Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фосфолипидтер класы
Class of phospholipids
Фосфатидилхолиндер (ФХ) – холин бас тобын қамтитын фосфолипидтер класы. Олар биологиялық мембраналардың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады және жұмыртқа сарысы немесе соя сияқты кең қолжетімді көздерден, гексан қолданылып механикалық немесе химиялық жолмен оңай алынуы мүмкін. Олар сонымен қатар жануарлар мен өсімдіктер тіндерінде кездесетін сары қоңыр майлы заттар тобына жататын лецитиннің құрамына кіреді. Дипальмитоилфосфатидилхолин (лецитин) – өкпе серфактантының маңызды құрамдас бөлігі және ұрықтың өкпесінің жетілу деңгейін анықтау үшін лецитин-сфингомиелин қатынасында жиі қолданылады. Фосфатидилхолиндер барлық өсімдік және жануар жасушаларында кездеседі, бірақ Escherichia coli сияқты көптеген бактериялардың мембраналарында жоқ. Тазартылған фосфатидилхолин коммерциялық түрде өндіріледі. «Лецитин» атауын 19-ғасырдың ортасындағы француз химигі және фармацевті Теодор Николас Гобли грек тіліндегі λέκιθος (lekithos) – «жұмыртқа сарысы» сөзінен алған, ол 1847 жылы анықтаған жұмыртқа сарысы фосфатидилхолиніне қолданған. Гобли 1874 жылы лецитинді химиялық құрылымдық тұрғыдан толық сипаттады. Фосфатидилхолиндер лецитиннің маңызды құрамдас бөлігі болғандықтан, кейбір жағдайларда бұл терминдер синоним ретінде қолданылады. Дегенмен, лецитин экстракттары фосфатидилхолин және басқа да қосылыстардың қоспасынан тұрады. Бұған қоса, олар жоғары липофильді препараттардың ерігіштігін зерттеуде, тамақтанған және аш болған күйді модельдеу үшін натрий таурохолатымен бірге қолданылады. Фосфатидилхолин – жасуша мембранасының және өкпе серфактантының маңызды құрауышы, және көбінесе жасуша мембранасының экзоплазмалық немесе сыртқы жапырақшасында кездеседі. Ол жасуша ішіндегі мембраналар арасында фосфатидилхолин тасымалдау протеіні (ФХТП) арқылы тасымалданады деп есептеледі. Фосфатидилхолин мембрана арқылы берілетін жасушалық сигналдау және басқа ферменттердің ФХТП арқылы белсендірілуіне де қатысады.
Phosphatidylcholines (PC) are a class of phospholipids that incorporate choline as a headgroup. They are a major component of biological membranes and can be easily obtained from a variety of readily available sources, such as egg yolk or soybeans, from which they are mechanically or chemically extracted using hexane. They are also a member of the lecithin group of yellow brownish fatty substances occurring in animal and plant tissues. Dipalmitoylphosphatidylcholine (lecithin) is a major component of the pulmonary surfactant, and is often used in the lecithin–sphingomyelin ratio to calculate fetal lung maturity. While phosphatidylcholines are found in all plant and animal cells, they are absent in the membranes of most bacteria, including Escherichia coli. Purified phosphatidylcholine is produced commercially. The name lecithin was derived from Greek λέκιθος, lekithos 'egg yolk' by Theodore Nicolas Gobley, a French chemist and pharmacist of the mid 19th century, who applied it to the egg yolk phosphatidylcholine that he identified in 1847. Gobley eventually completely described his lecithin from chemical structural point of view, in 1874. Phosphatidylcholines are such a major component of lecithin that in some contexts the terms are sometimes used as synonyms. However, lecithin extracts consist of a mixture of phosphatidylcholine and other compounds. It is also used along with sodium taurocholate for simulating fed and fasted state biorelevant media in dissolution studies of highly lipophilic drugs. Phosphatidylcholine is a major constituent of cell membranes and pulmonary surfactant, and is more commonly found in the exoplasmic or outer leaflet of a cell membrane. It is thought to be transported between membranes within the cell by phosphatidylcholine transfer protein (PCTP). Phosphatidylcholine also plays a role in membrane mediated cell signaling and PCTP activation of other enzymes.
Құрылымы мен физикалық қасиеттері
Бұл фосфолипид холин бас тобынан және глицерофосфор қышқылынан, сондай-ақ әртүрлі май қышқылдарынан тұрады. Әдетте, біреуі қаныққан май қышқылы (көрсетілген суретте бұл пальмитин қышқылы (гексадеканоид қышқылы, H3C (CH2)14 COOH); маргарин қышқылы (гептадеканоид қышқылы, H3C (CH2)15 COOH), Гоблей жұмыртқа сарысында анықтаған, сонымен қатар осы классқа жатады); ал екіншісі қанықпаған май қышқылы (мұнда олеин қышқылы немесе 9Z октадецен қышқылы, Гоблейдің түпнұсқа жұмыртқа сарысы лецитиніндегідей). Дегенмен, екі қаныққан май қышқылынан тұратын мысалдар да бар. Мысалы, жануар өкпесінің фосфатидилхолині дипальмитоилфосфатидилхолиннің жоғары үлесін қамтиды. Фосфолипаза D фосфатидилхолиннің гидролизін катализдейді, нәтижесінде фосфатид қышқылы (ФҚ) түзіледі және цитозолға ерігіш холин бас тобы босатылады.
This phospholipid is composed of a choline head group and glycerophosphoric acid, with a variety of fatty acids. Usually, one is a saturated fatty acid (in the given figure, this is palmitic acid (hexadecanoic acid, H3C (CH2)14 COOH); margaric acid (heptadecanoic acid, H3C (CH2)15 COOH), identified by Gobley in egg yolk, also belong to that class); and the other is an unsaturated fatty acid (here oleic acid, or 9Z octadecenoic acid, as in Gobley's original egg yolk lecithin). However, there are also examples of disaturated species. Animal lung phosphatidylcholine, for example, contains a high proportion of dipalmitoylphosphatidylcholine. Phospholipase D catalyzes the hydrolysis of phosphatidylcholine to form phosphatidic acid (PA), releasing the soluble choline headgroup into the cytosol.
Қартаю
Адамдардағы клиникалық сынақтарды 2009 жылы жүйелі түрде қарау нәтижесінде, деменция ауруында лецитин немесе фосфатидилхолинмен толықтыруды қолдайтын жеткілікті мәліметтер табылмады. Зерттеу көрсеткендей, одан әрі ірі ауқымды зерттеулер жүргізілгенге дейін орташа тиімділікке қол жеткізу мүмкіндігі жоққа шығарылмады.
A 2009 systematic review of clinical trials in humans found that there was not enough evidence to support supplementation of lecithin or phosphatidylcholine in dementia. The study found that a moderate benefit could not be ruled out until further large scale studies were performed.
Липолиз
Фосфатидилхолин майсорғылаудың баламасы ретінде зерттелгенімен, оған тең келетін нәтижелерді көрсеткен рецензияланған ең бір зерттеу де жүргізілген жоқ. Липомаларға фосфатидилхолин инъекциясы жасау зерттелді, бірақ нәтижелері әр түрлі болды.
Though phosphatidylcholine has been studied as an alternative to liposuction, no peer reviewed study has shown it to have comparable effects. Injection of phosphatidylcholine in lipomas has been studied, but the results have been mixed.
Ойық көксе
Фосфатидилхолинды ауыз арқылы қабылдау арқылы жасалған ойық ішек қабынуының емделуі, ауру белсенділігінің төмендеуіне әкелетіні көрсетілді.
Treatment of ulcerative colitis with oral intake of phosphatidylcholine has been shown to result in decreased disease activity.
Биосинтез
Фосфатидилхолиннің биосинтезіне қатысты бірнеше жол болғанымен, эукариоттардағы басым жол диацилглицерол (DAG) пен цитидин 5'-дифосфохолин (CDP холин немесе цитиколин) арасындағы конденсациядан тұрады. Бұл түрлену диацилглицерол холинфосфотрансфераза ферментімен катализдедіріледі. Басқа бір жол, негізінен бауырда жұмыс істейді, S-аденозилметионин (SAM) метил тобының доноры болып табылатын фосфатидилэтаноламиннің метилденуін қамтиды.
Although multiple pathways exist for the biosynthesis of phosphatidylcholine, the predominant route in eukaryotes involves condensation between diacylglycerol (DAG) and cytidine 5' diphosphocholine (CDP choline or citicoline). The conversion is mediated by the enzyme diacylglycerol cholinephosphotransferase. Another pathway, mainly operative in the liver involves methylation of phosphatidylethanolamine with S adenosyl methionine (SAM) being the methyl group donor.