Кіріспе

Техас-Луизиана шекарасындағы саға

Сабина көлі – Техас және Луизиана штаттарының Мексика шығанағындағы шығанағы. Көл Хьюстон қаласынан шамамен 145 км (90 миль) шығысқа және Батон-Руж қаласынан 257 км (160 миль) батысқа қарай орналасқан, Порт-Артур қаласына іргелес жатыр. Көл Нечес және Сабине өзендерінің қосылған жерінде пайда болған және Сабине бұғазы арқылы Мексика шығанағымен байланысады. Ол Техас-Луизиана шекарасының бір бөлігін құрайды, Техас штатының Джефферсон және Оранж округтері мен Луизиана штатының Камерон қаулына кіреді. Сабина көлі – Техас шығанағының жағалауындағы жеті ірі сағаның бірі. Луизиананың жағалауының көп бөлігі Сабина ұлттық жануарлар қорығымен қорғалған. Көл маңындағы аумақта адамдардың ұзақ тарихы бар, оның ішінде кем дегенде 1500 жылға дейін соққан жергілікті американдықтардың қоныстануы, 18-шы ғасырдағы еуропалықтардың зерттеулері және 20-шы ғасырда Порт-Артур қаласының өркендеуі кіреді. Бүгінде көл Сабине-Нечес су жолының және Мексика шығанағының жағалау су жолының бөлігі болып табылады, сонымен қатар кеме қатынасы және мұнай-химия өнеркәсібінің маңызды орталығы болып саналады.

Тарих

Археологиялық мәліметтер Марксвилл мәдениетінің өкілдері Сабина көлінің жағалауында болғанын көрсетеді. Каранкава тайпасына тиесілі болуы мүмкін қабірлер солтүстік жағалауда, қазіргі Порт-Неческе жақын жерде табылған. Бірақ, 18 ғасырда еуропалықтар келген кезде аймақта Атакапа тайпасы тұрған. 1777 жылы Джордж Голд басқарған ағылшын саяхатшылары көлдің картасын жасады; сол жылы Антонио Гил-и-Барбо басқарған испандық саяхатшылар көлді зерттеді, ал 1785 жылы Хосе Антонио де Эвия басқарған экспедиция Техас жағалауын зерттеу аясында көлдің картасын жасады. 1800 жылдардың басында Сабина көлі контрабандистер, оның ішінде қаскөй Жан Лафитте арқылы құлдар мен басқа да тыйым салынған заттарды аймаққа тасымалдау үшін пайдаланылды. Су жолы ағаш пен мақта өнімдерін ішкі аймақтан шығаруға да мүмкіндік берді. 1801 жылғы Аранхуэс келісімімен көл француз Луизианасы мен испан Техасы арасындағы шекараның бір бөлігіне айналды. 1901 жылы Спинделтопта мұнайдың табылуы Техас мұнай өркендеуіне бастап, жақын орналасқан Бомонт қаласының қарқынды экономикалық өсуіне ықпал етті, бұл аймақтың каналдық жүйесін кеңейтуге қызығушылықты арттырды. 1908 жылы Сабина көлінің арнасы Бомонт және Оранж порттарына кеме қатынасын жақсарту үшін Нечес және Сабина өзендерінің сағасына қарай солтүстікке қарай ұзартылды, нәтижесінде Сабина-Нечес каналы құрылды. Каналды тебу кезінде алынған материалдан Плезер аралы жасалды, ол Порт-Артур мен су жолын қорғайтын жасанды тосқана болып табылады. Луизиана жағалауының көп бөлігі 1937 жылы Сабина Ұлттық Жабайы Табиғат Қорығында қорғауға алынды. 20 ғасырдың басында көл мен оның кеме қатынасы арнасы Нью-Орлеаннан Галвестон шығанағына дейінгі кең каналдық желіге қосылды; Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл желі Персика шығанағының жағалауындағы су жолына айналды. Шығыс (Луизиана) жағалауында адам қоныстануы аз, және оның көп бөлігі Сабина Ұлттық Жабайы Табиғат Қорығында қорғалады. Мартин Лютер Кинг көпірі Сабина-Нечес каналын аралап, Порт-Артурды Плезер аралымен байланыстырады, ал Сабина өткелі көлдің оңтүстік ұшы арқылы Луизиана жағалауына жалғасады. Мексика шығанағымен су алмасу Сабина асуында жүзеге асады. Сабина көлі Техас жағалауындағы жеті ірі сағалардың ең кішісі болып табылады, оның ұзындығы шамамен 23 км (14 миль), ені 11 км (7 миль), ал беттік ауданы шамамен 14 мильді құрайды. Ол Нечес және Сабина өзендерінен, сондай-ақ түрлі кішігірім өзендер мен айналасындағы жағалау су алабынан су алады. Көлдің кішкентай мөлшері және тұщы судың көп мөлшерде келуі оны Техастың ірі сағаларының арасында ең аз тұзды суына айналдырады. Оның тұздылығы 20 ғасырға дейін тіпті төмен болды, ал жоғарғы бөліктері толығымен тұщы сумен толтырылған, бірақ содан бері көлдің кеңінен арналарға бөлінуі сағаға тұщы судың ағынын азайтты, нәтижесінде тұздылығы артты, әсіресе тұщы судың ағыны азайған кезде.

Өнеркәсіп

Сабине көлінің арнаға салынғандығы оны маңызды өнеркәсіптік су жолына айналдырды, ол Перс шығанағының жағалау су жолының бір бөлігі және Сабине-Нечес су жолының орталық бөлігі болып табылады. Мексика шығанағымен байланысты үш порт (Порт-Артур, Бомонт және Оранж) кеме қатынасы және мұнай-химия өнеркәсібі үшін маңызды торап құрайды, бұл Техас штатының «Алтын үшбұрышы» деп аталады. Көл маңындағы ең ірі өнеркәсіп салалары – мұнай және табиғи газды өндіру, мұнай-химиялық өңдеу, кеме қатынасы және кеме жасау болып табылады. Ауыл шаруашылығы да аймақтық экономиканың маңызды бөлігін құрайды, оның ішінде күріш пен соя егу, мал шаруашылығы және коммерциялық балық аулау ерекше орын алады.