Кіріспе

Кейн кванттық компьютері — 1998 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінде жұмыс істеген Брюс Кейн ұсынған, кеңейтілуге болатын кванттық компьютердің жобасы. Кванттық нүктелік және ядролық магниттік резонанс (ЯМР) кванттық компьютерлерінің аралас түрі ретінде қарастырылатын Кейн компьютері, таза кремний кристалдық торларына орналасқан жеке фосфор донорлық атомдарының массивіне негіделген. Донорлардың ядролық спиндері де, донор электрондарының спиндері де есептеу процесіне қатысады. Көптеген кванттық есептеу схемаларынан өзгеше, Кейн кванттық компьютері принципиалды түрде кез келген мөлшердегі кубиттерге дейін кеңейтілуге мүмкіндік береді. Бұл, кубиттерді электрлік әдістермен жеке-жеке анықтауға болатындықтан мүмкін.

Сипаттама

Алғашқы ұсыныста фосфор донорлары 20 нм қашықтықта орналастырылуы тиіс, шамамен 20 нм жер бетінен төмен. Кремнийдің үстіне оқшаулағыш оксид қабаты өседі. Металл А қақпалары әр донордың үстіндегі оксидке, ал J қақпалары іргелес донорлардың арасында орналасады. Фосфор донорлары изотоптық таза 31P, олардың ядролық спині 1/2-ге тең. Кремний субстраты - ядролық спині 0 болатын изотоптық таза 28Si. P донорларының ядролық спинін кубиттерді кодтау әдісі ретінде пайдаланудың екі маңызды артықшылығы бар. Біріншіден, күйдің өте ұзақ декогеренция уақыты бар, шамамен 1018 секундқа жуық, милликельвин температурасында. Екіншіден, кубиттерді, дәстүрлі ЯМР ұсыныстарындағыдай, тербелісті магнит өрісін қолдану арқылы басқаруға болады. А қақпаларындағы кернеуді өзгерту арқылы жеке донорлардың Лармор жиілігін өзгертуге болады. Бұл оларға жеке-жеке жол беруге мүмкіндік береді, нақты донорларды қолданылатын тербелісті магнит өрісімен резонансқа келтіруге болады. Ядролық спиндер 20 нм қашықтықтағы басқа ядролық спиндермен күрт өзара әрекеттеспейді. Ядролық спин бір кубит операцияларын орындау үшін пайдалы, бірақ кванттық компьютер құру үшін екі кубит операциясы да қажет. Осы жобада электрон спині осы рөлді атқарады. А қақпасының бақылауымен спин ядродан донор электронына беріледі. Содан кейін J қақпасына потенциал қолданылады, осы арқылы іргелес донор электрондары ортақ аймаққа тартылып, көрші спиндер арасындағы өзара әрекеттесу күшейеді. J қақпасы кернеуін басқару арқылы екі кубит операцияларын жүзеге асыруға болады. Кейннің оқу ұсынысы – екі бейтарап донорды D+–D– күйіне ауыстыру үшін электр өрісін қолдану, яғни екі электронның бір донормен байланысуы. Осы зарядтың артық болуы бір электронды транзистор арқылы анықталады. Бұл әдістің екі үлкен қиындығы бар. Біріншіден, D– күйі ортамен күшті байланысқа ие, сондықтан оның декогеренция уақыты қысқа. Екіншіден, және бәлкім одан да маңыздысы, D– күйінің оқу мүмкіндігіне жететіндей жеткілікті ұзақ өмір сүру мерзімі бар екендігі белгісіз – электрон өткізгіштік зонаға туннельдейді.

Даму

Кейннің ұсынысынан бері, Роберт Кларк және қазір Мишель Симмонс басшылығымен, Кейн кванттық компьютерін іске асыру Австралиядағы кванттық есептеулердің басты бағытына айналды. Теориялық тұрғыдан, мәліметтерді алуды жақсарту үшін бірнеше ұсыныс енгізілді. 2003 жылы сканерлі туннельдік микроскоп (СТМ) техникасын пайдаланып, фосфор атомдарын атомдық дәлдікпен орналастыру эксперименттік жолмен жүзеге асырылды. Сондай-ақ, фосфор донорларының кішкентай, тығыз кластерлері арасындағы жеке электрондардың қозғалысын анықтауға қол жеткізілді. Топ үлкен масштабты, практикалық кванттық компьютер құруға болатынына үміттенеді. Басқа топтар бұл идеяны қайта қарау қажет деп санайды. 2020 жылы Андреа Морелло және тағы басқалар, кремнийге енген антимон ядросын (сегіз спиндік күйі бар) магниттік емес, электр өрісі арқылы басқаруға болатындығын көрсетті.