Кіріспе

Қатты денелі электр гитарасы Fender Stratocaster, көбінесе Strat деп аталады, 1952 және 1954 жылдар аралығында Лео Фендер, Билл Карсон, Джордж Фуллертон және Фредди Таварес жасаған электр гитарасының моделі. Fender Musical Instruments Corporation 1954 жылдан бері үздіксіз Stratocaster өндіріп келеді. Бұл екі кескішті гитара, тепе-теңдік үшін жоғары жағында ұзартылған "мүйіз" пішінімен. "Stratocaster" және "Strat" – Fender компаниясына тиесілі тауарлық атаулар. Басқа өндірушілер Stratocaster-ді қайталайтын гитараларды кейде S типті немесе ST типті гитаралар деп атайды. Көптеген танымал рок музыканттары студиялық жазбаларда және тікелей өнер көрсетулерде пайдалану үшін Stratocaster-мен байланысты, олардың ішінде Эрик Клэптон, Бадди Холли, Дэвид Гилмор, Марк Кнопфлер, Джимми Хендрикс, Стиви Рэй Вон, Марк Спир және Джордж Харрисон есімдерін атауға болады. Гибсон Лес Пол, Гибсон SG және Фендер Телекастермен бірге, бұл ең көп көшірілген электр гитара пішіндерінің бірі. Гитара 1950-ші жылдардың ортасында электр гитаралары үшін жаңашыл болған бірнеше мүмкіндіктерді таныстырды. Электр гитаралары арасында кең таралған дене пішіні сол кезде революциялық болды және бұрынғы акустикалық модельдерге ұқсамайтын бұқаралық нарықтағы алғашқы электр гитара болды. Осы жылдар ішінде Stratocaster-тің көптеген нұсқалары жасалды. Көпірлер әдетте екі түрде келеді: жиі кездесетін "тремоло" көпірлері және сирек кездесетін "hardtail" бекітілген көпір. Көпірдің екі түрі де биіктігі мен интонациясын жеке-жеке реттеуге мүмкіндік беретін алты жеке реттелетін тұяқтармен жабдықталған. Stratocaster-тің ерте модельдері көпірдің үстіне орналасатын алынып тасталатын металл қаптамасымен келді. Қаптама тек әсемдік үшін болған және алақанмен үндендіру сияқты маңызды ойнау техникаларына кедергі келтіргендіктен, көптеген музыканттар оны алып тастады. 1970 жылдардың соңында Fender гитараларды көпір қаптамасымен шығаруды тоқтатты, бірақ кейбір заманауи қайта шығарылымдар мен арнайы модельдерде олар әлі де бар. Инновациялық тремоло жүйесі гитара корпусының артқы бөлігінде орналасқан серіппелермен теңестірілген. Шығару ұясы гитара корпусының алдыңғы жағындағы ойыққа орнатылған. Көптеген түрлі түстер қол жетімді. Stratocaster-дің мензурасы... Жылдар бойы дизайнда шағын өзгерістер болды және архетиптік дизайндан ерекшеленетін ерекшеліктері бар модельдер де болды. Дегенмен, дизайның негізгі сипаттамасы өзгеріссіз қалды. Stratocaster-тің тегіс, контурлы дене пішіні (Фендер ресми түрде "Original Contour Body" деп атады) Telecaster-дің жалпақ, тік жиектерінен ерекшеленді. Stratocaster-тің екі кескіші музыканттарға мойынның жоғары бөліктеріне оңай қол жеткізуге мүмкіндік берді. Сатуға ұсынылған алғашқы модель 1954 жылғы Fender Stratocaster болды. Дизайнында қатты, терең контурлы күл корпусы, қара нүктелі инкрустациясы бар 21 ладты бір бөліктен жасалған шапан мойны және Kluson SafeTi String post-тюнинг машиналары болды. Түсі бастапқыда екі түсті, қара қоңырдан алтын сарыға дейінгі күн сәулесінің үлгісі болды, бірақ арнайы түстерде де гитаралар шығарылды (мысалы, 1954 жылдың маусымындағы Эльдон Шамблиннің алтын Stratocaster-і). 1956 жылы Fender күн сәулесі және Stratocaster-тің көптеген модельдері үшін alder-ді қолдана бастады. Күлге контурлы шаю үшін дәнді толтырғыш және шаю блоктары қажет болды, бірақ ол әлі де мөлдір сары аспаптарда қолданылды. 1957 жылы мойын пішіні гитараның терең дене контурларымен "V" пішіндес сезімге ие болды. 1959 жылы Fender Stratocaster-ге қалың бразилиялық палисандр лады бар, қазір "slab board" деп аталатын. Бұл қалың тақта 1962 жылға дейін сақталды, содан кейін лады бразилиялық палисандрдың жұқа "каптал" тақтасынан жасалды. 1960-шы жылдардағы Stratocaster-тің дерлік барлық модельдерінде палисандр лады болды, ал шапан лады 1970 жылға дейін көптеп қайта енгізілмеді. 1960 жылы қол жетімді арнайы түстер бояу чипінің кестесімен стандартталды, олардың көпшілігі DuPont компаниясының Duco автомобиль лак түстері болды, олар қосымша 5% құнмен қол жетімді болды. DuPont компаниясының ведомствоаралық зерттеулері олардың ағашқа арналған қолданбаларына икемді негіз берді. Бір қабатты, сегіз бұрандалы ақ пикгард (1959 жылдың соңында 11 тесікті үш қабаттыға өзгертілді) құрастыруды жеңілдететін, ойық тұтқа тақтасынан басқа барлық электрондық компоненттерді ұстады. 1963 жылғы Fender Stratocaster 1950-ші жылдардағы модельдерден дизайндағы жетістіктерді көрсетті, соның ішінде Клей Дот инлейі бар бразилиялық палисандр лады, Alder корпусындағы 3 тондық күн сәулесі және Kluson тюнерлері. Қорытындылай айтқанда, 1954 және 1979 жылдар аралығындағы Fender Stratocaster эволюциясының ерекшеліктері: 1954–1959, бір бөліктен жасалған шапан мойны (соның ішінде лады); 1954–1964, басындағы "спагетти" логотипі; 1954–1967, Kluson тюнерлері; 1954–1971, мойын қосылысындағы 4 бұрандалы артқы тақта; 1954–1977, үш позициялық пикап селекторлық қосқышы; 1954–1982, қазіргі стандарттар бойынша кішкентай ладтармен 7,25 дюймдік радиус лады; 1959–1962, қалың бразилиялық палисандр (Dalbergia nigra) лады, "slab board" деп белгілі; 1962–1966, жұқа бразилиялық палисандр лады, "veneer board" деп белгілі; 1964–1967, басындағы алтын "көшкін" логотипі, "Stratocaster" деген кішкентай жазуы бар; 1966–1969, индиялық палисандр немесе опциялық бөлек ламинатталған "шапан қақпағы" лады; 1968–1982, үлкен басылған "STRATOCASTER" жазуы бар қара CBS логотипі; 1967–1982, Fender "F" тюнерлері; 1965–1981, оң жақта кеңейтілген басы; 1971–1981, 3 бұрандалы артқы тақта, MicroTilt мойын бекіту реттегіші және "Bullet" трасс стергіш гайкасы; 1977–қазіргі уақытқа дейін, бес позициялық пикап селекторлық қосқышы. Тарихтың ең танымал электр гитарасын ойлап тапқаны үшін мақтағанмен, Лео Фендер 1965 жылға дейін, компания CBS Instruments-ке сатылғанға дейін Fender Stratocaster (және Телекастер) дизайнына өте аз өзгерістер енгізді. Сондықтан, Fender Stratocaster-дің қайта жандануы 1960 жылдардың соңында Джимми Хендрикс келгенімен байланысты. Оның керемет ойнау стилі мен музыкалық шеберлігі сатудың күрт өсуіне әкелді және Stratocaster-ді музыка тарихындағы ең бағалы электр гитара ретінде бекітті. Джефф Бек және Айк Тернер Stratocaster-дің қозғалмалы вибратосын ойнауларында кеңінен пайдаланды. Струна өлшемдері өзгерген сайын, музыканттар серіппелердің санын тәжірибелеп көрді (көбінесе төрт, бірақ Хендрикс бес қолданды). Орташа өлшем азайғандықтан, қазіргі Stratocaster-лерде азайған струна кернеуін теңдестіру үшін үш серіппе стандартты опция ретінде орнатылған. Қозғалмалы көпір жоғары питчтің тербелуі үшін бірегей артықшылықтарға ие болғанымен (Джефф Бек сияқты), оның функционалдығы кеңінен қабылданды, бірақ кейбір музыканттар дауласты. Лео Фендер оның фабрикадан қозғалмалы (артқы жағы көтерілген) күйде шығуына талап етті, ал дизайнер Фредди Таварес оны толық көпір тақтасы/корпус байланысының резонансы үшін бекітілгенін қалады. Көпір қозғалғанда, аспап екі струнаны бүргенде дыбыс жоғалтуға бейім. Көптеген Stratocaster музыканттары серіппелерді бекітуді (немесе қолданылатын серіппелердің санын арттыруды) таңдайды, сонда көпір гитара корпусына міц бекітіледі: бұл конфигурацияда вибрато таяқшасы струналарды босаңсыту және осылайша питчті төмендету үшін әлі де қолданылуы мүмкін, бірақ питчті көтеру үшін қолданылмайды (кейде "тек суару" конфигурациясы деп аталады). Ронни Вуд сияқты кейбір музыканттар қозғалмалы көпірдің гитараны жиі дыбыссыз қылуға бейім деп санайды. Бұл гитарашылар көпір блогы мен тремоло қуысының ішкі бөлігі арасына ағаш тірегін қойып, тремоло серіппелерінің кернеуін арттыру арқылы көпірдің қозғалысын шектейді; бұл процедуралар көпірді бекітілген күйде ұстайды. Кейбір Stratocaster-лерде вибрато жинастырғышының орнына бекітілген көпір орнатылған; олар көбінесе "hard tail" деп аталады. Көпірде қолданылатын материалдың тоны мен сақталуына әсері туралы көптеген пікірлер бар.

1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін

CBS дәуірінде, әсіресе 1970-ші жылдары, Fender аспаптарының сапасы төмендеді. Осы кезеңде CBS-ке дейінгі дәуірдегі винтаждық аспаптар танымал болды. 1985 жылы Билл Шульц басқарыған инвесторлар мен қызметкерлер тобы Fender компаниясын CBS-тен сатып алғанда, өндіріс бұрынғы жоғары сапасын қайта қалпына келтірді және Fender нарық үлесі мен бренд беделін қайта жаңғыртты. Дэн Смит, Джон Пейджтің көмегімен, Лео Фендер дәуірінің ең танымал гитараларын қайта шығару жұмысын бастады. Олар екі Vintage Stratocaster моделін – бір бөліктен жасалған шағын мойынды 1957 жылғы және 1962 жылғы роза ағашынан жасалған грифті, сондай-ақ 1952 жылғы шағын мойынды Telecaster, 1957 жылғы шағын мойынды және 1962 жылғы роза ағашынан жасалған грифті Precision Bass, және роза ағашынан жасалған грифті "қос батырмалы" 1962 жылғы Jazz Bass гитараларын қайта шығаруды шешті. 1982–1984 жылдардағы осы алғашқы қайта шығарылған гитаралар, American Vintage Reissues деп белгілі, қазірде коллекционерлердің бағалы туындылары саналады және 1984 жылдың соңында есігін жапқан Фендердің Фуллертон зауытынан шыққан ең жақсы гитаралардың бірі деп есептеледі. 1985 жылы Фендердің АҚШ-тағы винтаждық қайта шығарылымдарын өндіру Фуллертоннан шамамен 32 шақырым қашықтықта орналасқан Калифорния штатының Корона қаласындағы жаңа зауытта жаңартылды. '57 Vintage Reissue Stratocaster 2012 жылы өндірістен алынды. Винтаждық қайта шығарылымдармен қатар, Fender 1987 жылы жаңартылған модельді ұсынды: American Standard Stratocaster. Бұл модель заманауи музыканттардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жасалған, оның ерекшеліктері – тегіс гриф, жіңішке мойын пішіні және жақсартылған тремоло жүйесі. Бұл модель желісі үздіксіз жақсартылып, 2016 жылдың соңына дейін өндірісте болды. 2000 жылы модель желісі жаңартылып, American Series Stratocaster деп қайта аталды, ал 2008 жылы American Standard атауы қайта қолданылды. 2017 жылы American Standard Stratocaster американдық Professional Stratocasterмен алмастырылды, ол тар ладыларға, қалың 'deep C' мойын пішініне және V Mod пикаптарына ие. Америкада жасалған басқа да түрлі заманауи Stratocaster гитаралары өндірілді. 2019 жылдың соңына қарай, олардың ішінде арзан бағалы American Performer Stratocaster (Highway One және American Special Stratocasters-тің мұрагері) және қымбат American Ultra Stratocaster (American Elite Stratocaster-тің мұрагері) бар. Fender сонымен қатар Шығыс Азияда, әсіресе Жапонияда және Мексикада гитаралар өндіреді, онда қолжетімді Player (Standard-тың мұрагері) сериясы гитаралары жасалады. Player сериясынан басқа, Fender шусыз пикаптар, құлыптағыш тюнерлер және 12 дюймдік радиусқа ие Player Plus сериясын да шығарды.

Fender Strat Plus сериясы

Fender арнайы ерекшеліктері бар әртүрлі "делюкс" заманауи американдық Stratocaster гитарларын шығарды. Strat Plus 1987 жылдан 1999 жылға дейін өндірілді және Lace Sensor датчиктерімен, роликті гайкасымен, құлыптаушы тюнерлермен, TBX тон реттегішімен және Hipshot тремсеттерімен жабдықталды. Strat Plus Deluxe 1989 жылы датчиктер мен тремоло түрлерімен ұсынылды. Strat Ultra 1990 жылы тағы да датчиктер түрлерімен, сондай-ақ эбен пальтосымен ұсынылды.

Fender Custom Classic сериясы

Fender Custom Shop 2008 жылы өндірілімін тоқтатқан, бастапқы деңгейдегі, командалық құрастырылымдағы Stratocaster-ді жасады. Custom Classic Strat ежелгі және заманауи Strat-тардың ең жақсы қасиеттерін үйлестіру үшін жасалған. Гитарада 3 Modern Classic датчиктері орнатылған, көпірлік датчик мыс сыммен оралған және ол Hot Classic датчигі деп аталды. Көпірде Custom Classic 2 нүктелі тремоло және жылдам орнатылатын тремоло таяқшасы болды. "C" пішіндес мойын кленнен жасалған, ал перде тақтасы клен немесе ағаштан жасалған және 22 ірі пердеге ие. Түстердің ішінде үш түсті күн сәулесі, дафне көгілдірі, қара, қызыл қоңыр түсті мөлдір, кобальт көгілдірі мөлдір және бал қоңыр түстері бар еді.