды және тау жыныстарында терең ойылымдар жасады. Мұздықтар грабенді кесіп өтіп, кейбір жерлерде кеңейтіп, басқаларында тереңдетті. Соңғы мұздық шегіну кезінде аймақ заманауи теңіз деңгейінен төмен түсті. Нәтижесінде, Лорантид мұздығы шегінуімен Сагуэнай Грабены теңіз суларымен су басып, Лафламм теңізін құрды. Жердің айтарлықтай көтерілуіне байланысты Сагуэнай Грабенынің түбі Сагуэнай өзенімен дельталық және құрлықтағы өзендік шөгінділермен жабылған, нәтижесінде қазіргі Лак-Сен-Жан төмендігі пайда болды.
The lake was named Piekuakami by the Innu, the Indigenous people who occupied the area at the time of European arrival. It was given its French name after Jean de Quen, a Jesuit missionary who in 1647 was the first European to reach its shores. Industry on the lake was dominated by the fur trade until the 19th century. Colonization began in the Saguenay–Lac Saint Jean region in the early 19th century and continued intensively until the early 20th century. Industry was mainly forestry and agriculture. In the 20th century, pulp and paper mills and aluminum smelting rose to importance, encouraged by hydroelectric dams at Alma and on the Péribonka River. Lac Saint Jean also has an important summer resort and sport fishing industry. The area is featured in the classic French language novel Maria Chapdelaine by Louis Hémon published in 1914 and subsequently translated into twenty languages. In the 1940s, during World War II, Lac Saint Jean, along with various other regions within Canada, such as the Saguenay, Saint Helen's Island and Hull, Quebec, had Prisoner of war camps. Lac Saint Jean's was numbered and remained unnamed just like most of Canada's other war prisons. The prisoners of war (POWs) were classified into categories including their nationality and civilian or military status. Lac Saint Jean lies within a elongated rift valley that is known as the Lac Saint Jean Lowlands. These lowlands are an elongated flat bottomed basin formed by the Saguenay Graben by the displacement of Grenville crystalline rocks. This basin is long and wide. This basin is bounded by normal faults running parallel to its length. It extends from just west of Lac Saint Jean along the Saguenay River to the Saint Lawrence Valley where is it truncated by St. Lawrence rift system. The Saguenay Graben that undelies Lac Saint Jean Lowlands has controlled the deposition and the accumulation of Quaternary deposits (sand, gravel, silt, and clay), which can reach up to in thickness beneath the central lowlands. The Quaternary sediments include glacial, marine, glaciofluvial sediments and post glacial alluvial and delta plain sediments. The area was covered by ice sheets several times throughout the Pleistocene. The valley formed by the Saguenay Graben being oriented more or less parallel to the glacial flow, became a preferred path for ice flow and resulted in deep excavation of the bedrock. The glaciers cut into the graben and widened it in some places as well as making it considerable deeper in others. At the time of retreat of the last ice sheet, the region had been depressed below contemporaneous sea level. As a result, as the Laurentide Ice Sheet retreated, the Saguenay Graben was flooded by marine waters to form the Laflamme Sea. As the land rose in response to considerable Post glacial rebound, the bottom of the Saguenay Graben was blanketed by the Saguenay River with deltaic and terrestrial fluvial sediments to form the modern day Lac Saint Jean Lowlands.