Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ғимараттар үшін құрылыс стандарттары
Construction standards for buildings
Ғимарат кодексі (сондай-ақ, құрылыс бақылауы немесе құрылыс ережелері) – ғимараттар мен ғимарат емес құрылымдар сияқты құрылыс объектілері үшін стандарттарды белгілейтін ережелер жиынтығы. Ғимараттар жоспарлау рұқсатын алу үшін, әдетте жергілікті кеңестен, осы кодекске сәйкес болуы керек. Ғимарат кодекстерінің басты мақсаты – ғимараттардың салынуы мен пайдаланылуына байланысты халық денсаулығын, қауіпсіздігін және жалпы әл-ауқатты қорғау. Мысалы, көптеген елдердегі ғимарат кодекстері инженерлерден жаңа ғимараттарды жобалау кезінде топырақтың сұйықтануының әсерін ескеруді талап етеді. Ғимарат кодексі тиісті мемлекеттік немесе жеке билік органы ресми бекіткен кезде белгілі бір аумақтың заңына айналады. Ғимарат кодекстерін әдетте архитекторлар, инженерлер, интерьер дизайнерлері, құрылысшылар және реттеушілер қолданады, бірақ оларды қауіпсіздік инспекторлары, экология ғалымдары, жылжымайтын мүлік дамытушылары, субподрядшылар, құрылыс өнімдері мен материалдарын өндірушілер, сақтандыру компаниялары, ғимараттарды басқарушылар, жалдаушылар және басқа да тараптар түрлі мақсаттарда пайдаланады. Кодекстер заңға енгізілген жағдайда құрылымдарды жобалау және салуды реттейді. Ғимарат ережелерін қолданудың мысалдары көне заманнан бастау алады. АҚШ-тағы негізгі кодекстер – Халықаралық ғимарат кодексі немесе Халықаралық тұрғын үй кодексі [IBC/IRC], электрлік кодекстер, сантехникалық және механикалық кодекстер. Елу штат және Колумбия округі I кодекстерін штаттық немесе аумақтық деңгейде қабылдады. Канадада ұлттық үлгілік кодекстерді Канаданың Ұлттық зерттеу кеңесі жариялайды. Ұлыбританияда ғимарат ережелерінің сақталуын құрылыс бақылау органдары – мақұлданған инспекторлар немесе жергілікті билік органдарының құрылыс бақылау бөлімдері қадағалайды. Егер жұмыс орындалу кезінде тексерілуі тиіс болса, бірақ тексерілмеген болса, құрылыс бақылауын реттеуге арналған төлемдер қолданылады.
A building code (also building control or building regulations) is a set of rules that specify the standards for construction objects such as buildings and non building structures. Buildings must conform to the code to obtain planning permission, usually from a local council. The main purpose of building codes is to protect public health, safety and general welfare as they relate to the construction and occupancy of buildings and for example, the building codes in many countries require engineers to consider the effects of soil liquefaction in the design of new buildings. The building code becomes law of a particular jurisdiction when formally enacted by the appropriate governmental or private authority. Building codes are generally intended to be applied by architects, engineers, interior designers, constructors and regulators but are also used for various purposes by safety inspectors, environmental scientists, real estate developers, subcontractors, manufacturers of building products and materials, insurance companies, facility managers, tenants, and others. Codes regulate the design and construction of structures where adopted into law. Examples of building codes began in ancient times. In the USA the main codes are the International Building Code or International Residential Code [IBC/IRC], electrical codes and plumbing, mechanical codes. Fifty states and the District of Columbia have adopted the I Codes at the state or jurisdictional level. In Canada, national model codes are published by the National Research Council of Canada. In the United Kingdom, compliance with Building Regulations is monitored by building control bodies, either Approved Inspectors or Local Authority Building Control departments. Building Control regularisation charges apply in case work is undertaken which should have had been inspected at the time of the work if this was not done.
Түрлері
Құрылыс ережелерін әзірлеу, бекіту және орындау тәжірибесі елдер арасында едәуір өзгеше. Кейбір елдерде құрылыс кодекстерін мемлекеттік органдар немесе квазимемлекеттік стандарттау ұйымдары әзірлейді, ал олардың орындалуын орталық үкімет бүкіл ел бойынша қамтамасыз етеді. Мұндай кодекстер ұлттық құрылыс кодекстері деп аталады (шартты түрде, олардың күші бүкіл елде міндетті). Басқа елдерде құрылыс және өрт қауіпсіздігін реттеу өкілеттігі жергілікті билік органдарына берілген жағдайда, үлгілік құрылыс кодекстері жүйесі қолданылады. Үлгілік құрылыс кодекстерінің заңдық күші жоқ, егер оларды құзыретті орган қабылдамаса немесе бейімдемесе. Үлгілік кодекстерді әзірлеушілер мемлекеттік органдарды өздерінің заңдарында, жарлықтарында, ережелерінде және әкімшілік бұйрықтарында осы кодекстерге сілтеме жасауға шақырады. Егер осы құқықтық актілердің кез келгенінде сілтеме жасалса, белгілі бір үлгілік кодекс заң күшіне енеді. Бұл практика "сілтеме арқылы қабылдау" деп аталады. Қабылдаушы орган қабылданған үлгілік кодекстің бөліктерін жоюды, қосуды немесе өзгерткені жағдайда, үлгілік кодекс әзірлеушісінен осы өзгерістерді заңдық мақсаттар үшін құжаттауға болатын ресми қабылдау рәсімін орындау талап етіледі. Кейбір жергілікті билік органдары өздерінің құрылыс кодекстерін әзірлеуді қалауы мүмкін. Бір кезде АҚШ-тың барлық ірі қалаларының дерлік өз құрылыс ережелері болған. Алайда, құрылыс ережелерін әзірлеудің күрделілігі мен құнының артуына байланысты, елдегі дерлік барлық муниципалитеттер үлгілік кодекстерді қабылдауды жөн көріп отыр. Мысалы, 2008 жылы Нью-Йорк қаласы 1968 жылғы Нью-Йорк қаласының құрылыс кодексінен бас тартып, Халықаралық құрылыс кодексінің жекешелендірілген нұсқасын қабылдады. Чикаго қаласы Америкадағы жалғыз муниципалитет болып табылады, ол Чикаго қалалық кодексінің бөлігі ретінде, қала өздігінен әзірлеген құрылыс кодексін пайдалануды жалғастыруда. Еуропада "Еурокод: Құрылымдық жобалау негіздері" – бұрынғы ұлттық құрылыс кодекстерін алмастырған жалғылымды еуропалық құрылыс кодексі. Қазір әр елде Еурокодтардың мазмұнын жергілікті жағдайларға бейімдеу үшін Ұлттық қосымшалар бар. Сол сияқты, Үндістанда әр муниципалитет пен қала құрылысы органының өз құрылыс кодексі бар, ол олардың құзыретіндегі барлық құрылыс үшін міндетті. Барлық жергілікті құрылыс кодекстері Ұлттық құрылыс кодексінің нұсқалары болып табылады, ол құрылыс салу қызметін реттеу бойынша нұсқаулар беретін үлгілік код ретінде қызмет етеді.
The practice of developing, approving, and enforcing building codes varies considerably among nations. In some countries building codes are developed by the government agencies or quasi governmental standards organizations and then enforced across the country by the central government. Such codes are known as the national building codes (in a sense they enjoy a mandatory nationwide application). In other countries, where the power of regulating construction and fire safety is vested in local authorities, a system of model building codes is used. Model building codes have no legal status unless adopted or adapted by an authority having jurisdiction. The developers of model codes urge public authorities to reference model codes in their laws, ordinances, regulations, and administrative orders. When referenced in any of these legal instruments, a particular model code becomes law. This practice is known as 'adoption by reference'. When an adopting authority decides to delete, add, or revise any portions of the model code adopted, it is usually required by the model code developer to follow a formal adoption procedure in which those modifications can be documented for legal purposes. There are instances when some local jurisdictions choose to develop their own building codes. At some point in time all major cities in the United States had their own building codes. However, due to ever increasing complexity and cost of developing building regulations, virtually all municipalities in the country have chosen to adopt model codes instead. For example, in 2008 New York City abandoned its proprietary 1968 New York City Building Code in favor of a customized version of the International Building Code. The City of Chicago remains the only municipality in America that continues to use a building code the city developed on its own as part of the Municipal Code of Chicago. In Europe, the Eurocode: Basis of structural design, is a pan European building code that has superseded the older national building codes. Each country now has National Annexes to localize the contents of the Eurocodes. Similarly, in India, each municipality and urban development authority has its own building code, which is mandatory for all construction within their jurisdiction. All these local building codes are variants of a National Building Code, which serves as model code proving guidelines for regulating building construction activity.
Ежелгі дәуір
Құрылыс ережелерінің тарихы ұзақ. Ең ертедегі жазбада қалған құрылыс кодексі Хаммурапи кодексінде кездеседі.
Building codes have a long history. The earliest known written building code is included in the Code of Hammurabi,
Қытайдың рәсімдер кітабында ата-бабалар ғибадатханалары мен үйлерінің белгілі бір стандартты ұзындығы болуы керек екені айтылған. Ежелгі Қытайда жерді "чу" немесе егістік жүйесімен өлшеген, сондықтан дәлдік маңызды болған, бірақ нақты ұзындықтардың көп бөлігі жоғалған немесе түсініксіз. Ежелгі Жапонияда бір шенеунік сарай адамының үйін оның лауазымына сәйкес келмейтін үлкендігі үшін бұзған.
In the Chinese book of rites it mentions that ancestral temples and houses should be a certain standard length in ancient China they measured land in the chu or well field system so it was important to be precise though most of the actual lengths are lost or obscure. In ancient Japan a certain official destroyed a courtiers house because the size was above his rank.
Франция
Парижде Екінші империя кезінде (1852–70) қаланың көп бөлігі қайта құрылып жатқанда, үлкен тұрғын үйлер салынды және заңмен ғимараттардың биіктігі көбінесе бес немесе алты қабаттан аспауға шектелді.
In Paris, under the reconstruction of much of the city under the Second Empire (1852–70), great blocks of apartments were erected and the height of buildings was limited by law to five or six stories at most.
Ұлыбритания
1666 жылы Лондонның Ұлы өртінен кейін, қаланың тығыз салынған ағаш үйлері арқасында жылдам тараған, сол жылы Лондонды қайта құру туралы заң қабылданды, ол алғашқы маңызды құрылыс регламенті болды. Сэр Мэтью Хейл жасаған заң қаланы қайта құруды реттеді, тұрғын үйлердің өртке төзімді болуын талап етті және Лондон корпорациясына жолдарды қайта ашуға және кеңейтуге рұқсат берді. Испания корольдігі 1680 жылдары Испанияның бүкіл әлемдегі империялық иеліктеріндегі колониялардың қала құрылысын реттеу үшін Үнді заңдарын қабылдады. Алғашқы жүйелі ұлттық құрылыс стандарты 1844 жылғы Лондон құрылыс актісімен белгіленді. Актіде құрылысшылар құрылыс салу алдында екі күн бұрын аудандық жер өлшеушіге хабар беруі, қабырғалардың қалыңдығы, бөлмелердің биіктігі, жөндеуде қолданылатын материалдар, қолданыстағы ғимараттарды бөлу, мұржалардың, пештердің және дренаждардың орналастырылуы мен жобалануына қатысты ережелер күшіне енгізілуге тиіс болды, ал көшелер белгілі бір талаптарға сай салынбақ. Лондонның барлық аумағындағы ғимараттардың құрылысын және пайдаланылуын реттеу үшін Метрополитендік ғимараттар кеңсесі құрылды. Жер өлшеушілерге тұрғын үйлер мен бизнес ғимараттарының сапасын жақсартуға бағытталған құрылыс регламенттерін орындауға, сондай-ақ халық денсаулығына қауіп төндіретін іс-әрекеттерді реттеуге өкілеттік берілді. 1855 жылы кеңсе активтері, өкілеттіктері мен жауапкершіліктері Метрополитендік құрылыс басқармасына берілді.
After the Great Fire of London in 1666, which had been able to spread so rapidly through the densely built timber housing of the city, the Rebuilding of London Act was passed in the same year as the first significant building regulation. Drawn up by Sir Matthew Hale, the Act regulated the rebuilding of the city, required housing to have some fire resistance capacity and authorised the City of London Corporation to reopen and widen roads. The Laws of the Indies were passed in the 1680s by the Spanish Crown to regulate the urban planning for colonies throughout Spain's worldwide imperial possessions. The first systematic national building standard was established with the London Building Act of 1844. Among the provisions, builders were required to give the district surveyor two days' notice before building, regulations regarding the thickness of walls, height of rooms, the materials used in repairs, the dividing of existing buildings and the placing and design of chimneys, fireplaces and drains were to be enforced and streets had to be built to minimum requirements. The Metropolitan Buildings Office was formed to regulate the construction and use of buildings throughout London. Surveyors were empowered to enforce building regulations, which sought to improve the standard of houses and business premises, and to regulate activities that might threaten public health. In 1855 the assets, powers and responsibilities of the office passed to the Metropolitan Board of Works.
Америка Құрама Штаттары
Балтимор қаласы 1891 жылы алғашқы құрылыс кодексін қабылдады. 1904 жылдың ақпанында Үлкен Балтимор өрті болды. Содан кейін басқа қалалармен үйлестірілген өзгерістер енгізілді. 1904 жылы Балтимор қаласының құрылыс заңдарының анықтамалығы жарияланды. Ол төрт жыл бойы құрылыс кодексі ретінде қолданылды. Бірақ көп ұзамай, ресми құрылыс кодексі әзірленіп, 1908 жылы қабылданды. 1919 жылы Ұлы меласса тасқынына себеп болған резервуардың құрылымдық зардабы Бостон қаласының құрылыс бөлімін инженерлік және архитектуралық есептеулерді міндетті түрде тапсырып, қол қоюды талап етуге мәжбүр етті. Осыдан кейін АҚШ қалалары мен штаттары ірі ғимараттар жобаларына тіркелген кәсіби инженерлердің қол қоюын талап ете бастады.
The City of Baltimore passed its first building code in 1891. The Great Baltimore Fire occurred in February 1904. Subsequent changes were made that matched other cities. In 1904, a Handbook of the Baltimore City Building Laws was published. It served as the building code for four years. Very soon, a formal building code was drafted and eventually adopted in 1908. The structural failure of the tank that caused the Great Molasses Flood of 1919 prompted the Boston Building Department to require engineering and architectural calculations be filed and signed. U. S. cities and states soon began requiring sign off by registered professional engineers for the plans of major buildings.