Кіріспе

Сербиялық жаңалықтар станциясы

2000-шы жылдары компания саяси және қоғамдық тақырыптардан коммерцияландыруға көшті және меншік құрылымын бірнеше рет өзгертті. B92 брендінің атауы бірнеше рет ауыстырылып, қайта жаңартылды: 2015 жылдың шілдесінде Radio B92 жабылып, оның орнына Play Radio деп аталатын жаңа станса ашылды. 2008 жылдың сәуір айында 24 сағаттық жаңалықтарды таратушы, тек кабельдік телеарна B92 Info іске қосылды, ол 2016 жылы Prva TV-нің бауырлас бренді Prva World арнасымен алмастырылды. 2017 жылы TV B92 өзінің атын O2.TV деп өзгертті, бірақ 2020 жылдың наурызында B92 деп қайта аталды. RTV B92 медиа компаниясы Play Radio және B92 телеарнасын жұмыс істеуін жалғастыруда. 2017 жылдың желтоқсанына дейін B92 медиа желісінің басқа да белсенді бөлімдеріне B92.net веб-порталы, B92 гуманитарлық қоры, Samizdat B92 кітап баспасы және Rex мәдени орталығы кірді. RTV B92 тарихындағы ең танымал тұлға – 1989 жылдан 2019 жылға дейін B92-нің негіздеушісі және бас директоры болған Веран Матич.

1989-2015: B92 радиосы

B92 радиосы 1989 жылы мамыр айында Белградта 92,5 МГц FM радиостанциясында негізінен жастар үшін құрылған. Ол Ашық қоғам қоры мен USAID-тен қаржылай көмек алды. 1991 жылдың наурыз айында билік оны қысқа уақытқа тоқтатты. 1990 жылдардағы Югославия соғыстары кезінде RTV B92 үкіметтің бақылауында емес жаңалықтар үшін өте аз көздердің бірі болды. Үкімет RTV B92 бағдарламаларын таратуды тоқтату үшін қолдан келгеннің бәрін жасады, бірақ олар сәтсіз болды. Голландиялық XS4All интернет-провайдерінің көмегімен RTV B92 1996 жылы өз бағдарламаларын интернет арқылы тарата бастады. Бұл хабарлар BBC World Service арқылы да таратылды, ал жергілікті станциялар Сербияның барлық аймақтарына бағдарламаларды таратты. 1996 жылы Интернациональ Медиенхильфе ұйымы "Радио B92" радиостанциясына "Жыл радиостанциясы" атағын берді. 1999 жылы НАТО Югославияны бомбаға түсіріп, үкіметтік агенттер батысқа жағымды хабарландыруларды тоқтатқан кезде, ол біршама уақыт эфирден шығарылды. 1999 жылы үкімет станцияны басып алды, бірақ команда B2 92 ретінде қарыз алған студияларда хабар таратуды жалғастырды. 2000 жылдың мамыр айында таңертеңгі рейдте үкімет әскерлері бәрін тартып алды.

2015 қазіргі уақытқа дейін: Play Radio

2015 жылдың 13 шілдесінде жаңа Play Radio 92.5 МГц FM жиілігінде эфирге шықты, онда тек музыка мен станцияның жарнамасы таратылды, бұл жолы B92 есімі еске салынды. Атауы өзгергеннен кейін B92 сайтының радио бөлімі енді Play Radio веб-сайтына сілтеме жасайды, онда келушілер станцияны тыңдай алатын онлайн трансляция бар. Дегенмен, Play Radio бұрын жабылып қалған Radio B92 радиостанциясының жазғы кестесі туралы хабарлау ретінде бастама алған. Станция 2015 жылдың 31 тамызында сағат 06:00-де хабар таратуды бастады. B92 Info 2010 жылдан бері Австрияда да қолжетімді.

2011-2012 жылдар

2011 жылдың көктемінде Белградта айналдыра алатын қызғылт кристалл криптонит кенеттен пайда болды. Осыған байланысты, B92 телеарнасы таңғалып, Белградтағы Кнез Михаилова көшесіндегі кристалл криптонит туралы айтып, болжам жасады. 2011 жылдың 19 сәуірінен 2011 жылдың 20 сәуіріне дейін TV B92 осы кристалл криптониттің бірнеше промо-роликтерін эфирге шығара бастады және бірдеңе жарнамалады, бірақ 2011 жылдың 20 сәуірінде сағат 23:00-де Vesti B92 жаңалықтар бағдарламасында 2011 жылдың 21 сәуірінде TV B92 қайта өңделетіні белгілі болды. Содан кейін 2011 жылдың 21 сәуірінде TV B92 2011–12 жылғы жаңа маусымын бастады және визуальды жаңаруға ұшырады. Сонымен бірге, ол жаңа логотипті ұсынды, ол қызғылт кристалл криптониттен тұрады, онда қызғылт түстің арасына апельсин түсті сызық кірген, ал кристалл криптониттің ортасында "B 92" сөз белгісі орналасқан. Жаңалықтар мен сериалдардан өзге, TV B92 спорттық бағдарламаларды көбейтіп, серб ойыншыларының қатысуымен көптеген теннис турнирлерін (Grand Slam турнирлері, ATP Masters 1000 сериясы, ATP World Tour финалдары), футбол (UEFA Europa League, La Liga) және баскетбол (Liga ABA) көрсетті. Бірақ, оның қызғылт кристалл криптонит логотипі ұзаққа соқпады және тек 12 ай бойы ғана қолданылды.

2012-2017 жылдар

2012 жылы TV B92 төртінші және соңғы логотипіне ие болды, ол алтын жарқыраған күлгін түсті текше болды. Бұл күлгін текше алғаш рет 2012 жылдың 16 наурызында Белградқа келді, осы кезде TV B92 Белградтағы Кнез Михайлова көшесінде күлгін текше тақырыбында талқылау өткізді. 2012 жылдың 17 наурызынан 18 наурызына дейін TV B92 күлгін текшені қолданатын жарнамалық роликтерді көрсетуге кірісті және бір нәрсені жарнамалады. Кейіннен Vesti B92 2012 жылдың 18 наурызында сағат 23:00-де TV B92 19 наурыз күні жаңа логотип пен жаңарып жаңартылған эфирлік форматты ұсынатынын хабарлады. Соңында 2012 жылдың 19 наурызында TV B92 күлгін кристалл логотипін тоқтатты және жаңа логотипті ұсынды: алтын жарқыраған күлгін текше, ортасында "B92" сөз белгісі, бірақ енді кішкентай әріппен "b" әрпімен жазылған, яғни b92. Күлгін текше TV B92 брендінің соңғы логотипі болды және 2012 жылдың 19 наурызынан 2017 жылдың 10 қыркүйегіне дейін 5 жыл бойы қолданылды. 2013 жылдың 18 наурызында TV B92 хорваттық танымал телесериал «Ларьин избор» көрсетті, ал осы жылдың 11 қыркүйегінде сербиялық ірі коммерциялық телеарналардың соңғысы болып түрік теледрамаларын көрсетуді бастады. Бір жыл өткен соң, 2014 жылдың 3 қарашасында TV B92 16:9 форматында хабар таратуды бастады. Соңғы рет 2016 жылдың 18 желтоқсанында B92 Info кабельдік арнасы таратылды.

2017-2020: O2 деп қайта аталады

2014 жылдың қазан айының соңында серб газеті Blic, B92 телеарнасының 2014 жылдың соңына дейін O2 TV (O2. TV стилінде) деп аталғанын хабарлады. Бұл өзгеріске себеп, телеарнаның бұрынғы қызметкерлері жасаған, телеарнаның атын өзгерту туралы петиция болды, оған шамамен 1500 адам қол қойды. Бұл шешімнің соңғы қадамы – Сербиядағы ең танымал саяси кешкі ток-шоуы Utisak nedelje-ні эфирден алып тастау. Көптеген қоғамдық қайраткерлер мен бұқаралық ақпарат құралдары ток-шоуды алып тастаудың биліктегі Александр Вучичтің саяси ықпалымен жасалғанын айтып, наразылық білдірді. Жоспарланған арна көңіл көтеруге бағытталған телеарна болмақ, бірақ сол кезде логотипі белгісіз болды. Сондай-ақ, бұл өзгеріс "B92 Info" кабельдік арнасына әсер етпейді, ол "осы атаумен хабар таратуын жалғастырады", ал "B92 радиосы" бұрынғы форматта жұмыс істеуін жалғастырады. Үш жыл өткен соң, 2017 жылдың 11 қыркүйегінде TV B92 жоспарланған ребрендингті аяқтады және O2. TV атауымен хабар таратуды бастады. Сондай-ақ, b92.net веб-порталының жұмысын жалғастыратыны хабарланды.

Меншік

2010 жылдың қараша айында грек-швед ортақ кәсіпорны Astonko d.o.o. MDLF және NCA-дан акциялардың 84,99%-ын сатып алды. B92 Трасты 11,35% акцияларын сақтап қалды, ал шағын акционерлер жалпы акциялардың 3,66%-ына ие болды. Сол кезде грек медиа компаниясы ANT1 Group Сербиядағы Prva Srpska Televizija ұлттық деңгейде таралатын телеарнаның басым акционері болды. 2018 жылдың желтоқсанында Kopernikus Technology компаниясының бұрынғы иесі ANT1 Group компаниясынан B92 және Prva Srpska Televizija компанияларын 180 миллион еуроға сатып алды. Бұл Telekom Srbija компаниясы Kopernikus Technology компаниясын 190 миллион еуроға сатып алғаннан кейін бір ай өткен соң орын алды. Мемлекеттік Telekom Srbija мен Kopernikus арасындағы мәміле Сербия қоғамында наразылық тудырды, себебі Kopernikus-тың сатып алынған кездегі нарықтық құны төленген сомадан бірнеше есе кем болды; сондай-ақ, компанияның ірі үлесіне Сербияның прогрессивті партиясының жетекші лауазымындағы өкілінің жақын туысы ие екендігі анықталды.

B92.net

B92.net 1995 жылдың соңында Radio B92 интернет-бөлімі ретінде OpenNet атауымен құрылды. Жұмыс істеген алғашқы айларда Амстердамдық XS4ALL провайдерімен диал-ап (қоңырау арқылы) қосылысы пайдаланылды. 1996 жылдың басында OpenNet XS4ALL-ден жалға алынған аналогтық желі және алты жергілікті диал-ап желісін пайдалана отырып, Югославияның алғашқы интернет-провайдері болды. OpenNet сонымен қатар Radio B92, ANEM Radio және ANEM Television жергілікті желілерін қолдады, Radio B92 және TV B92 бағдарламаларын тоқтаусыз тікелей интернет-таратуды қамтамасыз етті, сонымен қатар ANEM радио және теледидар станциялары арасында аудио және бейне материалдарын таратуды жүзеге асырды. Осылайша, ANEM және Radio B92 өндіргеннің бәрі интернетте қолжетімді болды. НАТО Югославияны бомбалау кезінде үкіметтік өкілдер Radio B92 ғимаратына шабуыл жасап, оның хабар таратуын тоқтатқанда, OpenNet радио бағдарламасын интернет арқылы таратуды жалғастырды. Сигнал спутник арқылы және көрші елдердегі бірнеше радиостанциялар арқылы қайта таратылды. Мұның бәрі RealNetworks компаниясының қолдауымен іске асырылды. Бүгінде B92.net сайтының ағылшын және серб тілдеріндегі нұсқалары бар. 1996 жылдан 2010 жылдарға дейін ол Сербиядағы жетекші интернет-сайт болды. Ең жоғары көрсеткіште күніне орташа бет қаралымдары 1 миллионнан асып, күніне орташа келушілер саны 200 000-ға жетті. Өзінің ең жақсы көрсеткіштерінде Alexa.com B92 сайтына әлемдік рейтингте 917-ші орын берді. 2018 жылдың желтоқсанына қарай Alexa.com B92.net сайтына 4,730-шы орын берді, сонымен қатар Сербияда 9-шы орында саналады.

B92 Қор

Осы жылдар бойы B92 гуманитарлық қоры да сәтті жұмыс істеп келеді. Оның ең танымал акцияларының қатарында "Нәрестелер үшін күрес", "Жұмырлау бөлімдері үшін күрес", "Қан тапсыр – өмір сақтайсың!" және тағы да басқалары бар.

Музыка және кітап шығару

B92 сонымен қатар музыкалық лейблді басқарады, бірақ соңғы жылдары оның шығарылымдары сирек кездеседі. B92 көмегімен танымал болған сербиялық орындаушылардың кейбіреулері: Eyesburn, Darkwood Dub, Kanda, Kodža i Nebojša, Intruder, Vrooom, Kal және т.б. Лейбл Бобан Маркович, Рамбо Амадеус, Ева Браун, Jarboli сияқты бұрыннан танымал әртістердің де альбомдарын жариялаған. B92 кітап баспасы Samizdat B92 болып табылады, онда Марко Видойкович және Срджан Вальжаревич сияқты жас және дарынды авторлар, сондай-ақ көптеген шетелдік авторлардың еңбектері жарық көреді. B92 сонымен қатар Рекс мәдени орталығын басқарады. 20 жылдан астам уақыт бойы Рекс мәдени орталығы мен B92 қорының кеңсесі Белградтағы Еврей көшесі, 16-да орналасқан. 2017 жылдың желтоқсанынан бері олар жаңа орын іздеп жүр.