Кіріспе

Мексика шығанағы аймағының экономикасы энергетика, мұнай-химия, балық шаруашылығы, ғарыш өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы және туризм салаларымен тікелей байланысты. Аймақтың ірі қалалары (батыстан шығысқа қарай) Браунсвилл, Корпус-Кристи, Хьюстон, Галвестон, Бомонт, Лейк-Чарльз, Лафайетт, Батон-Руж, Жаңа Орлеан, Галфпорт, Билокси, Мобил, Пенсакола, Панама-Сити, Санкт-Петербург және Тампа қалалары. Бәрі де сәйкес үлкен қалалық аймақтардың орталықтары немесе ірі қалалары болып табылады, және олардың көпшілігі ірі порттарды қамтиды.

География

Мексика шығанағының жағалауы көптеген шығанақтар, шалаулар мен лагуналардан құралған. Жағалауды көптеген өзендер кесіп өтеді, олардың ең ірісі – Миссисипи өзені. Мексика шығанағының жағалау бойындағы жердің көп бөлігі қазір немесе бұрын батпақ жер болған. Мексика шығанағының жағалауын қоршап тұратын Техастың оңтүстігінен Флориданың батыс бөлігіне дейінгі шығанақ жазықтығы, ал шығанақтың батыс бөліктері көптеген тосқауыл аралдар мен мүйістерден тұрады, соның ішінде Техас жағалауындағы 209 км (130 миль) Padre аралы бар. Бұл жер бедері көптеген шалаулар мен шығанақтарды қорғайды және келе жатқан толқындарға тосқауыл болады. Мексика шығанағының шығыс Техастан Луизианаға дейінгі орталық бөлігі негізінен батпақ жерлерден тұрады. Мексика шығанағының шығыс бөлігі, көбінесе Флорида, көптеген шалаулар мен шығанақтармен толық.

Климат

Мексика шығанағының жағалауындағы климат ылғалды субтропиктік, бірақ Флориданың оңтүстік-батысында тропиктік климат қалыптасқан. Жылдың көп бөлігінде Мексика шығанағының жағалауындағы ауа райы жылы немесе ыстық болады, ал үш қыс айында салқын (немесе сирек кездесетін суық) ауа райы мен жұмсақ температуралар кезектеседі. Аймақ қатты дауылдарға, су тасқынына және күшті найзағайларға өте осал. Мексика шығанағының жағалауының көп бөлігінде жазғы жауын-шашын мөлшері жоғары, шілде немесе тамыз айларында жауын-шашын жиі жауады, себебі ыстық пен ылғалдың салдарынан туындайтын жазғы найзағайлар мен тропиктік ауа райы жүйелері (тропиктік депрессиялар, тропиктік дауылдар және қатты дауылдар) бірігеді. Қыс және көктемнің басындағы жауын-шашын да көп болуы мүмкін. Бұл үрдіс Хьюстон, Нью-Орлеан, Мобил (Алабама), Пенсакола (Флорида) сияқты оңтүстік қалаларда жақсы көрінеді. Дегенмен, Флориданың орталық және оңтүстік бөлігі мен Оңтүстік Техаста қысқы құрғақшылық айқын байқалады, мысалы, Тампа және Форт-Майерс қалаларында. Техастың орталық және оңтүстік жағалауында қыс, көктемнің басы және жаздың ортасы айтарлықтай құрғақ болады, ал Корпус-Кристи және Браунсвиллде қыркүйек айында орташа жауын-шашын мөлшері ең жоғары болады. Жағалауда торнадо сирек кездеседі, бірақ олар болады; алайда, олар Мексика шығанағының ішкі аймақтарында жиірек кездеседі. Мексика шығанағының жағалауының көп бөлігінде, Хьюстоннан (Техас) шығысқа қарай, су тасқынына ұшырау қаупі зор, әдетте тропиктік ауа райы жүйелерінен туындайды, олар бір күн ішінде 4-тен 10 сантиметрге дейін немесе одан да көп жаңбыр жаудыруы мүмкін. 2017 жылдың тамызында «Харви» дауылы Техастың орталық жағалауына соғып, содан кейін Хьюстон аймағына көшіп, бірнеше күн бойы тоқтады, нәтижесінде көптеген аймақтарда 40 дюймнен (1000 мм) астам жауын-шашын жауды, кең ауқымды су тасқынына әкелді. Климат мамандары Флорида мен Техас жағалауында, әсіресе, дауылдардың көбейеді деп болжауда. Жер сілкінісі бұл аймақта өте сирек кездеседі, бірақ 2006 жылдың 10 қыркүйегінде Мексика шығанағында болған 6,0 балдық жер сілкінісі Нью-Орлеаннан Тампаға дейін сезілді.

Теңіз деңгейінің көтерілуі

Жылыжай газдарының шығарылуына байланысты мұздықтар мен мұз жамылғылары еруде, ал мұхиттар кеңейіп жатыр. АҚШ жағалауларының келесі үш онжылдықта 1 футқа, ал 2050 жылға қарай орташа есеппен 10-12 дюймге дейін көтерілуі күтілуде. Ең көп өзгеріс Мексика шығанағында байқалады, онда теңіз деңгейі 14-18 дюймге дейін көтерілуі мүмкін. "Жаһандық және аймақтық теңіз деңгейінің көтерілуі" есебінде, ғалымдар теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты жосық су тасқынының соңғы жылдары "көбейіп бара жатқанын" анықтағаннан кейін, 2050 жылға қарай жиі, ірі және қиратушы су тасқындары мен күшті дауылдық толқындар күтілуде. Тек 2021 жылы теңіз деңгейінің көтерілуінен АҚШ шамамен 2,6 миллиард долларлық шығынға ұшырады және кем дегенде жеті адам қаза тапты.

Экономикалық қызмет

Мексика шығанағы экономикалық белсенділіктің маңызды орталығы болып табылады. Луизиана және Техас жағалауларындағы батпақты жерлер балық және шаға өнеркәсібін дамытатын теңіз тіршілігінің көбеюіне және өсуіне жағдай жасайды. Оңтүстік Луизиана порты (Лапластағы Метрополитен Нью-Орлеан) және Хьюстон порты жүк көлемі бойынша әлемдегі ең жүйлі он порттың қатарында. 2004 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ-тың ең жүйлі он портының жетісі Мексика шығанағының жағалауында орналасқан. Жағалау мен жағалау аймағында мұнай және газ кен орындарының табылуы, сонымен қатар теңіз көлігіне қолайлы жағдайлар Мексика шығанағын АҚШ-тың мұнай-химия өнеркәсібінің орталығына айналдырды. Жағалауда шамамен 4000 мұнай платформасы бар. Бұдан басқа, аймақта аэроғарыш және биомедициналық зерттеулер сияқты маңызды салалар, сондай-ақ дәстүрлі ауыл шаруашылығы және – әсіресе 1920 жылдардан бастап Мексика шығанағының дамуы мен АҚШ бойынша байлықтың өсуіне байланысты – туризм де дамыған.

Тарих

Катрина мен Рита дауылдары Мексика шығанағының жағалауындағы бірқатар мұражайлар мен мұрағаттарды қиратты. 2008 жылы Айова штатындағы су тасқыны 1993 жылғы Ұлы Миссисипи және Миссури өзендерінің тасқынынан әкелінген материалдарды сақтаған жергілікті Су тасқыны мұражайын жойды. Еуропалықтар аймаққа келгенге дейін, Мексика шығанағының жағалауында Колумбтан бұрынғы бірнеше мемлекеттер болған, олар ацтектер және Миссисипи дөңгелектерін салғандар сияқты империялармен кең сауда желілерін құрған. Акула мен аллигатор тістері, сондай-ақ Мексика шығанағынан алынған қабықшалар Огайо штатындағы Хопвелл мәдениетінің дөңгелектерінде, солтүстікке қарай алыс жерлерде табылған. Мексика шығанағының жағалауына алғашқы қоныс аударған еуропалықтар негізінен француз бен испандықтар болды. Луизиананы сатып алу (1803), Адамс-Онис шарты (1819) және Техас революциясы (1835-1836) 19 ғасырдың бірінші жартысында Мексика шығанағының жағалауын АҚШ-тың бір бөлігіне айналдырды. АҚШ халқы шекараларын батысқа қарай кеңейте бергенде, Мексика шығанағы оңтүстікте кеме жолдарына және ұлттық және халықаралық саудаға қол жеткізуді қамтамасыз ететін табиғи тартымды орынға айналды. Қант және мақта өндірісінің дамуы (құлдыққа негізделген) оңтүстіктің гүлденуіне мүмкіндік берді. 19 ғасырдың ортасына қарай, Миссисипи өзенінде және Мексика шығанағындағы сауданың кілті ретінде орналасқан Нью-Орлеан қаласы Атлант мұхитының жағалауында емес, АҚШ-тың ең ірі қаласы және жалпы алғанда төртінші ірі қаласы болды. Мексика шығанағы аймағының ерте тарихында екі маңызды оқиға болды. Біріншісі – Американдық Азамат соғысы, ол оңтүстіктегі, соның ішінде Мексика шығанағының жағалауындағы кейбір экономикалық секторларға ауыр зиян келтірді. Екінші оқиға – 1900 жылғы Галвестон дауылы. 19 ғасырдың соңында Галвестон, Нью-Орлеанмен бірге, аймақтағы ең дамыған қалалардың бірі болды. Қала АҚШ-тағы үшінші ең жұмысты портына ие болды және оның қаржылық ауданы «Оңтүстік Уолл-стрит» деп аталды. Содан бері Мексика шығанағының жағалауына көптеген дауылдар келді. 2005 жылдың 29 тамызында Катрина дауылы 3-ші санаттағы дауыл ретінде Мексика шығанағына соқты. Бұл АҚШ тарихындағы ең зиянды дауыл болды, 80 миллиард доллардан астам зиян келтірді және 1800-ден астам адамның қаза болуына себеп болды. 2008 жылы Мексика шығанағында тағы бір апатты дауыл болды. Айк дауылының үлкен өлшемділігі Луизиана жағалауынан бастап Техас штатының Кенеди округіне, Корпус-Кристиге жақын аймаққа дейін қиратуға әкелді. Сонымен қатар, Айк Миссисипи жағалауында су тасқыны мен маңызды зиян келтірді, сондай-ақ Флорида Панахендлде де әсер етті. Айк 112 адамды өлтірді және 300-ден астам адамның жоғалып кеткенін қалдырды, олар ешқашан табылған жоқ. Айк дауылы АҚШ тарихындағы үшінші ең зиянды дауыл болды, ол жағалау бойында 25 миллиард доллардан астам зиян келтірді, жүздеген мың адамды баспанасыз қалдырды және АҚШ тарихындағы ең ірі іздеу-құтқару операциясын бастарды. Дауылдардан басқа, Мексика шығанағының жағалауы 20 ғасыр бойында күрт дамыды. Мексика шығанағының жағалауында халық тығыз қоныстанған. Техастағы мұнайдың ірі кен орындарының табылуымен және Мексика шығанағының суларындағы жаңа жаңалықтармен басталган мұнай-химия өнеркәсібі осы аймақтардағы дамуға ықпал етті. Әсіресе Техас 20 ғасыр бойында осы өнеркәсіптен үлкен пайда көрді және экономикалық әртараптандыру штатты халыққа тартымды орынға айналдырды және басқа АҚШ штаттарынан гөрі Fortune 500 компанияларына ие болды. Флорида да өсті, оның ұзақ жылдар бойы қалыптасқан туризм индустриясы және Кариб теңізі мен Латын Америкасына қақпа ретіндегі орнының арқасында. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, бұл екі штат елдегі халық саны бойынша екінші және төртінші орында тұрды (осы мақаланы қараңыз). Мексика шығанағының басқа аймақтары аз пайда көрді, бірақ туризмнің экономикалық дамуы жағалаудағы жылжымайтын мүліктің құнын арттырды және қазір Мексика шығанағының құнды, бірақ осал экожүйелеріне үлкен қауіп төндіреді.

Қалалық аудандар

Келесі кестеде Мексика шығанағының жағалауындағы ең ірі 11 негізгі статистикалық аймақ тізімделген. +АҚШ-тың Мексика шығанағының жағалауындағы астаналық статистикалық аймақтардың тізіміРангАстаналық статистикалық аймақ2020 жылғы халық саны (шамамен)1Хьюстон – Вудлендс, Техас штаты біріктірілген статистикалық аймағы7,340,8232Тампа – Санкт-Петербург – Клервотер, Флорида штаты астаналық статистикалық аймағы3,243,9633Нью-Орлеанс – Метари – Хаммонд, Луизиана штаты және Миссисипи штаты біріктірілген статистикалық аймағы1,510,6724Кейп-Корал – Форт-Майерс – Неаполь, Флорида штаты біріктірілген статистикалық аймағы1,226,5535Солтүстік Порт – Сарасота, Флорида штаты біріктірілген статистикалық аймағы1,087,9156МакАллен – Эдинбург, Техас штаты біріктірілген статистикалық аймағы939,4667Батон-Руж, Луизиана штаты астаналық статистикалық аймағы858,5718Мобил – Дафни – Фейрхоп, Алабама штаты біріктірілген статистикалық аймағы661,9649Лафайет – Опелуасса – Морган-Сити, Луизиана штаты біріктірілген статистикалық аймағы619,52910Пенсакола – Ферри-Пасс, Флорида және Алабама штаттары біріктірілген статистикалық аймағы547,78411Корпус-Кристи – Кингсвилл – Элис, Техас штаты біріктірілген статистикалық аймағы536,258

Негізгі автомобиль жолдары

Автожолдар Қызмет көрсететін маңызды қалалар Interstate 2 Харлинген, Макэллен Interstate 4 Тампа Interstate 10 Хьюстон, Бейтаун, Бомонт, Лейк-Чарльз, Лафайетт, Батон-Руж, Нью-Орлеан, Слайделл, Гальфпорт, Билокси, Мобиль, Пенсакола Interstate 12 Батон-Руж, Хаммонд, Слайделл Interstate 37 Корпус-Кристи Interstate 45 Галвестон, Хьюстон Interstate 49 Нью-Орлеан (жоспарлануда), Хоума (жоспарлануда), Тибодо (жоспарлануда), Лафайетт Interstate 55 Хаммонд Interstate 59 Слайделл Interstate 65 Мобиль Interstate 69 Виктория (жоспарлануда), Хьюстон Interstate 69E Браунсвилл, Харлинген, Корпус-Кристи, Виктория (жоспарлануда) Interstate 69W Виктория (жоспарлануда) Interstate 75 Неаполь, Форт-Майерс, Норт-Порт, Сарасота, Брэдэнтон, Санкт-Петербург, Тампа

АҚШ-тың негізгі бағыттары

Автомобиль жолдары қызмет көрсететін маңызды қалалар АҚШ 11 Нью-Орлеан АҚШ 17 Пунта-Горда АҚШ 19 Санкт-Петербург, Тампа АҚШ 29 Пенсакола АҚШ 31 Испан Форт АҚШ 41 Неаполь, Форт-Майерс, Сарасота, Брэдэнтон, Санкт-Петербург, Тампа АҚШ 43 Мобиль АҚШ 45 Мобиль АҚШ 49 Билокси, Гальфпорт АҚШ 51 Хаммонд АҚШ 59 Хьюстон, Виктория АҚШ 61 Жаңа Орлеан АҚШ 69 Боумонт, Порт-Артур АҚШ 77 Браунсвилл, Корпус-Кристи, Харлинген, Виктория АҚШ 83 Браунсвилл, Харлинген АҚШ 87 Порт-Лавака, Виктория АҚШ 90 Боумонт, Билокси, Крествью, Хоума, Лафайетт, Лейк-Чарльз, Мобиль, Нью-Орлеан, Паскагула, Пенсакола, Тибодо АҚШ 92 Санкт-Петербург, Тампа АҚШ 96 Боумонт, Порт-Артур АҚШ 98 Форт-Уолтон-Бич, Мобиль, Пенсакола, Панама-Сити

Басқа маңызды бағыттар

Автожолдар Көрікті қалалар қызмет көрсетеді LA 1 Grand Isle, Port Fourchon, Thibodaux S. R. 85 Crestview, Fort Walton Beach S. H. 35 Хьюстон, Бей-Сити, Порт Лавака, Рокпорт, Корпус Кристи S. H. 288 Хьюстон, Джексон көлі, Фрипорт

Амтрак қызметі

Пойыз бағыттары Мексика шығанағының жағалау қалалары қызмет көрсетеді Нью-Орлеан қаласына Чикагодан Нью-Орлеанға дейін Нью-Орлеан Айшығышы Нью-Йорк қаласынан Нью-Орлеанға дейін Нью-Орлеан, Пикаюн (МС), Слайделл (ЛА) Silver Star Нью-Йорк қаласынан Майамиге дейін, Тампа, Amtrak Thruway арқылы Клирвотер (ФЛ), Брэдэнтон (ФЛ), Сарасота (ФЛ), Порт-Шарлотта (ФЛ) және Форт-Майерс (ФЛ) қалаларына қосылу мүмкіндігі бар Sunset Limited Лос-Анджелестен Орландоға дейін (уақытша Нью-Орлеан) Бей Сент-Луис (МС), Боумонт (ТХ), Билокси, Кресвью (ФЛ), Gulfport (МС), Хьюстон, Лафайет (ЛА), Лейк-Чарльз (ЛА), Батон-Руж (ЛА), Мобайл, Нью-Орлеан, Панама-Сити (ФЛ), Скривер (ЛА), Паскагула (МС), Пенсакола (ФЛ)