Кіріспе

Ана Лила Даунс Санчес (9 қыркүйек 1968 жылы туған) – мексикалық әнші-әндер авторы. Ол өзінің және басқалардың шығармаларын көптеген жанрларда орындайды, сонымен қатар Мексиканың дәстүрлі және халық музыкасын пайдаланады. Ол сонымен қатар мексикалық этникалық топтардың ықпалын қамтиды және микстек, запотек, майя, науатль және пурепеча сияқты көптеген этникалық тілдерде әндер жазды. Оахакада туып өскен ол негізінен Оахака өнер институтында оқыды және қысқа уақытқа Миннесота университетінде білім алды, кейіннен музыкалық мансабына толыққанды көңіл бөлгені үшін оқуын тоқтатты. Көп ұзамай ол Оахака қаласының дәстүрлі музыкалық өнерінде өнер көрсете бастады. Оның алғашқы (тәуелсіз) альбомы "Ofrenda" 1994 жылы шықты. 1999 жылы Даунс өзінің тұңғыш студиялық альбомы "La sandunga" арқылы танымал болды, ол сыншылар тарапынан мақталып, коммерциялық сәттілікке жетті. 2001 жылы ол "Border" альбомымен халықаралық деңгейде танылды, ол 2000-ші жылдардың басында Мексика мен Латын Америкасының музыкалық аренасында пайда болды. Даунстың жетінші альбомы "Pecados y milagros" (2011) көптеген ірі нарықтарда альбомдық чарттардың жоғарғы сатысына көтерілді және әлемдік музыка альбомдарының чарттарында көшбасшы болды. Оның сегізінші альбомы "Balas y Chocolate" 2015 жылы жарық көрді. "Salón Lágrimas y Deseo" атты тоғызыншы альбомы 2017 жылы шықты. Даунс мектепте өнер көрсете бастады, дәстүрлі музыка, латын және американдық ықпалдармен вокалдық қабілеттерін көрсетті, сонымен қатар биге өзінің ерекше көзқарасын ұсынды. Испан тілінде еркін сөйлейтін Даунс, сонымен қатар микстек және ағылшын тілдерін де жақсы меңгерген. Әрекеттері арқылы Даунс микстек тілін, сондай-ақ көптеген басқа мексикалық этникалық тілдерді сақтау үшін бар күшін жұмсады. Шавела Варгас, Мерседес Соса, Луча Вилла және Ампаро Очоаның ықпалымен, Лила Даунс музыка индустриясына дәстүрлі және шынайы киім-кешегі арқылы жасаған жарқын, алуан түрлі және ерекше үлесімен танылады, оның көп бөлігі Мексиканың этникалық топтарының стильдеріне, мәдениеттеріне және мұраларына негізделген, бұл оның өнерлері мен музыкалық бейнелерінде көрінеді. Оның жетістіктеріне бір "Грэмми" және үш "Латын Грэмми" сыйлығы кіреді. Музыкалық мансабынан басқа, ол гуманитарлық және саяси қозғалыстарға қатысады, әсіресе Латын Америкасының этникалық топтарының мәселелерімен айналысады.

Өмірбаян

Лила Даунс 1968 жылдың 9 қыркүйегінде Мексиканың Оахака штатындағы Тлаксиако қаласында дүниеге келді. Ол кәсіби мансабын мариачилермен ән айтудан бастады. Он төрт жасында ата-анасымен бірге АҚШ-қа көшіп кетті. Лос-Анджелесте дауыс сабақтарын алды және ағылшын тілін үйренді, оған әкесі тиянақтауға көмектесті. 16 жасында әкесі қайтыс болды, содан кейін анасымен бірге туған қаласы Тлаксиакоға оралуға шешім қабылдады. Бір күні Микстек тауларындағы дүкенде жұмыс істеп жатқанда, бір ер адам келіп, одан ұлының қайтыс болғандығы туралы куәлікті аударуын сұрады. Ол, ұлының АҚШ шекарасын кешіп өтуге тырысқанда суға батып кеткенін білді. Бұл оқиға оған терең әсер етті және оның шығармашылығына үнемі әсер етеді. Ол 2001 жылы жарық көрген «Шекара» альбомы туралы NPR сұхбатында осы туралы айтты. Бүгінде Даунс өзінің тегімен мақтан тұтса да, бір кезде анасының тілін жұрт алдында сөйлейтініне және өзінің үнді қанына ұялатын. «Мен үнді қаны болғаным үшін ұялатын. Анашымнің жұрт алдында өз тілінде сөйлейтініне ұялатын». Осы сезім оны өзін табу жолына жетеледі, ол колледжді тастап, шашын сарыға бояп, The Grateful Dead тобының ізімен жүрді. Кейін Даунс Оахака қаласына оралып, анасының автокөлік бөлшектері сататын дүкенінде жұмыс істеді, сол жерде болашақ күйеуі және музыкалық серігі, тенор саксофонист Пол Коэнмен танысты. Даунс Миннесота университетінде антропологияны, ал Нью-Йоркте дауыс өнерін оқыды. Содан кейін Мексикадағы Оахака ғылым және өнер институтына оқуға түсті. 25 жасында академиялық және музыкалық білімін аяқтағаннан кейін Даунс Тлаксиакоға қайта оралды. Пол Коэн оның музыкалық ізденістерін әрқашан қолдады, ол «Yodoyuxi's Cadets» деп аталатын перкуссиялық топқа қосылды. Пол Коэннің АҚШ-та бизнесі болғандықтан, ол Миннесота мен Оахакада кезекпен тұрып, өмір сүре бастады. Миннесотада болғанда Даунс «La Trova Serrana» тобын құрды, ол АҚШ-тағы латын Америкасы қауымдастығы арасында үлкен танымалдылыққа ие болды, сапотектік құндылықтар мен мәдениет туралы әндер шырқады. Мексикаға оралғаннан кейін ол Оахака қаласындағы барларда, мейрамханаларда және клубтарда, сондай-ақ Филадельфия қаласы мен Калифорния штатында ән айта бастады, әрқашан АҚШ саксофонисі Пол Коэннің қолдауымен. Ол көптеген жағымды сын-ескертпелер алды, бұл оның Мексика бойынша кең ауқымды гастрольдік сапарға шығуына себеп болды. Бұл альбом LP немесе кассетада коммерциялық сәттілікке жете алмағандықтан, ол CD нұсқасын шығармады. 1996 жылы Даунс Оахака қаласының танымал кафе-барында тікелей концерттік жазба жасады. Бұл жазбада Даунсқа дәстүрлі тақырыптарды, сондай-ақ кантри және джазды орындауда көмектескен белгілі музыканттар тобы қосылды. Осы жұмысының арқасында Даунс пен оның музыкасы Мексиканың әртүрлі аймақтарында танымал болды, және бұл оның CD-де шығарылған алғашқы альбомы болды. Альбомның жарнамасы шектеулі болғанымен және тек шағын таралымда шығарылғанына қарамастан, үлкен әсер етті. Бұл диск қазір басылымнан шығып кетті, және Лила Даунстың ресми дискографиясына енбесе де, оны цифрлық форматта табуға болады.

1997-1999: Ла Сандунга

1997 жылы Лайла Даунс "Traces" деп аталатын екінші жазбасын жасады, онда ол кейін "La Sandunga", "Tree of Life" және "Border" сияқты альбомдарға енгізілетін материалдарды орындады. Бұл оның дәстүрлі репертуарындағы материалдардың кең жинағы болды, бірақ бұрынғысы сияқты коммерциялық таралымға түспеді, сондықтан бұл диск те қазір баспадан шығып қалды. 1999 жылы Даунс Narada Productions лейблімен келісімшарт жасағанда ғана коммерциялық сәттілікке қол жеткізіп, "La Sandunga" альбомымен халықаралық деңгейде танылды. Бір жыл бұрын жазылған бұл материал мексикалық музыканың алдыңғы қатарына шықты, ал оның альбомы дәстүрлі музыканың дыбыстарын және джаз, блюз және болеро сияқты заманауи ырғақтарды біріктірген алғашқы туындылардың бірі болды. Альбом испан және микстек тілдерінде орындалды, оны Лила Даунс және Пол Коэн Xquenda мәдени бірлестігінің қолдауымен шығарды. Осы сәттіліктің арқасында Даунс мексикалық "Green Stones" фильмінің саундтрегіне қатысып, Мексика, АҚШ, Испания, Франция, Англия және Германия сияқты елдерде үлкен танымалдылыққа ие болды, бүкіл әлем бойынша 500 000-нан астам дана сатылды.

1999-2000: Өмір ағашы / Юту Тата

Даунстың келесі альбомы Tree of Life 2000 жылы шықты. Осы альбом арқылы Даунстың даңқы Англия, Швейцария, Канада және әсіресе АҚШ-тағы басқа да елдерге таралды. Бұл жұмысында Даунс өзінің түп-тамырлық мәдениетіне қайта оралды, ал альбомда испаниялықтар келгенге дейінгі дыбыстар мен аспаптар қолданылған. Альбомдағы бірнеше әндер микстек, сапотек және науатль сияқты Мексиканың жергілікті тілдерінде орындалған. 2000 жылдың қазан айында ол екі айлық Tree of Life / Árbol de la vida атты гастрольдік сапарына шықты, ол Латын Америкасы, Еуропа және АҚШ-та концерттермен өтті. Гастроль Мексикада басталып, Испанияда аяқталды.

2001-2003: Шекара / Ла Линеа (Сызық)

2001 жылы EMI Music шығарған Border альбомы Downs-тың ағылшын тілінде ән шырқаған алғашқы альбомы болды. Альбом АҚШ және Мексикада бірдей уақытта жарық көрді. Осы альбомда Downs дәстүрлі халық музыкасы, хип-хоп, рок және чилена сияқты түрлі жанрлардың үнін біріктірді. Онда он бес ән болды, оның он бірі испан тілінде, үші ағылшын тілінде және біреуі майя тілінде. Альбом көбінесе жақсы пікірлер алды және әлемдік музыка тізімінде жетінші орынға ие болды. Сонымен қатар, ол иммиграция, жергілікті американдықтардың маргинализациясы және Актеал трагедиясы туралы ашық әңгімелеуіне байланысты дау тудырды. Бұл саясаткерлер мен шіркеу тарапынан айқын сынға ұшырады. Альбомның бірінші синглы Мексикада шықты, ол Чиапас ақыны Хайме Сабинестің "Mi corazón me recuerda" өлеңі болды. Музыкаға қосылып, мексикалық музыка кестелерінде орташа жетістікке жетті. Испанияда ән "La Llorona" деп, Францияда "Corazoncito Tirano" деп, ал АҚШ-та "Medley: Pastures of Plenty/This Land Is Your Land/Land" деп аталды. Соңғысы Вуди Гатридің "Pastures of Plenty" және "This Land is Your Land" әндерін, сондай-ақ Downs-тың "Land" әніндегі авторлық сөздерін қамтиды.

2004-2006: "Бір қан"

One Blood, Лайла Даунстың ең табысты альбомдарының бірі, 2004 жылдың сәуірінде АҚШ, Испания және Мексикада бірдей уақытта жарық көрді. Бұл альбомдағы өлеңдер көші-қон, кемсітушілік және мексикалық адам құқықтарын қорғаушы Дигна Очоаның ісі туралы айтылады. "La Bamba", "Viborita" және "La Cucaracha" сияқты дәстүрлі әндермен қатар, альбомда son jarocho, джаз, рок және фолк жанрлары да бар. Альбомда он үш трек бар, олардың үшеуі ағылшын тілінде, біреуі трики тілінде, біреуі пурепеча тілінде және сегізі испан тілінде. Өлеңдердің авторлары – Лила Даунс, Пол Коэн, Селсо Дуарте және Хосе Марти. 2005 жылы Лила Даунс осы альбомы үшін «Дүниежүзілік музыканың үздік альбомы» номинациясында Латын Grammy сыйлығын алды және АҚШ, Мексика, Испания, Ұлыбритания, Германия және Франциядағы чарттардың жоғарғы сатысына көтерілді.

2006-2008: "Канттина" - бір-біріне қарсы ...

Lila Downs бұл жобаны дайындауға шамамен бір жарым жыл жұмсады, ол 2006 жылдың сәуірінде жарық көрді. Бұл CD мексикалық ранчеро әндеріне негізделген, сонымен қатар поп, рок, norteño, cumbia және хип-хоп сияқты дыбыстарды үйлестіреді. Бұл CD-де он бес трек бар, оның он екісі Лила Даунс авторлық құқығындағы дәстүрлі мексикалық репертуар, ал сонымен қатар суретшінің бүгінгі күнге дейін ең танымал туындысы саналатын "La cumbia del mole" әнінің ағылшын тіліндегі нұсқасы да бар. "La cumbia del mole" мексикалық тағамды дайындау және Оахакадағы дәстүрлі әдістермен байланысты. Бұл сингл Мексика, АҚШ, Канада және Ұлыбританиядағы хит-парадтардың жоғарғы сатыларына енді. 2007 жылы Даунс испан тіліндегі ең табысты CD-ін шығарды, онда оның бұрынғы альбомдарынан – La Sandunga, Tree of Life, Border/The Line, One Blood және La Cantina – әндері жинақталған. Ол жай ғана "The Very Best of Lila Downs" деп аталды және Мадрид (Испания) қаласындағы концертте тікелей жазылған он үш тректен тұратын DVD-мен бірге шықты.

2008-2009: "Шейк Аве" / Охо де Кулебра

La Cantina альбомы шыққаннан кейін екі жыл өткен соң, 2008 жылдың қыркүйегінде Downs Ojo de Culebra альбомын Еуропа, Солтүстік Америка, Австралия және Латын Америкасында таратты. Альбом Мексика, Колумбия, Аргентина, Испания және бірнеше Латын Америка елдерінде сатылым бойынша алтыншы орынға ие болды. Бірінші сингл – "Ojo de Culebra" әні, оған испандық әнші Ла Мари және фламенко тобы Chambao үлес қосты. Ән, рок, кумбия және фламенконы регги әсерімен үйлестіреді. Бұл ән бірнеше елдегі әлемдік музыка тізімдерінде көшбасшы болды. Екінші сингл "Perro Negro" болды, ол ска мен роктың қосындысы (бірақ бұл ән алдыңғысына қарағанда халықаралық деңгейде аз танылды), оған мексикалық Café Tacuba рок тобының әншісі Рубен Альбарран қатысты. "Little man" (тек АҚШ-та жарық көрді) және "Justice" оның келесі екі синглы болды, соңғысында испан әншісі Энрике Бунбери қатысты. Рауль Мидон, Гилберто Гутьеррес және Мерседес Соса да осы альбомға үлес қосты. "Black magic woman" синглі Еуропа, АҚШ және Канадада орташа сәттілікке қол жеткізді, ал "Silent Thunder" синглі кейін британ нарығында жақсы қабылданды. 2009 жылдың қазан айында Лила Даунс өзінің туған қаласы және туған жері – Мексиканың Тлаксиако қаласының шетінде мемориалдық тақтамен құрметтелді, сондай-ақ микстек тілін сақтауға қосқан үлесі үшін қаланың кілтімен марапатталды.

2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Lila Downs y la Misteriosa, Pecados y Milagros

Lila Downs y la Misteriosa en Paris Live à FIP – Даунстың 2010 жылғы 13 сәуірде Испания мен Францияда жарық көрген екінші концерттік альбомы. Альбом 2009 жылы Францияның Париж қаласындағы Radio France студиясының 105-ші студиясында жазылған. Ол 2010 жылдың мамырында АҚШ-та және шілде айында басқа елдерде шықты. Альбом сыншылар тарапынан жағымды бағаланды. Lila Downs y la Misteriosa en Paris Мексикада концерттің өңделген нұсқасы бар DVD форматында жарық көрді және үш апта бойы Mixup музыка желісіндегі Gender World Music сатылымы бойынша бірінші орынды иеленді. Альбомға Мексикада жарнамалық қолдау аз болғанымен, ол белгілі бір табысқа жетті. Мексиканың 22-ші арнасы жүргізген 2010 жылғы ең үздік альбомдар сауалнамасында бұл альбом бірінші орынға шықты. Pecados y Milagros (Күнәлар мен Ғажайапаттар) – мексикалық әнші-күйші Лила Даунстың 2011 жылғы 18 қазанда шыққан жетінші студиялық альбомы. Альбомның обложкасы 2011 жылғы 14 қыркүйекте жарық көрді. Альбом Billboard 200 тізімінде елу екінші орында тұрақтап, оның ең жоғары көрсеткіштерінің бірі болды. Сондай-ақ ол Billboard Top Latin Albums Chart тізімінде бірінші орынға ие болды және үш аптадан астам уақыт бойы сол көрсеткішті сақтап тұрды. Бұл альбом АҚШ-та 60 000-нан астам, ал әлем бойынша 290 000-нан астам дана сатылды. Альбом Мексика қаласында және Нью-Йоркте жазылды. Даунс альбомды музыкалық тұрғыдан «күшті рок элементтерімен», сондай-ақ «дәстүрлі» және «латино» әндерімен сипаттайды. Селсо Дуарте альбомда қатысқан бірнеше әріптестердің бірі, ол «Palomo del comalito» әнінің бірінші синглында ойнады. Басқа да ынтымақтастықтарға рэперлер Illya Kuryaki және Valderramas, Celso Piña және Totó la Momposina қатысты. Даунс 2017 жылдың ақпан айынан бастап Мексика, АҚШ және әлем бойынша Sins and Miracles Tour гастрольдік сапарында болды. 2012 жылғы 18 ақпанда Нью-Йорк қаласындағы El Museo del Barrio-да өткен концертте тыңдаушыларға концерттің HBO арнасымен жазылып алынғаны туралы хабарланды. 2014 жылы Soledad Raíz альбомын шығарды, ол Лила Даунс пен испан әртісі Нина Пасторидің бірлескен жұмысы болды. Альбом ең үздік латын поп альбомы және Жыл альбомы номинацияларында Грэмми және Латын Грэмми сыйлықтарына ұсынылды, соның нәтижесінде ең жақсы фольклорлық альбом үшін Латын Грэмми сыйлығын жеңіп алды. Үштік 2014 жылғы Corazón альбомы үшін Сантанамен бірлесіп Una Noche en Nápoles әнін жазды. 2015 жылы Лила Даунс 14-ші жылдық тәуелсіз музыка сыйлығының қазылар алқасына қосылды, осылайша жас тәуелсіз өнерпаздардың мансабына көмектесті. 2017 жылғы 26 мамырда Даунс Sony Music Mexico/Latin арқылы es альбомын шығарды. Альбомның бірінші синглы «Peligrosa» болды, ал жаз айларында «Urge» әні жарық көрді. Оның келесі халықаралық гастролі 2017 жылғы наурыз айының соңында АҚШ-тың батыс жағалауында басталды, содан кейін Мексика, Еуропа және Латын Америкасында бірқатар концерттер өтті. Альбом 2017 жылғы қарашада Лас-Вегаста өткен Латын Грэмми сыйлығында «Үздік дәстүрлі поп-вокал» номинациясы бойынша Латын Грэмми сыйлығын жеңіп алды. 2021 жылғы тамызда ол гватемалалық әнші-күйші Сара Курручичпен «Pueblos» әнін жазды, ол Дүниежүзілік жергілікті халықтар күніне орай жарық көрді.

2005-2006 жж.: Бір қанды тур

One Blood және Border (2001 және 2004) альбомдарының сәттілігіне байланысты One Blood Tour турнесі өтті, және Даунс үш континентте 30 халықаралық қосымша шаралар өткізді. Турнеге Филиппин, Жапония, Қытай, Египет және Ауғанстан сияқты елдер кірді, онда Даунс көрермендер тарапынан жылы қабылданып, зор қызығушылық тудырды. 2007 жылдың мамыр айында Даунс Оахака мен Мехико қалаларында өткен концерттерді қамтитын турнесінің құжаттық фильмі ретінде DVD жинағын жариялады; бұл DVD-де он үш тікелей орындалған ән, деректі фильм, сондай-ақ сұхбаттар, Аллен Даунстың (Лиланың әкесі) түсірген қысқаметражды фильмдері мен бейнематериалдары сияқты қосымша мүмкіндіктер бар.

2010: Black Magic Woman турнесі

2010 жылдың наурызында Лайла Даунс «Black Magic Woman Tour» әлемдік турнесін жариялады, ол Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласында үш толық сатылған концертпен басталды. Бұл тур Америка, Азия және Еуропаның бірнеше елінде өтті, олардың көпшілігінде қатысушылар саны бойынша рекордтар жаңаланды. Тур 2010 жылдың 17 қарашасында Оахака қаласындағы Square Dance-де ресми түрде аяқталды, онда шамамен жеті мың адам жиналды.

2011-2014 жж.: Pecados y Milagros әлемдік гастролі

«Pecados y Milagros» әлемдік гастролі – Лила Даунстың жетінші студиялық альбомы «Pecados y Milagros» қолдауымен өткен төртінші музыкалық гастролі. Бұл альбом оның Грэмми сыйлығын, Латын Грэмми сыйлығын «үздік фольклорлық альбом» және «үздік аймақтық/мексикалық Техано альбомы» номинацияларында жеңіп алған тұңғыш альбомы болды. Гастроль туралы 2011 жылдың 3 қазанында әншінің ресми сайтында хабарланды. Лила Даунс «Pecados y Milagros» («Күнәлар мен кереметтер») альбомының мәнін, Мексика қалаларындағы есірткіге байланысты зорлық-зомбылық туралы айта отырып түсіндіреді. https://www.pri.org/stories/2011-11-07/what-mexican-singer-lila-downs-pecados-y-milagros-says-about-drug-violence

20152017: Balas y Chocolate World Tour турнесі

Balas y Chocolate World Tour – Лила Даунстың бесінші концерттік турнесі және оның сегізінші студиялық альбомы Balas y Chocolate ("Оқтар мен шоколад" испан тілінде) альбомын насихаттады. Ол 26 наурызда Мехико қаласындағы Плаза Кондесада басталды, бұл турне жаңа музыкалық альбомның репертуарын ұсынды. 2015 жылы Канадада, Испанияда (Картахена, Барселона, Валенсия, Мадрид және т.б.) үлкен жетістікке жетті, сондай-ақ Парагвай, Чили, Аргентина (Мендоса, Буэнос-Айрес, Кордова), Боливия, Эквадор, АҚШ (Нью-Йорк, Майами, Голливуд, Лос-Анджелес, Степ және тағы 20-дан астам қалалар) қалаларында өнер көрсетті. 2016 жылы ол Лондон, Испания, Аргентина және Перуде болады. 2016 жылдың тамызында Лила Даунс Санта-Барбара қаласындағы 21-ші жылдық Мариячи фестивалінде Аида Куэвас, Mariachi Sol de Mexico, Mariachi Nuevo Tecalitlán және Mariachi Reyna de Los Angelesпен бірге өнер көрсетті.

2019-2021: Чили турнесі

"Аль Чили" әлемдік турнесі Даунстың алтыншы әлемдік турнесі. 2019 және 2020 жылдары Мексика, АҚШ, Испания, Колумбия және Чилиде концерттер өткізу жоспарланған. Бірақ, коронавирус пандемиясы салдарынан Даунс көптеген концерттерді 2021 жылға дейін тоқтатуға немесе кейінге жылдыруға мәжбүр болды.

2022 жыл

2022 жылдың 4 шілдесінде Лила Даунс Швейцарияның Женева қаласында «Musiques en été» фестивалінде өнер танытты.

2023: Еуропалық тур

2023 жылдың 5 тамызында Лила Даунс және оның тобы Францияның Бретань аймағындағы Пеймпол портында өткен "Chant de Marins" ("Теңізшілер әндері") фестивалінде 45 000 адамның алдында тамаша концерт берді.

Актерлік өнер

Даунс «Фрида», «Фадос» және «Hasta el último trago corazón» сияқты фильмдерде шағын рөлдерде ойнады; соңғысы – мексикалық музыка туралы деректі фильм, онда осы жанрдың әртүрлі өкілдері қатысты. Даунс Лора Эскивельдің кітабы негізінде жазылған «Como agua para chocolate» мюзиклінің композициясы мен аранжировкасы бойынша жұмыс істеді. Бұл мюзиклдің премьерасы 2011 жылдың соңы мен 2012 жылдың басында Нью-Йорктегі және Бродвейдегі Public Theater театрында өтті. Ол Том Густафсон режиссерлік еткен «Mariachi Gringo» американдық фильмінің түсіріліміне қатысты, онда мексикалық актрисалар Адриана Барраза, Марта Хигареда және канадалық актер Шон Эшмормен бірге жұмыс істеді. Фильм 2012 жылы шықты.

Саундтректер

2001 жылы Даунс мексикалық «Piedras Verdes» фильмінің саундтрегіне қатысуға шақырылды, онда ол «Cancion mixteca» әнін орындады. 2002 жылы ол «Frida» фильмінің саундтрегіне қатысып, «Burn It Blue» әнін орындады, бұл ән 75-ші «Оскар» сыйлығының «Үздік түпнұсқа ән» номинациясына ие болды. 2005 жылы ол «Мелкиадес Эстраданың үш жерлеуі» фильміне «Dónde estás papá» әнімен саундтрекке қатысты. Даунс сонымен қатар «Real Women Have Curves» және «Tortilla Soup» сияқты фильмдердің саундтректеріне де қатысты. Карлос Саураның «Фадос» (2007) фильмінде ол португал тілінде «Foi na Travessa da Palha» әнінің есімде қаларлық нұсқасын орындайды.

Жеке өмір

Карьерасының басынан бері ол өзінің серіктесі және көркемдік жетекшісі Пол Коэнмен бірге жұмыс істеп келеді. Бұқаралық ақпарат құралдарында олардың жеке өмірі және балалары болмайтыны туралы көп болжамдар тарады. 2010 жылдың маусым айында Даунс өзінің сайтында бірнеше жыл бойы бала асырауға тырысқаннан кейін, ол мен Коэн Бенито Дксуладиді асырап алғанын хабарлады. Олар көбінесе саяхаттап жүрсе де, Мексика қаласындағы Койоакан және Оахакада тұрды. 2022 жылдың желтоқсанында Даунс әлеуметтік желісінде өмірлік серігі және күйеуі Пол Коэн 69 жасында жүрек ауруынан қайтыс болғанын мәлімдеді.

Әлеуметтік белсенділік

Даунс өмірінің бар сатысында әлеуметтік белсенді болып келеді және әлеуметтік қиындықтар кезінде өзінің мәдени ерекшелігін және тамырларын сақтауға ұмтылады. Мысалы, ол Мексикадағы Оахакадағы туған жеріне деген құштарлық пен құрметін ән арқылы білдіреді. Оның музыкасы көптеген маңызды әлеуметтік мәселелерді, әсіресе Оахаканың жергілікті халқына қатысты мәселелерді қозғайды, оның ішінде оларға деген қанағатсыздық пен түсінбеушілік сияқты мәселелерді, микстек мұрасын ән арқылы дәріптеу арқылы көтеріп шығарады. Оның альбомдары әлеуметтік тұрғыдан маңызды, әсіресе "One Blood" немесе "Una Sangre" альбомында "Dignificada" сияқты Дигна Очоаның қазасы туралы ән бар. Дигна Очоа – заңгер және әлеуметтік белсенді, ал Даунс оның тарихын "One Blood" альбомында жариялады. Оны саясаткер деп санайсыз ба деген сұраққа Даунс билікке құмар еместігін, саясатқа қатығуды қаламайтынын, оның орнына музыка арқылы қоғамды қолдау және өзгертуді көздейтінін айтты. 2009 жылдың 9 қазанында Даунс актриса Салма Хайекпен бірге Мексика атынан One Drop Foundation ұйымының суды сақтау жөніндегі дүниежүзілік науқанына қатысты. Олар Cirque du Soleil-дің негізін қалаушы Шакира, U2 тобы, бұрынғы вице-президент Ал Гор және басқа да "әлемдік деңгейдегі" тұлғалармен бірге өнер көрсетті.

Марапаттар мен мойындау

Өзінің мансабында Даунс бірнеше марапат алды, оның ішінде Грэмми, 5 Латын Грэмми және Lunas del Auditorio. Жақында ол Мехико қаласындағы Auditorio Nacional ғимаратының сыртында орналасқан Walk of Fame-те өзінің жұлдызын ашты. Оның соңғы альбомы 'Balas y Chocolate' 2015 жылы iTunes-те World Music жанрындағы жылдың үздік альбомдарының бірі деп танылды, Ұлыбританияның Sunday Times газеті оны жылдың ең жақсы альбомдарының бірі деп атады, ал Songlines Magazine журналы оны жылдың үздік альбомы деп танып, 2016 жылғы маусымдық санының мұқабасында орналастырды. Оның ең танымал әндері: "Tengo miedo de quererte", "Estrella oscura", "La línea", "La llorona", "La cumbia del mole" және "Ojo de culebra". 2017 жылдың қараша айында Лайланың "Salón Lágrimas y Deseo" альбомы Лас-Вегаста өткен Латын Грэмми сыйлығында «Ең жақсы поп-дәстүрлі альбом» номинациясын жеңіп алды. 2019 жылы Латын жазбалар академиясы оған «Ойын-сауық индустриясының жетекші әйелдері» сыйлығын табыс етті.