Кіріспе

экологиялық таза технологиялар
Альтернативті технология – қазіргі қолданыстағы, бірдей функцияларды атқаратын технологияларға қарағанда экологиялық тұрғыдан тиімдірек технологияларды білдіретін термин. Бұл терминді алғаш рет Питер Харпер, Солтүстік Уэльстегі Баламалы Технологиялар Орталығының (ә.к.а. Карьер) негізін қалаушылардың бірі қолданған. Альтернативті технологиялардың мақсаты – экологиялық таза технологияны қолдану арқылы маңызды элементтерге деген сұранысты азайту, технологияны тұрақты түрде қамтамасыз ету, тиімділікті арттыру, төмен құнмен қамту және болашақта материалдық дағдарыстарды болдырмау үшін көп қолданылатын материалдарды пайдалану. Альтернативті технологиялар күн және жел энергиясы сияқты жаңаруға жарамды энергия көздерін пайдаланады. Кейбір альтернативті технологиялар бұрыннан кеңінен қолданылып жүр немесе болашақта қолданылуы мүмкін, содан кейін оларды "альтернативті" деп санамайтын болар. Мысалы, электр энергиясын өндіру үшін жел турбиналарын пайдалану.

Компостирлеу

Компост – органикалық заттардың компосттау процесінде ыдырауынан пайда болатын өнім, яғни бұл процестегі материалдардың тозығы. Бұл процесте әртүрлі органикалық материалдар, әдетте қалдықтар саналатын, қайта өңделіп, топырақты жақсартатын құралым (компост) түзеді. Компосттау – қоршаған ортаға зиян келтірмейтін, ыдыраған қалдықтарды пайдаланып, топырақтың сапасын арттырудың балама технологиясы болып саналады. Компост топырақтың құрылымын жақсартады, пайдалы микроорганизмдерді қосады және катион алмасу сыйымдылығын (CEC) арттырады, осылайша топырақтағы су мен қоректік заттардың мөлшерін арттырып, өсімдіктерге қоректік заттарды жеңіл сіңіруге мүмкіндік береді.

Баламалы отынмен жұмыс істейтін көліктер

Баламалы отынмен жұмыс істейтін көліктер – мұнай отыны (бензин немесе дизель отыны) сияқты дәстүрлі отыннан өзге отынмен жүретін көліктер. Баламалы отынмен жүретін көліктер электр көліктері деп белгілі, олар зарядтауды қажет ететін аккумулятормен қозғалады. Көліктің жұмыс істеуі үшін газ қажет емес, бұл қоршаған орта үшін тиімді. Баламалы отынмен жұмыс істейтін көліктер қоршаған ортаға қатысты алаңдаушылықтар мен мұнай бағасының өсуіне байланысты пайда болды және олар тазарақ балама болып табылады. АҚШ-та ең танымал электр көлігі – Tesla. Баламалы отынмен жұмыс істейтін көліктерге сутегімен жұмыс істейтін отын жасушалы көліктер де кіреді.

Сұр суды қайта пайдалану

Сұр су – бұл сіздің ваннадағы раковиналар, душ, ванна және кір жуу машиналарын қолданудан қалған су. Бұл дәретханадан немесе бекінелерді жуудан шыққан фекалиямен тікелей жанасқан су емес. Бұл су күнделікті қолданыстағы, мысалы, душтан түскен су сияқты салыстырмалы түрде таза болып келеді. Өсімдіктерге зиянсыз және тыңайтқыш ретінде қызмет ететіндіктен, бұл су ауладағы суару үшін қауіпсіз және пайдалы көз ретінде қайта қолданылады. Адамдар өсімдіктерді және көгалдандыруды сұр сумен суару жүйелерін пайдалануға ынталандырылады, себебі бұл суды үнемдеуге және үй бюджетіндегі су төлемдерін азайтуға көмектеседі. Күн панельдері жаңартылатын, CO2 шығаратын емес және оларды пайдалану құны төмен, себебі олар электр энергиясын өндіру үшін күннің энергиясын ғана пайдаланады және орнатылғаннан кейін қосымша айнымалы шығындар болмайды.

Қайта өңдеу

Қайта өңдеу – қалдықтарды жаңа материалдар мен заттарға түрлендіру процесі. Бұл "дәстүрлі" қалдықтарды жоюға балама болып табылады, материалдарды сақтап қалуға және парниктік газдар шығарындыларын азайтуға көмектеседі. "Қайта өңдеу пайдалы материалдардың ысырапқа келуін болдырмайды және жаңа шикізатты тұтынуды азайтады, соның салдарынан: энергия қолданысын, ауаның ластануын (күйдіруден) және судың ластануын (қоқыс полигонына тастаудан) төмендетеді". Қайта өңдеу, қайта пайдаланылатын немесе басқа мақсаттар үшін қолданылатын қоқысты жоюдың баламалы және экологиялық таза тәсілі болғандықтан, балама технология саналады. Қайта өңдеуге ағаш және мұнай сияқты шикізатты өндіру және өңдеу кіреді, одан қағаз және пластик сияқты қолдануға жарамды материалдар жасау үшін көп энергия қажет. Қайта өңдеу энергияны үнемдейді, себебі қайта өңделетін өнімдерді пайдалануға дайын материалға айналдыру үшін көбінесе аз өңдеу қажет болады.

Жел турбиналары

Жел турбиналары желді электр энергиясына айналдыру мақсатын көздейтіндіктен, балама технологияның бір түрі саналады. Жел соққанда, ол турбиналарды қозғалысқа келтіріп, электр энергиясын жинауға мүмкіндік береді. Әлемнің әртүрлі жерлерінде, тіпті су қоймаларында да жел электр станциялары кездеседі, суретте көрсетілгендей. Жел турбиналары электр энергиясын алудың арзан әрі тиімді тәсілі болып табылады және бүкіл әлемде кеңінен қолданылуда.