Кіріспе

Онтариодағы негізгі аймақ, Канада. Оңтүстік Онтарио – Канаданың Онтарио провинциясының маңызды аймағы. Бұл Канаданың ең тығыз бейінді және ең оңтүстік орналасқан аймағы, шамамен 13,5 миллион адам тұрады, бұл Канаданың 37 миллион халқының шамамен 36 пайызын құрайды. Аймақ провинцияның тағы бір маңызды аймағы – Солтүстік Онтарионың оңтүстігінде жатыр, бірақ Оңтүстік Онтарионың нақты солтүстік шекарасы әлі де даулы. Дегенмен, оның негізгі бөлігі Алгонкин саябағының оңтүстігінде орналасқан, ал саябақ француз және Маттава өзендерінің солтүстігіндегі қылқан жапырақты орман мен оңтүстікке қарай жапырақты орман арасындағы көшімдік аймақта жатыр. Аймақ провинцияның 14-15 пайызын құрайды, бұл Парри-Саунд және Мускока аудандарының кіріктірілуіне байланысты, олар да солтүстік және оңтүстік орман аймақтары арасындағы көшімдік аймақта орналасқан. Оңтүстік Онтарио Солтүстік Онтариодан халық тығыздығы, климаты және мәдениеті жағынан өте ерекшеленеді. Ол Орталық Онтарио, Шығыс Онтарио, Алтын Жартылай Ай және Оңтүстік-Батыс Онтарио сияқты кішігірім аймақтарға бөлінген. Оңтүстік Онтарионың негізгі бөлігі Квебек қаласы – Виндзор дәлізінің құрамына кіреді, ол солтүстік-шығысқа қарай Квебектің оңтүстігіне дейін созылады. Бұл маңызды аймақтың солтүстік бөлігі Маттава өзеніне дейін созылады және Канада қалқанының Гренвилл геологиялық провинциясының бір бөлігін алып жатыр, ол да солтүстік-шығысқа қарай Квебектің оңтүстігіне дейін созылады; Солтүстік Онтарионың көп бөлігі Жоғары геологиялық провинциясында орналасқан.

Жеке тұлға

Оңтүстік Онтарио Солтүстік Онтариодан халық тығыздығымен және провинцияның көптеген қалалары, маңызды жолдары мен мекемелерінің орналасқан жері ретінде ерекшеленеді. Ал Солтүстік Онтариода көбінесе табиғи ресурстар мен қашық жатқан далалар көп. Аймақта үш Ұлы көлде (Хурон, Эри және Онтарио) тұщы сулы жағалаулардың көп болуына қарамастан, теңіз жағалауы жоқ, сондай-ақ Симко көлі және Сент-Клэр көлі сияқты кішірек көлдер де бар. Бұл аймақ жүзім шараптарының ірі өндіріс орталығы және Канада шараптарын шығарушы маңызды аймақ. Оңтүстік Онтарио 1867 жылы Конфедерация құрылған кезде Онтарио провинциясының бір бөлігі болған, одан бұрын Үстіңгі Канада колониясының құрамында болса, Солтүстік Онтарионың көп бөлігі 1912 жылға дейін Онтарионың құрамына кірмеген.

Тарих

Француздар 17 ғасырда Оңтүстік Онтарионы зерттеді және отарлады, Грузин шығанағы / Симко көлі аймағындағы Уайандот-Хурон халқымен байланыс орнатты. Оңтүстікке қарай ирокез тілдерінде сөйлейтін Петун және Нейтрал тайпалары болды, ал солтүстік-шығысқа қарай Алгонкиндер Жоғарғы Оттава өзені / Мадаваска аңғары аймақтарында қоныстанды, ал Миссиссаугалар Солтүстік Хьюрон көлінен оңтүстікке қарай жылжып, Каварта аймағында және Торонтоның батысында жерлесті. Жеті жылдық соғыстан кейін британдықтар Оңтүстік Онтарионы бақылауға алды, ал Америка революциясынан келген Біріккен Империяның адалдарының келуі отарлауды күшейтті. Оңтүстік Онтарио 1812 жылғы соғыс кезінде көптеген шайқастардың ортасы болды және құлдықтан қашқандар үшін жер асты жолының маңызды бағыты болды. 1919 жылы АҚШ-та тыйым салу енгізілгеннен кейін Оңтүстік Онтарио бірден шекара арқылы алкоголь (спирт) контрабандасының ошағына айналды.

Демография

Оңтүстік Онтариода Онтарионың 12,9 миллиондық жалпы халқының 94 пайызынан астамы, яғни 12,1 миллион адам тұрады (және Канаданың жалпы халқының шамамен 35 пайызы), ал Солтүстік Онтариода шамамен 750 000 адам тұрады. Бұл көптеген факторларға байланысты, соның ішінде оңтүстіктегі өңделетін жерлердің көп болуы, оның қоңыржай климаты, су, жер және әуе көліктерінің жақсы дамығандығы, сондай-ақ ертедегі еуропалық қоныс жайлаушылар мен отарлаушылықтың ұзақ тарихы. Мыңдаған жылдар бойы Онтарио жергілікті халықтардың мекені болды, еуропалықтар келген кезде көптеген тайпалар әртүрлі тілдерде сөйледі. Бүгінде Оңтүстік Онтариода 200 000-нан астам аборигендер тұрады. Оңтүстік Онтарионы француз және британдықтар отарлап алды. Аймақ еуропалықтардың қоныстануы үшін дамытыла бастағаннан кейін, әсіресе Америка революциялық соғысынан кейін, басқа еуропалық иммигранттар да келіп, 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында иммиграция күшейді. 20-шы ғасырдың соңынан бері Азия мен әлемнің басқа да аймақтарынан көптеген иммигранттар келді. Бұл аймақ, әсіресе Үлкен Торонто аймағы, әлемдегі иммигранттардың ең көп шоғырланған жерлерінің бірі болып табылады.

Экономика

Бұл аймақта ірі өндіріс секторы бар. 2000 жылдардың ортасынан бері Онтарио штаты Мичиган штатынан жылына көбірек көлік құралдарын өндіруде. Шекаралық тұрғыдан алғанда, Оңтүстік Онтарионың бір бөлігін «Тотық белдеуінің» құрамына жатқызуға болады. Өнеркәсіптің қайта құрылымдалуы және жаһандану (жұмыс орындарының шетелге және АҚШ-тағы кәсіподақтарға қосылмаған еңбек нарықтарына ауысуымен байланысты) салдарынан соңғы онжылдықтарда зауыттардың жабылуы ауыр соққы берді. Бұл әсіресе Оңтүстік аймақтың қалаларында көрініс тапты, олардың үлкен автомобиль және оған байланысты өнеркәсіптік базалары бар, мысалы, Виндзор, Лондон, Сент-Томас және Сент-Катаринес. Гамильтон, болат өндірісінің орталығы, және Сарния, мұнай-химия өндірісінің орталығы, бұл факторлардан әлі де әсер көріп отыр, бірақ бұл әсер азырақ. Провинцияның ең ірі екі қаласы – Торонто мен Оттава қызмет көрсету және білім экономикасына қарай көбірек бейімделді. Торонтода елдің қаржы секторы, соның ішінде ірі канадалық банктер мен Торонто қор биржасы орналасқан. Ұлттық астана Оттавада Канада Үкіметінің және көптеген мемлекеттік департаменттер мен агенттіктердің кеңселері орналасқан, сонымен қатар күшті технологиялық сектор да бар. Оңтүстік Онтарионың кейбір аймақтары өнеркәсіп және адамдар тұрғысынан Нью-Йорк және Мичиган штаттарымен шектес қалалармен тығыз байланысты. Назар орталығында Буффало-Ниагара, Сарния және Детройт-Виндзор аймақтары тұр. Көптеген адамдар шекараның екі жағында жұмыс істейді және тұрады. Шекара арқылы жиі саяхаттайтындар үшін арналған NEXUS бағдарламасы шекаралық қауымдастықтар арасында күннен-күнге танымал болып келеді. Оңтүстік Онтариомен қарқынды сауда байланысы бар басқа аймақтарға Монреаль және Квебек провинциясы, Солтүстік Огайоның бір бөлігі және Батыс Пенсильвания жатады. Провинцияның ауыл шаруашылығының көп бөлігі осы жерде шоғырланған. Оның ішінде Онтарионың көптеген жидек өсірушілері бар, оларды Ontario Berries ұйымы өкілдік етеді.

Туризм

Оңтүстік Онтарио өзінің көрікті жерлерімен және туризмімен әйгілі. Ең танымал туристік орындардың кейбіреулері: CN Tower, Парламент төбесі, Ниагара шарлауы, Канаданың Ұлттық галереясы, Канаданың ғажайыптары, CNE, Caesars Windsor, Канаданың соғыс мұражайы, Торонто хайуанаттар бағы, Хоккей даңқы, Канаданың Рипли аквариумы, Корольдік Канада монетасы, Marineland, Ридо каналы, Канада тарихы мұражайы және Корольдік Онтарио мұражайы. Ниагара шарлауы әлем бойынша ішкі және халықаралық туристердің ең көп баратын 6-шы орнында, жылына 14 миллионнан астам турист келеді. 2006 жылы Торонто халықаралық туристердің ең көп саяхаттайтын 14-ші қаласы болды, жылына 4,1 миллионнан астам келушіні қабылдады. Оттава – Канададағы ішкі туристердің ең көп баратын қаласы, жыл сайын 6,9 миллионнан астам канадалық қонақтарды қабылдайды. Оңтүстік Онтариода бірнеше кәсіби спорт командалары бар, олардың ішінде NHL-дегі Оттава Сенаторлары және Торонто Мейпл Лифс; Major League Baseball-дегі Торонто Блю Джейс; NBA-ның Торонто Рапторлары; MLS-дегі Торонто FC және Канада Премьер лигасының Atlético Ottawa командалары; сондай-ақ, Канада футбол лигасының үш командасы – Hamilton Tiger-Cats, Ottawa Redblacks және Toronto Argonauts. Аймақ сонымен қатар гольфтен Канада ашық чемпионаты мен теннис бойынша Rogers Cup турнирлерін қабылдайды. Бұл аймақта Торонто халықаралық кинофестивалі, Winterlude, Caribana, Bluesfest, Pride Week, Kitchener Oktoberfest, Havelock Jamboree, Toronto Indy, Sarnia Bayfest, Оттавадағы Канада күні, Виндзордағы Халықаралық бостандық фестивалі, Стратфорд фестивалі, Shaw Festival және Virgin Festival сияқты көптеген әлемдік деңгейдегі фестивальдер мен іс-шаралар өтеді. Провинция бойынша бірнеше ірі заңды құмар ойындары орындары салынған, олардың ішінде Caesars Windsor және Fallsview Casino екі флагмандық казино болып табылады. Казинолардан басқа, Онтариода ойын автоматтары бар көптеген заңды ат жарысы орындары бар. Ат жарысы трассалары провинцияның барлық аймақтарында орналасқан. Провинциядағы барлық ойын-сауықтар Онтарио лотереясы және ойын корпорациясы (OLG) мен Онтарионың спирттік ішімдіктер мен ойын комиссиясы бақылауында. Оңтүстік Онтариода көптеген табиғи көрікті жерлер бар. Wasaga Beach, Grand Bend, Sauble Beach және Sandbanks – Ұлы көлдердің жағалауындағы жағажайлар. Ниагара Escarpment жаяу серуендеуге, шаңғы тебуге және жүздеген шарлауықтарға, соның ішінде Ниагара шарлауына мүмкіндік береді. Оттава өзенінде рафтинг пен каякингпен айналысуға болады, бұл әлемнің түкпір-түкпірінен келетін туристерді қызықтырады. Ontario Parks барлық провинциялық парктерді, ал Parks Canada барлық ұлттық парктерді басқарады.

Қалалар

Оңтүстік Онтариода Канаданың астанасы (Оттава) және ең ірі қаласы (Торонто) орналасқан. Оңтүстік Онтарионың 13 телефондық аймақ коды бар: 226, 249, 289, 343, 365, 382, 416, 437, 519, 548, 613, 647, 705 және 905. Статистика Канаданың «метро аймағы» өлшемі, Халық санағы метрополитен аймағы (CMA), негізінен, негізгі муниципалитеттегі халық санымен «жұмылдырылған» муниципалитеттердегі халық санын біріктіреді. Ескерту: Қаланың метрополитен аймағы оның CMA-дан үлкен болуы мүмкін. Мысалы; Ошава Торонто аймағының бөлігі болып табылады; алайда, ол өздігінен CMA болып саналады. Оңтүстік Онтарио қалалары 20212016201120062001Торонто CMA6,202,2255,928,0405,583,0645,113,1494,682,897Оттава CMA1,488,3071,323,783 1,236,3241,130,7611,067,800Гамильтон CMA785,184747,545721,053692,911662,401Китченер–Кембридж–Уотерлоо CMA575,847523,894477,160 451,235414,284Лондон CMA543,551494,069474,786457,720435,600Сент-Катаринс–Ниагара CMA433,604406,074392,184390,317377,009Виндзор CMA422,630398,718319,246323,342307,877Ошава CMA415,311379,848356,177330,594296,298Барри CMA212,856197,059187,013 177,061148,480Кингстон CMA172,546161,175159,561152,358146,838Гелф CMA165,588151,984141,097127,009117,344Брантфорд CMA144,162134,203135,501124,607118,086Питерборо CMA128,624121,721118,975116,570110,876

Жоғары білім

Оңтүстік Онтарио ұзақ жылдардан бері жоғары білім алу үшін халықаралық орталық болып табылады. Онда 13 университет және 20 колледждің арасында көптеген әлемдік деңгейде танылған мемлекеттік университеттер мен колледждер орналасқан. Бұдан өзге, онда көптеген жекеменшік жоғары білім беру мекемелері де бар.

Мәдениет

Көптеген белгілі канадалықтар Оңтүстік Онтариода тұрған, себебі ол Канаданың ең көп халқы бар аймағы. Торонто көпмәдениеттілігімен және әлемдік қалалық сипатымен көзге түседі: Оңтүстік Онтарио Оңтүстік Онтарио готикасы әдеби жанрында да маңызды орын алады, бұл – канада әдебиетінің маңызды бір саласы.

Көлік

Оңтүстік Онтариода жолдар, әуежайлар, порттар, пойыз және автобустарды қамтитын өте дамыған көлік жүйесі бар. Оңтүстік Онтариодағы тас жолдар жүйесі Корольдік тас жолдар жүйесі немесе 400 сериялы тас жолдар деп аталады. Транспорт министрлігі (Онтарио) COMPASS тас жолдар трафигін басқару жүйесі арқылы тас жолдарды цифрлық түрде бақылайды. 406 тас жолының көптен күткен жаңартылуымен Онтариодағы барлық тас жолдар кемінде 4 қатарлы, толық бақыланатын және бөлінген. Басты тас жолдар: 400, 401, 402, 403, 404, 405, 406, 407 (ақылы), 409, 410, 412, 416, 417, 418, 420, 427, Дон-Вэлли Парквейі, Гардинер Экспресс-жолы, Королева Елизавета жолы, Куинсвей, Линкольн М. Александр Парквейі, Ред-Хилл-Вэлли Парквейі, Конестога Парквейі және Е.С. Роу Экспресс-жолы. Оңтүстік Онтариода АҚШ-пен бірнеше шекаралық өткізу пункттері бар. Амбассадор көпірі, Детройт-Виндзор туннелі және Блю-Уотер көпірі аймақты АҚШ-тың Мичиган штатымен байланыстырады, ал Бейбітшілік көпірі, Радуга көпірі, Вирлпул-Рапидс көпірі, Льюистон-Квинстон көпірі, Мың арал көпірі, Огденсбург-Прескотт халықаралық көпірі және Сивей халықаралық көпірі Оңтүстік Онтарионы АҚШ-тың Нью-Йорк штатымен байланыстырады. Аймақ теңіз көлігінде бай тарихқа ие, жыл сайын Ұлы көлдер мен Сент-Лоуренс теңіз жолы арқылы жүздеген миллион тонна жүк тасымалданады. Велленд каналы Ұлы көлдер су жолының маңызды бөлігі болып табылады, ол кемелерге Ниагара шарлауынан қашуға мүмкіндік береді. Сент-Клэр және Детройт өзендері де Виндзор және Сарния аймағындағы Гурон көлі мен Эри көлі арасындағы маңызды су жолдары. Басты аймақтық порттарға Гамильтон және Виндзор порттары, ал кіші порттар Ошава, Торонто, Годерич және Сарнияда орналасқан. Оңтүстік Онтариода мыңдаған тұщы сулы көлдер мен өзендер, сондай-ақ Трент-Северн су жолы мен Ридо каналы бар. Аймақтағы қалааралық пойыз қызметін негізінен Via Rail көрсетеді. Үлкен Торонто аймағында GO Train деп аталатын қала маңындағы пойыз жүйесі бар, ол автобус желісімен толықтырылады. Бірнеше ірі халықаралық әуежайлар бар, соның ішінде елдегі ең көп трафиктік әуежай – Торонто Пирсон халықаралық әуежайы (2014 жылы рейстер саны бойынша әлемдегі 15-орында), Оттава Макдональд-Картье халықаралық әуежайы, Джон С. Мунро Хамильтон халықаралық әуежайы, Лондон халықаралық әуежайы және Ватерлоо халықаралық әуежайы. Мичиган немесе Нью-Йорк штатының шекарасына жақын тұратын Оңтүстік Онтарионың көптеген тұрғындары Детройт Метрополитен Уэйн округі әуежайын немесе Буффало Ниагара халықаралық әуежайын жергілікті әуежай ретінде пайдаланады.

Климат

Оңтүстік Онтариода төрт анық маусыммен ылғалды континенттік климат орналасқан. Аймақтағы шілде айының орташа ең жоғары температурасы 25 °C (77 °F) пен 29 °C (84 °F) аралығында. Қаңтар айының орташа ең жоғары температурасы 6 °C (21 °F) пен 0 °C (32 °F) аралығында. Оңтүстік Онтариода тіркелген ең жоғары температура 45 °C (113 °F) және ылғалдылық индексімен 52 °C (125 °F) құрады. Суық кезеңдерде қысқы температура кейде -30 °C (22 °F) төмен түсе алады. Оңтүстік Онтарионың көп бөлігінде Dfb және Dfa климаттық субтиптері кездеседі, бұл провинцияның солтүстік бөлігінен географиялық орнының төмендігі, су қоймаларының болуы және қарқынды қала құрылысының дамуына байланысты әлдеқайда жылы немесе қоңыл. Аймақта қауіпті ауа райы жиі кездеседі. Жаз айларында Оңтүстік Онтариода торнадолар болуы мүмкін, бірақ көбінесе тікелей желдің күшінен, нөсер жаңбырдан, ақ жаңбырдан және қатты дауылдардан туындаған жергілікті су тасқынынан зардап шегеді. Торнадолардың көпшілігі айтарлықтай зиян келтірмейді, бірақ аймақ Торнадо аллеясының шетінде орналасқан және (F4) торнадолары бірнеше онжылдық сайын пайда болып, кең аумақта зардап келтіреді. Оңтүстік Онтариода сондай-ақ дауылдың қалдықтары, су тасқыны, мұз жамылғысы, қатты тұман, ақ жаңбыр және қарлы борандар болады. Аймақта ұсақ жер сілкіністері де болады. 1944 жылы болған 5.8 балдық Корнуолл-Массена жер сілкінісінің ең жоғары Меркалли шкаласы бойынша қарқындылығы VII (өте күшті) болды. Көптеген туристер күзгі айларда күрделі түстерге боялған жапырақтарды тамашалау үшін бұл аймаққа келеді. Оңтүстік Онтарионың климаты елдің қалған бөлігінен мүлдем өзгеше. Бұл Канададағы Каролиналық орманның жалғыз аймағы. Оңтүстік Онтариодағы көптеген ағаштар, өсімдіктер мен жануарлар Канаданың басқа еш жерінде кездеспейді. Бұл аймақтағы сирек кездесетін ағаштарға тюльпан ағашы, папайя жеміс ағашы және қияр ағашы жатады. Оңтүстік Онтарионың Каролиналық ормандарының көп бөлігі қала құрылысының кеңеюі салдарынан жойылған. Бастапқы өсімдіктердің өскен жерлері өте аз қалды. Аймақта елдегі ең көп тұщы сулы жағажайлар орналасқан. Жаздың ортасындағы ыстық және ылғалды ауа райының арқасында су температурасы салыстырмалы түрде жылы болады, ал ұзын ақ құмды жағалауларға миллиондаған туристер әр жазда келеді. Ең танымал жағажайлар – Васага, Гранд Бенд, Собль және Сандбанкс жағажайлары.