Аустрия мемлекеттік радио және телеарнасының тарихы

Кіріспе

Австрияның ұлттық қоғамдық телерадиокомпаниясы Österreichischer Rundfunk (әл.: "Австриялық хабар тарату"; ORF) – Австрияның ұлттық қоғамдық телерадиокомпаниясы. Телевизиялық лицензиялық төлемдерден түсетін кірістер мен шектеулі эфирдегі жарнама есебінен қаржыландырылатын ORF Австрияның телерадио хабар тарату саласындағы басты ойыншы болып табылады. Австрия Албаниядан кейін континенттік Еуропадағы жеке теледидар таратуға рұқсат берген соңғы ел болды, алайда көрші Германияның коммерциялық телеарналары 1980 жылдан бері Австрияда ақылы теледидар және жер үстінен тарату арқылы қолжетімді болды.

Аустриядағы радио хабарларын тарату тарихы

Австриядағы алғашқы реттелмеген сынақ хабарларын 1923 жылғы 1 сәуірде радио пионері және әуесқой де (1887–1958) басқарған Radio Hekaphon бастады, ол 1921 жылы радио лицензиясын алуға өтініш берген болатын; алдымен Венаның Бригиттенау ауданындағы телефон фабрикасында, кейін жақын орналасқан TGM техникалық колледжінде. 2 қыркүйекте ол Австрия президенті Михаэль Хайништың (1858–1940) алғашқы радио сөйлеуін эфирге шығарды. Бір жыл өткен соң, Венаның орталық бөлігіндегі Рингштрасседегі бұрынғы Соғыс министрлігі ғимаратының шатырына неміс "Телефункен" компаниясы жасаған қуатты хабар тарату құрылғысы орнатылды.

Radio Verkehrs AG радиосы

Алайда, 1924 жылғы ақпанда Аустрия Федералды Үкіметі, Вена қаласы және бірнеше банк компанияларының бірлескен кәсіпорны – Radio Verkehrs Aktiengesellschaft («Radio Communication Company Ltd», RAVAG) компаниясы, Czeja компаниясының бас директоры болып табылатын, хабар таратуға лицензия алды. 1924 жылғы 1 қазанда Әскери министрлік ғимаратындағы уақытша студиялардан тұрақты хабар тарату басталды, ол Radio Wien (Welle 530) деп аталды. 1924 жылғы қазан айының соңында радионы 30 000 адам тыңдаса, 1925 жылғы қаңтарда бұл көрсеткіш 100 000-ға жетті. 1934 жылға дейін ел бойынша орнатылған ретрансляциялық станциялардың арқасында барлық австриялықтар Radio Wien радиосын айына екі шиллинг төлеп тыңдай алды. Радиобағдарламалар білімді тыңдаушыларға арналды, олар классикалық музыканы, әдебиетті және лекцияларды қамтыды. 1925 жылы алғашқы тікелей эфирлік хабарлар Вена мемлекеттік операсы мен Зальцбург фестивалінен таратылды. Алайда, жаңалықтар австриялық баспасөзді және федералды үкіметтің «бетараптық» саясатын құрметтеу үшін аз орын алды (1927 жылғы шілдедегі көтеріліс тіпті еске алынбады). Дегенмен, 1928 жылы жүйелі спорттық хабарлар басталды, ал 1930 жылы Австрияның заң шығарушы сайлауы толыққанды жарияланды. Осы кезде RAVAG шамамен 500 000 тыңдаушыны тіркеді, бұл оны бұқаралық ақпарат құралына айналдырды. Бірінші Австрия Республикасының таратылуы және канцлер Энгельберт Доллфусс 1934 жылы австрофашистік Штандштатты енгізу кезінде, RAVAG студиялары ақпан айындағы Австрия азамат соғысы кезінде қаруланды, сондай-ақ нацистік шілде төңкерісінің басшылары студияға кірген кезде Доллфусс отставкаға кететіні жарияланды (бірақ ол шындығында басып алынған кеңсесінде қаза тапты). Доллфусс орнына келген Курт Шушниг (1897–1977) бұрынғы студия орнына Венадағы Терезиан академиясының жанында Clemens Holzmeister (1886–1983) жобалаған және 1935–1939 жылдары салынған жаңа Radiokulturhaus ғимаратын (қазіргі Funkhaus Wien) салдырды. Австрия үкіметі RAVAG хабарларын үгіт-насихат мақсатында кеңінен пайдаланды, Мюнхен аймағындағы неміс хабар тарату станцияларынан таратылған қарсы үгіт-насихатқа тойтарыс берді, сонымен қатар жаппай тойларды тікелей эфирде көрсетуді қолдады.

It was, however, the public Radio Verkehrs Aktiengesellschaft ('Radio Communication Company Ltd', RAVAG), a joint venture of the Austrian Federal Government, the City of Vienna and several bank companies, which, in February 1924, was awarded the concession to begin broadcasting, with Czeja as its director general. Regular transmissions began on 1 October 1924 from provisional studios inside the War Ministry building that was to become known as Radio Wien (Welle 530). By the end of October 1924 it already had 30,000 listeners, and by January 1925 100,000. Relay transmitters, established across the country by 1934, ensured that all Austrians could listen to Radio Wien at a monthly fee of two schillings. Radio programmes aimed at an educated audience, featuring classical music, literature, and lectures. The first outside broadcasts aired in 1925, transmitted from the Vienna State Opera and the Salzburg Festival. On the other hand, news broadcasts only played a minor part out of deference to the Austrian press and the 'neutralism' policy of the federal government (the July Revolt of 1927 was not even mentioned). Nevertheless, also regular sportscasts began in 1928 and in 1930 the Austrian legislative election was comprehensively covered. At that time, RAVAG registered about 500,000 listeners, having become a mass medium. In the course of the abolition of the First Austrian Republic and the implementation of the Austrofascist Ständestaat by Chancellor Engelbert Dollfuß in 1934, the RAVAG studios were armed during the Austrian Civil War in February, as well as by the protagonists of the Nazi July Putsch, when several insurgents entered the studio and had Dollfuß's resignation announced (he actually was killed in his occupied Chancellery office). Dollfuß's successor Kurt Schuschnigg (1897–1977) had the demolished broadcasting centre replaced by the new Radiokulturhaus building (present day Funkhaus Wien) near the Theresianum academy in Wieden, Vienna, designed by Clemens Holzmeister (1886–1983) and erected from 1935 to 1939. The Austrian government widely used RAVAG broadcasts for propaganda activities, defying massive cross border Nazi propaganda broadcasts aired from German transmitters in the Munich region, but also promoted the live transmission of mass celebrations.

Аймақтық студиялар

ORF-тің әр штаттың ішінде бір өңірлік студиясы бар, онда әр штат өз радио және мемлекеттік теледидарының өндірісін жүзеге асырады, ол ORF2 арқылы таратылады. Тирольдегі өңірлік студия Италияның Оңтүстік Тирольдегі неміс тілді тұрғындары үшін аймақтық теледидар және радио дайындайды. Әр штаттың өз студиясы болғанымен, ORF өндірісінің көп бөлігі Венаға шоғырланған, себебі көптеген бағдарламалар сонда түсіріледі.

Қаржыландыру

ORF теледидар лицензиялық төлемдерінен қаржыландырылады, оны 1998 жылдан бері оның еншілес компаниясы de (GIS) басқарады. Төленетін сома штаттар бойынша өзгеше. 2022 жылғы мәліметтерге сәйкес, Штирия штатында ең жоғары жылдық теледидар лицензиясының құны 343,80 евроны құрайды, ал Зальцбург және Бургенланд штаттарында ең жоғары жылдық радио лицензиясының құны 94,92 евроға жетеді. 2022 жылдың шілдесінен бастап жылдық төлемдер:

| Штат | Теледидар | Радио |
|---|---|---|
| Бургенланд | 341,40€ | 94,92€ |
| Каринтия | 330,60€ | 92,52€ |
| Төменгі Австрия | 339,00€ | 93,72€ |
| Жоғарғы Австрия | 269,40€ | 75,72€ |
| Зальцбург | 325,80€ | 94,92€ |
| Стирия | 343,80€ | 94,92€ |
| Тироль | 317,40€ | 88,92€ |
| Ворарльберг | 269,40€ | 75,72€ |
| Вена | 339,00€ | 94,20€ |

2024 жылдың қаңтарынан бастап Нехаммер кабинеті ұсынған ORF реформасының аясында GIS ұйымы таратылады, ал оның теледидар лицензиялық төлемі ORF Beitrags Service GmbH басқаратын жаңа міндетті ORF үй шаруашылығы салығымен алмастырылуы күтілуде. Осының нәтижесінде, теледидардан антеннаны немесе тюнерді алып тастау арқылы оларды «GIS-сіз» деп жариялау және осылайша GIS төлемінен босату сияқты кейбір мүмкіндіктер (2008 жылы Австрия Парламентіне ұсынылған есепте заңды деп танылған және 2015 жылы Австрияның Жоғарғы әкімшілік соты растаған, нәтижесінде антеннасы немесе тюнері жоқ кәдімгі және смарт-теледидарлардың сату нарығы құрылған) жаңа жүйеде жабылады.

Үлкен жұлдыздар

Австрияның көптеген танымал тележұлдыздары ORF-те жұмыс істейді. Сауалнамаларға сәйкес, елдегі ең танымал тележүргізуші – бұрынғы тау шаңғышысы Армин Ассингер, ол "Миллион шоу" бағдарламасының австриялық нұсқасы, "Кім миллионер болғысы келеді?" ойынының жүргізушісі. Мирjam Вайхсельбраун – бұрынғы MTV жүргізушісі, "Dancing Stars" ("Dancing With the Stars" австриялық нұсқасы) бағдарламасын Роберт Палфрадермен бірге жүргізеді. ORF-тағы ең танымал комедиялық шоу – "Wir sind Kaiser" ("Біз императормыз"), онда комедиант Роберт Палфрадер император Роберт Генрих І рөлін ойнайды және танымал қонақтарды оларға әзіл айтуға шақырады. Ең танымал жаңалықтар жүргізушілері – talk-show жүргізушісі, ол ең танымал жүргізуші ретінде жеті Romy сыйлығымен марапатталды; ZiB 2 кешкі жаңалықтар бағдарламасындағы өткір сұхбаттарымен танымал Армин Вольф; және апталық саяси журналды жүргізетін модератор.

Логотиптер

ORF-тің алғашқы корпоративтік логотипі, "ORF көзі" деп аталатын, 1968 жылы австриялық суретші және карикатурист Эрих Сокол жасаған. Ол сонымен қатар ORF-тің бас график суретшісі болған, кейіннен 1967 жылдан 1992 жылға дейін көркемдік директор қызметін атқарған. "ORF көзі" логотипі жиі американдық CBS коммерциялық телеарнасы қолданатын "CBS көзі" логотипімен салыстырылады. 1992 жылы ORF британдық графикалық дизайнер Невилл Бродиге қазіргі корпоративтік логотипін жасауды тапсырды, ол көп ұзамай "ORF кірпіштері" деп аталды. Дегенмен, 1968 жылғы "ORF көзі" логотипі 2011 жылы толық қолданудан шығарылғанға дейін кейде қолданыла берді (мысалы, "Zeit im Bild" бағдарламасының ашылу титрлерінде).