Кіріспе

Оксфорд университетінің баспа бөлімі

Оксфорд университетінің баспаханасы (OUP) – Оксфорд университетінің баспа органы. Бұл әлемдегі ең ірі университет баспасы. Алғашқы кітап 1478 жылы Оксфордта басылып шықты, ал 1586 жылы жарлық арқылы баспаға кітап басып шығаруға заңдық құқық берілді. Ол 1534 жылы құрылған Кембридж университетінің баспасынан кейін екінші ең көне университет баспасы болып табылады. Ол Оксфорд университетінің құрамындағы бөлім. Оны Оксфорд университетінің вице-канцлері тағайындаған 15 академик – Баспа делегаттары басқарады. Баспа делегаттарын OUP-тің бас атқарушы директоры және басқа университет органдарындағы өкілі қызметін атқаратын Делегаттар хатшысы басқарады. Оксфорд университетінің баспасында 17 ғасырдан бері осындай басқару құрылымы сақталып келеді. Баспахана Оксфорд қаласындағы Уолтон көшесінде, Сомервилл колледжінің қарсы бетінде, Иерихон ішкі аймағында орналасқан. Соңғы 400 жыл бойы OUP негізгі назарын педагогикалық мәтіндерді басып шығаруға шоғырлаған және бүгін де осы дәстүрді академиялық журналдар, сөздіктер, ағылшын тілінің оқулықтары, библиографиялар, Индология, музыка, классика, әдебиет, тарих, сондай-ақ Библия мен атластар туралы кітаптарды басып шығару арқылы жалғастыруда. OUP-тің кеңселері бүкіл әлемде, әсіресе бұрын Британ империясының құрамына кірген аймақтарда орналасқан.

Тарих

Оксфорд университеті 1480 жылдары баспа ісін бастады және Киелі кітаптар, дұға кітаптары мен ғылыми еңбектердің маңызды баспаханасына айналды. Оксфорд канцлері, архиепископ Уильям Лауд 1630 жылдары университет баспасының заңдық статусын бекітіп, Чарльз I-ге Оксфордтың Stationers' Company және Корольдік баспагермен бәсекелесуіне мүмкіндік беретін құқықтарды беруді өтінді. Ол корольдік бірнеше гранттар алды, ал 1636 жылы Оксфорд университетіне «барлық түрдегі кітаптарды» басып шығару құқығы берілді. Лауд сондай-ақ, Оксфордта король Джеймс немесе Рұқсат етілген нұсқадағы Киелі кітапты басып шығару құқығын Корольдік жеңілдік ретінде алды. Бұл жеңілдік келесі 250 жыл ішінде айтарлықтай табыс әкелді. Англия азамат соғысынан кейін вице-канцлер Джон Фелл, Христ-шыркеуінің деканы, Оксфорд епископы және делегаттар хатшысы 1668 жылы баспа машиналарын орнатуға бел буды, осылайша университеттегі алғашқы орталық баспахана құрылды. 1674 жылы ОУП 1674 жылдан 2019 жылға дейін жыл сайын үзіліссіз шығарылатын «Оксфорд альманахи» деп аталатын үлкен форматтағы күнтізбе басып шығара бастады. Фелл университет баспасының алғашқы ресми бағдарламасын жасады, онда грек тіліндегі Киелі кітаптар, копт тіліндегі Ізгі хабарлар мен шіркеу әулиелерінің еңбектері, араб және сирия тілдеріндегі мәтіндер, классикалық философия, поэзия және математиканың толық басылымдары, ортағасырлық ғылымның кең ауқымы, сондай-ақ «көмескілердің тарихы, қазірге дейін сақталған ең жетілгені» сияқты жүздеген еңбектер қарастырылды. Жалпы алғанда, 18 ғасырдың басында баспахананың кеңеюі баяулады. Ол Феллмен теңдестірілетін ешқандай тұлғаның болмауынан зардап шекті. Бизнесті бір ғана делегат, Уильям Блэкстоун құтқарып қалды. Баспаның хаостық жағдайына наразы және вице-канцлер Джордж Хаддесфордпен келіспейтін Блэкстоун делегаттардың өкілеттіктері мен міндеттерін нақты белгілейтін, олардың кеңесулерін және есептерін ресми түрде тіркейтін және баспахананы тиімді жағдайға келтіретін кең ауқымды реформалар талап етті. Дегенмен, Рэндольф бұл құжатты елемеді, және Блэкстоун сот шараларымен қорқытқаннан кейін ғана өзгерістер басталды. 1760 жылға қарай университет Блэкстоунның барлық реформаларын қабылдауға кірісті. 18 ғасырдың соңында баспахана көбірек назар аудара бастады. 1825 жылы делегаттар Уолтон көшесінде жер сатып алды. Ғимараттар Дэниел Робертсон мен Эдвард Блор жасаған жобалар бойынша салынды, ал баспахана 1830 жылы оларға көшіп келді. Бұл орын 21 ғасырда да ОУП-тың негізгі кеңсесі болып табылады, Оксфорд қаласының солтүстік-батысында Уолтон көшесі мен Ұлы Кларендон көшесінің бұрышында орналасқан. Содан кейін баспахана үлкен өзгерістер кезеңіне енді. 1830 жылы ол академиялық артта қалған аймақтағы акционерлік баспа бизнесі болып, салыстырмалы түрде аз оқырмандарға арналған ғылыми еңбектерді ұсынды. Осы уақытта Томас Комб баспаханаға қосылды және 1872 жылы қайтыс болғанға дейін университет баспашысы болды. Комб көптеген делегаттардан жақсы бизнесмен болды, бірақ инноватор емес: ол Үнді қағазының үлкен коммерциялық әлеуетін түсіне алмады, ол кейінірек Оксфордтың ең табысты сауда құпияларының біріне айналды. Дегенмен, Комб бизнестегі үлестері арқылы және Вулверкоттегі банкрот болған қағаз фабрикасын сатып алып, жаңарту арқылы байлыққа ие болды. Алайда Комб баспаханада әдемі басылған жұмыстарға қызығушылық танытпады. Оның баспаханасымен байланысты ең танымал мәтін – 1865 жылы Оксфордта авторы Льюис Кэрроллдың (Чарльз Лютвидж Доджсон) есебінен басылған «Алисаның ғажайыптар еліндегі оқиғалары» кітабының бірінші басылымы болды. 1850 жылғы университет жұмысы жөніндегі Корольдік комиссия және жаңа хатшы Бартоломей Прайс баспахананы сілкіндірді. 1868 жылы тағайындалған Прайс университетке баспахана бизнесін «күшті қадағалаумен» жүзеге асыру үшін тиімді атқарушы лауазымды тұлға қажет екенін ұсынды, соның ішінде Александр Макмилланмен байланыстар, ол 1863 жылы Оксфорд баспасының баспашысы болды және 1866 жылы Прайсге Clarendon Press сериясын арзан, бастауыш мектеп кітаптарын жасауға көмектесті – бұл Оксфордтың Clarendon таңбасын алғаш рет қолданған кез болуы мүмкін. Прайс тұсында баспахана қазіргі заманғы түрін ала бастады. Жаңа жұмыс бағыттары ашылды. Мысалы, 1875 жылы делегаттар Фридрих Макс Мюллер редакторлығымен «Шығыстың қасиетті кітаптары» сериясын мақұлдады, бұл көптеген діни ойларды кең оқырманға жеткізді. Сонымен қатар, Прайс OUP-ті өз бетінше баспаға айналдырды. Ол 1863 жылы Паркермен байланысын тоқтатты және 1870 жылы кейбір Киелі кітаптарды басу үшін шағын лондондық байланыс кеңсесін сатып алды. Макмилланмен жасалған келісім 1880 жылы аяқталды және жаңаланбады. Осы кезде Оксфордтың Патерностер қатарында Киелі кітаптар қоймасы да болды, ал 1880 жылы оның басқарушысы Генри Фроудеге (1841–1927) университет баспашысы ресми атағы берілді. Фроуде кітап саудасынан келді, университеттен емес, және көптеген адамдар үшін жұмбақ болып қалды. Оксфорд қызметкерлерінің журналындағы бір некролог «Біздің көптегеніміздің Оксфордта оны жеке танымауымыз мүмкін» деп мойындады. Оған қарамастан, Фроуде ОУП-тың өсуіне маңызды рөл атқарды, бизнеске жаңа кітаптар қосты, 1881 жылы Жаңа өсиеттің қайта қарастырылған нұсқасының үлкен жариялануына қадағалады және 1896 жылы Нью-Йорк қаласында баспахананың Британиядан тыс алғашқы кеңсесін құруда маңызды рөл атқарды. Прайс ОУП-ті өзгертіп жіберді. 1884 жылы, ол хатшы лауазымынан кеткен жылы, делегаттар бизнестегі соңғы үлестерін сатып алды. Баспахана енді университетке толығымен тиесілі болды, өзінің қағаз фабрикасы, баспаханасы, байланыс кеңсесі және қоймасы бар. Оның өнімділігі мектеп кітаптары мен Джеймс Клерк Максвеллдің «Электр және магнетизм туралы трактат» (1873) сияқты қазіргі заманғы ғылыми мәтіндерді қамту үшін өсті, бұл Эйнштейннің ойлауына негіз болды. Өзінің дәстүрлерін немесе жұмысының сапасын тастамай, Прайс ОУП-ті епті, қазіргі заманғы баспагерге айналдыра бастады. 1879 жылы ол осы процесті аяқтаған жариялымды да қабылдады: «Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі» (OED) жобасы. Джеймс Мюррей және Филологиялық қоғам Оксфордқа ұсынған «Жаңа ағылшын тілінің сөздігі» – ұлы академиялық және патриоттық жоба болды. Ұзақ келісімдер ресми келісімге әкелді. Мюррей он жылға және шамамен 9000 фунт стерлингке аяқталуы күтілетін жұмыстың редакторы болуы керек еді. Екі көрсеткіш те тым оптимистік болды. Сөздік 1884 жылы басыла бастады, бірақ бірінші басылым Мюррейдің өлімінен 13 жыл өткен соң 1928 жылға дейін аяқталмады, шамамен 375 000 фунт стерлинг тұрды. Бұл үлкен қаржылық жүк және оның салдары Прайс мұрагерлерінің мойнына түсті. Келесі хатшы Филипп Литтелтон Гелл 1884 жылы вице-канцлер Бенджамин Джоуэтт тағайындады, бірақ күресті және ақыры 1897 жылы қызметтен алынды. Көмекші хатшы Чарльз Каннан Геллдің алынуына ықпал етті. Каннан 1898 жылы көп қиындықсыз және өзінің ішкі әріптесіне деген жақсылық сезімі жоқ күйде қызметке кірді: «Гелл әрқашан мұнда болды, бірақ ол нені істеді екенін түсіне алмаймын». 20 ғасырдың басында ОУП шетелдегі саудасын кеңейтті, бұл ішкі кеңістіктегі күшті күштерге байланысты болды.

Мұражай

Оксфорд университетінің баспасөз мұражайы Оксфорд қаласындағы Ұлы Кларендон көшесінде орналасқан. Сапарды алдын ала брондау қажет, және ол мұражай архивінің қызметкерімен жүргізіледі. Көрмелерде 19 ғасырдағы баспа машинасы, ОУП ғимараттары, сондай-ақ «Оксфорд альманахы», «Әлисаның ғажайып елінде» және «Оксфорд ағылшын сөздігі» кітаптарының басылу тарихы көрсетілген.

Кларендон баспасы

OUP 1713 жылы Шелдония театрынан Брод-стриттегі Кларендон ғимаратына көшкенде "(Кларендон баспасы)" деп аталды. ОУП 1830 жылы Оксфордтағы қазіргі орнына көшкенде де бұл атау қолданыла берді. 20-ғасырдың басында OUP Лондон кеңсесі арқылы кітаптар шығара бастағанда "Кларендон баспасы" деген атау жаңа мағынаға ие болды. Екі кеңсені ажырату үшін Лондоннан шыққан кітаптар "Оксфорд Университет Пресс" басылымдары деп, ал Оксфордтан шыққандары "Кларендон Пресс" кітаптары деп белгіленді. 1970 жылдары OUP-тің Лондон кеңсесі жабылғаннан кейін бұл белгілеу тоқтатылды. Бүгінде ОУП "Кларендон Пресс" атауын ерекше академиялық маңызы бар Оксфорд басылымдары үшін қолданады.

Ғылыми журналдар

OUP Оксфорд журналдары ретінде ғылым және гуманитарлық ғылымдар саласындағы академиялық журналдардың ірі баспашысы болып табылады; 2024 жылға қарай ол әлемдегі ғылыми қоғамдардың тапсырысы бойынша 500-ден астам журналды жариялайды. OUP ашық қолжетімділік журналын (Нуклеин қышқылдары зерттеулері) жариялаған алғашқы университет баспаларының бірі ретінде белгілі, және, мүмкін, гибридті ашық қолжетімділік журналдарын енгізген тұңғыш баспагер. Авторларға «қосымша ашық қолжетімділік» мүмкіндігін ұсына отырып, барлық оқырмандарға олардың мақалаларына ақысыз онлайн қолжетімділікті қамтамасыз етеді. «Оксфорд Ашық» моделі олардың көптеген журналдарына қолданылады. OUP Ашық қолжетімділік ғылыми баспагерлер қауымдастығының мүшесі. OUP Тұрақты даму мақсаттарына (ТДМ) баспа саласында қол жеткізуді қолдау мақсатындағы Баспагерлердің ТДМ келісіміне (SDG Publishers Compact) қол қойған және тиісті қадамдар жасады. Оларға «Оксфорд Ашық» журналдарының жаңа сериясын жариялау кіреді, оның ішінде «Оксфорд Ашық Климаттық өзгерістер», «Оксфорд Ашық Энергия», «Оксфорд Ашық Иммунология», «Оксфорд Ашық Инфрақұрылым және денсаулық» және «Оксфорд Ашық Цифрлық денсаулық» журналдары бар.

Сериялар мен атаулар

Оксфорд университетінің баспасы түрлі сөздіктерді (мысалы, Оксфорд ағылшын сөздігі, Ықшам Оксфорд ағылшын сөздігі, Компакт Оксфорд ағылшын сөздігі, Оксфорд ағылшын сөздігінің компактты басылымдары, Қазіргі ағылшын тілінің компактты Оксфорд сөздігі, Ықшам Оксфорд ағылшын сөздігі, Маркетингтің Оксфорд сөздігі, Оксфорд жоғары оқушының сөздігі), ағылшын тілін екінші немесе шетел тілі ретінде оқытуға арналған материалдарды (мысалы, Let's Go), ағылшын тілі емтихандарын (мысалы, Оксфорд ағылшын тілі тесті және Оксфорд орналасу тесті), библиографияларды (мысалы, Oxford Bibliographies Online), «Өте қысқа кіріспелер» сияқты түрлі серияларды, сондай-ақ индулогия, музыка, классика, әдебиет, тарих, Киелі кітаптар және атластар туралы кітаптарды жариялайды. Бұл кітаптардың көпшілігі Oxford Languages таңбасымен шығарылады.

Кларендон стипендиясы

2001 жылдан бері Оксфорд университетінің баспасы Оксфорд университетінің түлектеріне арналған Clarendon стипендия бағдарламасын қаржылық тұрғыдан қолдап келеді.

Тегеран кітап жәрмеңкесі

1989 жылдың ақпан айында Иранның аятолласы Хомейни британдық жазушы Салман Рушдиді және оның "Сайтандық аяттар" романын жариялауға қатысқандарды өлім жазасына кесуге шақыратын фетва жариялады. Рушди жасырын өмір сүрді, ал халықаралық қауым Иранмен кітап саудасын бойкоттауды бастады. Сондықтан, 1989 жылдың сәуір айында ОУП-тың бүкіл әлемдік эмбаргоны бұзып, Тегеран кітап жәрмеңкесіне қатысуы үлкен ашу-ыза тудырды. OUP мұны былай деп түсіндірді: "Біз бұл мәселені мұқият қарастырдық, бірақ бұдан бас тарту біздің немесе жалпы Иранның мүддесіне жатпайды деп санаймыз". "Нью-Йорк Таймс" және "Санди Таймс" газеттері Оксфордтың бұл шешімін қатты сынады.

Малкольм Оксфорд университетімен 1986-1992

1990 жылы Ұлыбританияның апелляциялық сотында жазушы Эндрю Малкольм Оксфорд университетінің (Пресс) өзінің «Есімдер жасау» атты философиялық мәтінін басып шығару туралы келісімшартты бұзғаны үшін маңызды сот шешімін жеңіп алды. «The Observer» газетінде жарияланған үкім туралы хабарлаған Лоренс Маркс: «Тірі адам есінде Грюб-стрит өзінің қанаушыларына қарсы мұндай жеңіске жеткені бұл алғашқы рет» деп жазды. Апелляциялық сот судьялары Оксфордтың іс жүргізуін және сот процесін қатты сынады. Лорд Мюстилл: «Пресс – Ұлыбританиядағы және, әрине, әлемдегі ең көне және беделді баспа үйлерінің бірі. Олар мәселенің қанағаттанарлық шешілмеуі [кітаптың таралымы мен форматы] саудада ресми келісімге келуге кедергі келтірмейтінін бастапқыда білген болуы керек. Менің ойымша, ашықтық таныту олардың бұл мәселені судьяға және бізге түсіндіруі тиіс еді, емес, шындықтың жарыққа шығуына қарсылық көрсетуі керек еді. Бұл ғана емес. Сырттан қараған адам бұл мәміленің және сот процесінің тарихын зерттегенде, Оксфорд университетінің канцлері, магистрлері мен ғалымдарымен қаржылық күресіндегі шағымданушының жағдайы әділ болды деп ойлай ма екенін білмеймін. Мен, әрине, солай ойламаймын. Шаркин мырза [OUP редакторының келісімшартынан бас тарту] шешімін кітаптың жаман болғаны үшін емес, оны ешқашан көрмегендігі және баянаттардың жағымды болғандығы үшін, бірақ сатылмауы мүмкін деген оймен қабылдады. Бұл мәміленің сәтсіздігіне ақша себеп болды, емес, беделге. Сот процесінің барысы Пресс талапқа қарсы тұрудан басқа мүдделі болмағанын көрсетпейді, олар сәттілікке жеткенше, қандай да бір негізде болсын. Лорд-Сот Леггат қосты: «Сот орынбасары (Лайтман) «қатаң міндеттеме» дегенімен заңдық қатынас құру ниетін ғана білдіргенін түсіну қиын. Осыдан артығы Малкольм мырза үшін ешқандай құндылыққа ие болмас еді. Харди мырза Малкольм мырзаны кітапты қайта қарауға бағасыз уәде беріп итермекші болды деу – бұл әдейі алдауға ұқсас. Осыдан келіп, менің ойымша, Харди мырза «келісім» және «әділ авторлық гонорар» деген сөздерді қолданғанда, ол шындығында айтқанын айтты; және басқаша қорытындыға жету үшін заңгердің қажеттігіне сенемін. Сондықтан Малкольм мырзаның кітабын басып шығару туралы күші бар келісім жасалды. Жауапкерлердің соңғы мәлімдемесі оларға лайық емес деп есептелуі мүмкін». Бұл іс Оксфордқа 500 000 фунт стерлингтен астам тұрғандығы хабарланды.

Өлеңдер тізімінің жабылуы

1998 жылдың қараша айында OUP коммерциялық себептермен қазіргі поэзия тізімін жабу туралы хабарлады. OUP-тың музыка, тақырыптық кітаптар және Киелі кітаптар жөніндегі директоры Эндрю Поттер The Times газетіне бұл тізімнің «шамалы пайда ғана әкелетінін» айтты. «Университет бізден коммерциялық принциптер бойынша жұмыс істеуімізді күтеді, әсіресе қазіргі заманда», деді ол. Сол мақалада 1979 жылдан бері OUP-та болған ақын Д.Д. Энрайт: «Ешқандай ескерту болған жоқ. Бұл факт ретінде ұсынылды. Тіпті поэзия редакторы да бұл туралы білмеді. Бұл жердегі қаржы қарапайым ғана. Бұл көп жылдар бойы құрылған жақсы тізім», деді. Оксфорд профессоры Валентин Каннингэм Times Higher Education Supplement басылымында былай деп жазды: «OUP көбінесе коммерциялық ұйым сияқты әрекет етеді, оның көздерінде пайда табуға ұмтылыс және танымалдық пен сату үшін сапаны төмендетуге дайындық. Ақындарды ақша жоғалтқаны үшін емес, жеткілікті пайда таппағаны үшін жұмыстан босату – бұл университет баспасының мақсатын қате түсінуінің метафорасы». 1999 жылдың наурыз айында The Times Literary Supplement Эндрю Малкольмге «OUP-тің қазіргі құрылымы неге жұмыс істемейді» деген тақырыпта мақала жазуды тапсырды. Он жыл өткен соң OUP-тің басқарушы директоры Ивон Асквит оқиғаның жұртшылықпен қарым-қатынастарға тигізген зиянын былай деп бағалады: «Егер мен бұл әрекеттен туындайтын зиянды болжаған болсам, бұл ұсынысты Қаржы комитетіне жібермес едім».

Салықтан босату туралы даулар

1940 жылдан бері OUP және Кембридж университетінің баспасы (CUP) корпоративтік салықтан босату үшін Ішкі кіріс қызметіне өтініштер жіберген. CUP-тің 1940 жылы бірінші рет жолдаған өтініші «баспахана сыртқы әлемге баспа және жариялаумен айналысқандықтан, және тек университеттің ішкі қажеттіліктері үшін емес, баспахананың қызметі университеттің мақсаты мен міндеттерінен асып түсті және (Заңға сәйкес) университеттің басты мақсатын іске асыру барысында орындалмады» деген себеппен қабылданбады. 1944 және 1950 жылдары OUP-тің ұқсас өтініштері де Ішкі кіріс қызметі тарапынан қабылданбады, оның қызметкерлері университет баспаларының коммерциялық, салық төлейтін баспагерлермен ашық бәсекелесетінін бірнеше рет көрсетті. 1975 жылдың қараша айында CUP-тің бас директоры Джеффри Касс қайтадан Ішкі кіріс қызметіне өтініш жасады, ал бір жылдан кейін CUP-тің салықтан босатылуы жасырын түрде мақұлданды. 1977 жылы OUP-тің бас директоры Джордж Ричардсон да солай жасады. OUP-тің салықтан босатылуы 1978 жылы бекітілді. Шешімдер жарияланбады. Бұл мәселе тек поэзия тізімінің жабылуына байланысты туған даудан кейін, БАҚ-тың OUP-қа қызығушылығы артып, ғана көпшілік назарына жеткізілді. 2001 жылдың наурыз айында 28 жылдық соттасудан кейін OUP Үндістанда салықтан босатылу құқығынан айырылды. Жоғарғы сот OUP-тің субконтинентте салықтан босатылмауының себебін «ол онда университет қызметін атқармай, тек коммерциялық баспагер ретінде әрекет ететінімен» түсіндірді. 1970 жылдардан бергі қарыздарды өтеу үшін OUP Мумбайдағы Оксфорд Хаус ғимаратты сатуға мәжбүр болды. The Bookseller басылымы «Бұл жағдай Ұлыбританиядағы OUP-тің мәртебесіне қатысты сұрақтар тудырды» деп хабарлады. 2003 жылы The Bookseller журналының авторы Джоэл Рикетт The Guardian газетінде коммерциялық бәсекелестердің OUP-тің салықтан босатылуына наразы екенін жазды. Рикетт салық ретінде төленген қаражаттың «басқа баспагерлерді сатып алу арқылы OUP-тің үстемдігін нығайтуға жұмсалуы мүмкін» екенін дұрыс болжады. 1989 жылдан 2018 жылға дейін OUP 70-тен астам қарсылас кітап және журнал баспаларын сатып алды. 2007 жылы қайта қаралып жаңартылған Қайырымдылық туралы заңның «қоғамдық пайдаға қызмет ету» талабына сәйкес, бұл мәселе, әсіресе OUP-қа қатысты қайта қарастырылды. 2008 жылы CUP және OUP-тің жеңілдіктеріне қарсылас баспагерлер шабуыл жасады. 2009 жылы The Guardian Эндрю Малкольмды осы тақырыпта мақала жазуға шақырды.

Шығыс Африкадағы пара алу туралы жанжал

2012 жылдың шілдесінде Ұлыбританияның Ауыр алаяқтық кеңсесі Кения мен Танзаниядағы OUP филиалдарын Дүниежүзілік банк демеушілік еткен мектеп кітаптарын сату шартында жеңіске жетіп алу үшін пара беруде кінәлі деп тапты. Оксфордқа "заңсыз әрекеттерден түскен табыстарды ескере отырып" 1,9 миллион фунт стерлинг айыппұл салынды және үш жылға Дүниежүзілік банк қаржыландыратын жобаларға қатысуына тыйым салынды.

Ұйғырлар арасындағы дау

2023 жылдың желтоқсанында ОУП-ның Қытайдағы түркі тілдес этносы Синьцзянның ұйғыр халқынан алынған генетикалық деректерге негізделген ғылыми мақала жариялағаны туралы алаңдаушылық туды. "Таймс" газетінің ғылыми тілшісі Рис Блейкли былай деп хабарлады: "Оксфорд университетінің баспасы (OUP) Қытайдың Әділет министрлігі қаржылай қолдауымен шығарылатын журналда зерттеу нәтижелерін онлайн жариялады. Бұл өте ерекше келісім Оксфордтың ұйғыр халқына қарсы адам құқықтарын бұзуға қатысы болуы мүмкін деген қауіпті туғызады. Сондай-ақ, бұл Қытайдың Ұлыбритания ғылымын ықпал етуге тырысуына байланысты алаңдаушылықты күшейтеді". OUP Қытай полициясымен байланысы бар ғалымдардан алынған ДНК үлгілеріне негізделген үш жекелеген зерттеу бойынша ішкі тергеу жүргізетінін мәлімдеді. Олардың екеуі Қытайдағы шағын этнос – шибе халқының генетикалық деректерін пайдаланды. Бұл зерттеулерді Қытайдың Қылмыстық тергеу полициясы университеті мен Қытайдың Әділет министрлігіне қарасты Сот-медициналық сараптама академиясының қызметкерлері бірлесіп жүргізді.