Кіріспе
Канаданың шығысындағы үлкен түбек Лабрадор түбегі, сондай-ақ Квебек-Лабрадор түбегі деп те аталады. Ол батысында Гудзон шығанағымен, солтүстігінде Гудзон бұғазымен, шығысында Лабрадор теңізімен және оңтүстік-шығысында Сент-Лоуренс шығанағымен шектеседі. Түбекке Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясының бір бөлігі болып табылатын Лабрадор аймағы, сондай-ақ Квебек провинциясындағы Сагуэнай-Лак-Сен-Жан, Кот-Нор және Норд-дю-Квебек аймақтары кіреді. Оның ауданы .
The Labrador Peninsula , also known as the Quebec Labrador Peninsula , is a large peninsula in eastern Canada. It is bounded by Hudson Bay to the west, the Hudson Strait to the north, the Labrador Sea to the east, and the Gulf of Saint Lawrence to the southeast. The peninsula includes the region of Labrador, which is part of the province of Newfoundland and Labrador, and the regions of Saguenay–Lac Saint Jean, Côte Nord, and Nord du Québec, which are in the province of Quebec. It has an area of .
Орналасуы және географиясы
Жарты аралдың барлық жағы теңізбен оралған, оңтүстік-батысынан басқа, ол жалпы континенттік құрлыққа қарай кеңейеді. Лабрадор түбегінің солтүстік-батыс бөлігі Гудзон шығанағы, Гудзон бұғазы және Унгава шығанағымен қоршалған Унгава түбегі сияқты кіші түбек болып табылады. Унгава түбегінің ең солтүстік нүктесі – Вольстенхолм мүйісі, сонымен қатар Лабрадор түбегінің және Квебек провинциясының ең солтүстік нүктесі саналады. Түбек – өзен аңғарларымен тізілген плато. Бірнеше тау жоталары бар. Түбектің солтүстік бөлігінде орналасқан Торнгат тауларында түбектің ең биік нүктесі – Кэубвик тауы орналасқан, ол Альбертаның шығысындағы Канада құрлығының ең биік нүктесі болып табылады. Тауларда Лабрадор түбегіндегі Канаданың жалғыз ұлттық паркі – Торнгат таулары ұлттық паркі орналасқан. Парк Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясында орналасқан, ал оған іргелес Кууружуак ұлттық паркі Квебек провинциясында орналасқан.
Гидрология
Канада қалқанымен толығымен қапталғандықтан – мұздықтардың тарихы бар кең, тасты жазық – түбекте көптеген көлдер бар. Квебек провинциясының өзінде әртүрлі өлшемдегі жарты миллионнан астам көл бар. Лабрадор түбегіндегі ең ірі су қоймасы – Смолвуд суқоймасы, ал ең ірі табиғи көл – Мистассини көлі. Маникуаган суқоймасы, Каниапискау суқоймасы, Ла Гранде 2 және Ла Гранде 3 суқоймалары да көзге түседі. Гидроэлектрлік қуатты дамыту тарихының нәтижесінде түбектегі ірі тұщы су көлдерінің көп бөлігі суқоймаларына айналған. Көлдердің көп болуымен қатар, түбекте көптеген өзендер де бар. Ең ұзыны – Ла-Гранде өзені, ол түбектің жартысына жуығы бойынша батысқа қарай ағып жатыр. Басқа да маңызды өзендерге Истмен, Руперт және Черчилль өзендері жатады.
Тарих
Еуропалық отарлаудан бұрын, аралда негізінен Кри халқы, әсіресе аралдың оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Инну ұлты қоныстанды. Олар өз елін Инну тілінде "біздің жеріміз" деген мағына беретін Нитассинан (ᓂᑕᔅᓯᓇᓐ) деп атады. Жарты аралдағы басқа халықтардың ішінде Эйо Иштеидің Шығыс Кри (ᐄᔨᔨᐤ/ᐄᔨᔫ/ᐄᓅ ᐊᔅᒌ) тайпасы, территориялары Стасчинув (ᒋᑦ ᐊᔅᒋᓄᐤ) деп аталатын Наскапи халқы (ол да "біздің жеріміз" дегенді білдіреді), сондай-ақ Нунавик, Нунациавут және Нунатукавут инуиттері бар. Бұл аймақ гренландтық норвег тілінде Маркланд деп белгілі болды, ал оның тұрғындары Скрелинг деп аталды. Көпшілік пікір бойынша, арал португалдық саяхатшы Жоао Фернандес Лаврадордың құрметіне аталған. 1499 жылы Португалия королі Мануэль I оған Атлант мұхитының осы бөлігін зерттеу құқығын беретін патент берді, бұл құқық Тордесильяс шартында белгіленген. Перро де Барселоспен бірге ол Лабрадорды алғаш рет 1498 жылы көріп, 1498 жыл шамасында Оңтүстік-Батыс Гренландияның және іргелес Солтүстік-Шығыс Солтүстік Американың жағалауларын картаға түсірді және Португалия мен Еуропаға олар туралы хабарлады. Оның жер иеленуші мәртебесі оған "лаврадор" атауын қолдануға мүмкіндік берді, португал тілінде бұл "фермер" немесе "жер иесі" дегенді білдіреді, бірақ испан және галисиан тілдерінде "лабрадор" сөзі "ауыл шаруашылығы жұмысшысы" (lɐvɾɐˈðoɾ) мағынасын береді. Шындығында, ол алғаш көрген жері болған Гренландияға Terra do Lavrador деген ат берді, бірақ ақырында бұл ат Лабрадорға дейін барлық аймаққа тарады.