Кіріспе

RTÉ Radio 1 (RTÉ Raidió 1) – Ирландияның ұлттық радиостанциясы, RTÉ-ге тиесілі және оның басқаруында. Бұл Дублин радиостанциясы 2RN-нің тікелей мұрагері, ол 1926 жылдың 1 қаңтарында үздіксіз хабар таратуды бастады. 2010 жылы станцияның жалпы бюджеті 18,4 миллион еуроны құрады. Бұл Ирландиядағы ең көп тыңдалатын радиостанция.

Тарих

Пошта және телеграф департаменті 1926 жылдың 1 қаңтарында алғашқы ирланд радиостанциясы 2RN-ді ашты. 2RN-нің Корк релесі 6CK станциясы 1927 жылы Дублин станциясына қосылды, ал 1932 жылы Уэстмит графтығындағы Атлонда жоғары қуатты хабар таратушы ашылды. Осы күннен бастап үш станса Radio Athlone деп аталды, кейіннен 1937 жылы Radio Éireann («Ирландия радиосы»/«Ирландия радиосы») деп қайта аталды. Сол кездегі көптеген шағын еуропалық радиохабар таратушылар сияқты, Radio Éireann-ға тек бір жоғары қуатты жиілік тағайындалған (яғни, бір ғана арнаны хабарлай алатын), және қаржылық шектеулерге байланысты бағдарламалардың уақыты шектеулі болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана Radio Éireann кешкі уақытта хабар тарата алды, түстен кейін тек бір бағдарлама эфирге шықты. Ол жеңіл ойын-сауықтан бастап, ауыр драмаларға дейін, ирланд тіліндегі бағдарламалар мен сөздерді ұсынып тұрды. Radio Éireann демеушілік бағдарламаларды жүргізді, олардың көпшілігі Леонард Плаггтың Халықаралық хабар тарату компаниясымен жасалған, және тікелей Radio Éireann жасаған бағдарламалардан гөрі көбірек танымал болды. 1960 жылға дейін мемлекеттік қызмет бөлігі ретінде жұмыс істеген станция, 1960 жылғы Хабар тарату туралы заңға сәйкес, бауырлас телеарнаны іске қосуға дайындық ретінде Radio Éireann деп аталған заңды корпорацияға берілді. 1966 жылы корпорацияның атауы Radio Telefís Éireann болып өзгертілді. Осының нәтижесінде станцияның аты RTÉ Radio болып өзгерді. Станция 1966 жылы FM хабар таратуды да бастады. 1971 жылы станция Дублин қаласының орталығындағы О'Коннелл көшесіндегі GPO-дан Донибруктағы жаңа, мақсатты радио орталығына кезең-кезеңмен көшуді бастады, GPO-дан соңғы хабар 1976 жылдың 8 қарашасында таратылды. 1979 жылы RTÉ RTÉ Radio 2 (қазіргі RTÉ 2fm) деген атпен жаңа рок және поп стансасын құрғанда, бастапқы RTÉ радиостанциясы RTÉ Radio 1 деп қайта аталды. 1973 жылы «Гей Бёрн сағаты» басталды, ол 1979 жылы «Гей Бёрн шоуы» болып өзгерді. Бұл 1998 жылға дейін станцияның күнделікті таңғы кестесіне тірек болды. 1984 жылдың 3 қарашасында ағымдағы оқиғалар бағдарламалары «Таңертеңгі Ирландия» және «Бүгін сағат бесте» хабар таратуды бастады. Біріншісі қазір RTÉ News and Current Affairs радиосының флагмандық бағдарламасы, ал екіншісі Five Seven Live арқылы қазіргі Drivetime бағдарламасына айналды.

Қабылдау

RTÉ Radio 1 Ирландияда 88-90 МГц FM жиілігінде қолжетімді. Станцияның DAB хабарларын тарату 2006 жылдың 1 қаңтарында елдің шығысында (Clermont Carn және Three Rock Mountain жоғары қуатты таратушылары арқылы RTÉ DAB Multiplex желісінде) басталды. RTÉ DAB Saorview платформасында қолжетімді. WRN-нің Еуропа және Солтүстік Америкаға арналған ағылшын тіліндегі эфирінің тыңдаушылары RTÉ Radio 1 бағдарламаларының таңдаулыларын да тыңдай алады. RTÉ Radio 1 белгілі бір шаралар кезінде, соның ішінде Бүкіл Ирландия финалдарында DRM қысқа толқынында таратылды. RTÉ бұрынғы 252 кГц ұзын толқын жиілігінде DRM сынақтарын жүргізді. 1936 жылдан бері станцияның реттеу сигналы – «O'Donnell Abú» әуені болды, бірақ 1997 жылы тәулік бойы хабар тарату басталғаннан бері, бұл әуен тек жұмыс күндері таңғы сағат 5:30-да тікелей эфирдің басталуына дейін ойнатылады. Станция жұмыс күндері сағат 05:30-ден 03:00-ге дейін, демалыс күндері сағат 06:00-ден 02:00-ге дейін хабар таратады. Станцияның түнгі үзілісі кезінде Radio 1 RTÉ Gold цифрлық «классикалық хиттер» арнасының эфирін бір уақытта көрсетеді.

Жерсерік

FM қызметі онлайн режимінде де, сондай-ақ Astra 2E спутнигі арқылы 28.2° шығыс бойынша 7 транспондерде (11.914 ГГц көлденең, символ жылдамдығы 27500, FEC 5/6, қызмет ID 5544), Freesat 750 каналы, Sky 0160 каналы және Virgin Media 917 каналы арқылы қолжетімді.

Бұрынғы орта толқындық хабар тарату

RTÉ Radio 1 2008 жылға дейін орта толқынмен қолжетімді болды. RTÉ Radio 1 радиостанциясының орта толқындық хабар тарату станциялары 2008 жылғы 24 наурызда сағат 15.00-де тоқтатылды. Негізгі хабар таратушы Тулламорда орналасқан және 567 кГц жиілікте хабар тарататын. Корктегі 729 кГц жиілігіндегі төмен қуатты ретранслятор да жұмыс істеді. 1975 жылға дейін негізгі хабар таратушы осы жиілікті пайдалана отырып, Атлон қаласында орналасқан. AM хабарларын тарату 2023 жылдың 14 сәуіріне дейін Самерхиллден, Мит округінен 252 кГц ұзақ толқынмен жалғасты. Бұл хабарлар Ұлыбританияда тұратын ирландиялықтарға арналған және бұрынғы Atlantic 252 хабар таратушысы қолданылды. 2007 жылы жаңа Telefunken Tram 300 кВт қуаты бар хабар таратушы орнатылды, ол DRM (Digital Radio Mondiale) технологиясын қолдап, FM сапасына жақын жетіге дейін қызметті таратуға қабілетті, бірақ тұтынушыларға арналған қабылдағыштар өндірілмейді. Бұл транзисторлық хабар таратушының қуатын қашықтан реттеуге болады. 1989 жылғы екі бастапқы хабар таратушы Continental Electronics компаниясымен жасалған, қуаты 300 кВт және лампалық технологияны қолданған. Қазір тек бір 300 кВт қуаты бар хабар таратушы болғандықтан, ең жоғары қуат 300 кВт құрайды, тіпті нысанға 24 сағат бойы 500 кВт лицензиясы берілгенімен. Жабылудан кейін, демалыс күндері "Екінші көмек" бағдарламалары тек цифрлық хабар тарату арқылы ғана жүзеге асырылуда. Орта толқынды тарату тоқтатылғаны туралы шағымдар көбінесе балықшылар мен қарт адамдардан, сондай-ақ радиоларында ұзақ толқын диапазоны жоқ адамдардан түсті. Орта толқынды таратуды тоқтатудың және Ирландия мен Ұлыбританияның шалқары аудандарындағы тыңдаушыларға жету үшін ұзақ толқынды пайдаланудың себебі, Англияның оңтүстігі мен Лондон аймақтары сияқты бұрын RTÉ орта толқынмен нашар қамтылған жерлерде қабылдаудың жақсаруы болды. Тулламор маңындағы Балликомондағы 296 метрлік орта толқынды тарату мастысы 2023 жылдың 25 шілдесінде бұзылды.