Сиыр бездік гормоны және оның қолданылуы

Сиырлардың гормоны: BST (bST) сүт өндірісін арттырады, бірақ денсаулыққа зиянды болуы мүмкін. Еуроодақ, Канада, Жапония сияқты елдерде тыйым салынған.

18 мин оқу

100%

Дереккөз: Bovine somatotropin — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Сиырдың гипофиз бездерінен өндірілетін пептид гормоны. Бодан соматотропин немесе бодан соматотропин (қысқартылған түрі bST және BST), немесе бодан өсу гормоны (BGH) – сиырдың гипофиз бездерінен өндірілетін пептид гормоны. Басқа гормондар сияқты, ол аз мөлшерде өндіріледі және метаболизм процестерін реттеуге қолданылады, сондай-ақ сүт өндірісін шамамен 10 пайызға арттырады. Рекомбинантты бодан соматотропині (көбінесе "rBST" деп аталады) – сүт өндірісін арттыру үшін сүт малдарына инъекция арқылы салынатын бодан өсу гормонының синтетикалық түрі. Оның қауіпсіздігіне қатысты дау-дамайлар салдарынан, ол бірнеше елде, соның ішінде 1990 жылдан бері Еуропалық Одақта, Канадада, Жапонияда, Пәкістанда, Австралияда, Жаңа Зеландияда және Аргентинада тыйым салынды, себебі ол сиырлардың денсаулығына қауіпті екені анықталды. Codex Alimentarius оны қауіпсіз деп бекітпеді. АҚШ-тың Азық-дәрі басқармасы (FDA) 1993 жылы оны мақұлдады және сүт өндірісінде rBST қолданылмаған сиырлардан алынған сүт екенін көрсететін жарнамаларға "FDA rBST қолданылған және қолданылмаған сиырлардан алынған сүт арасында ешқандай маңызды айырмашылық жоқ екенін анықтады" деген ескерту қосылуын талап етті.

Синтез

1970 жылдары Genentech биотехнологиялық компаниясы BST генін ашып, оған патент алғаннан кейін, рекомбинантты ДНК технологиясын пайдаланып гормонды синтездеуге және рекомбинантты ірі қара соматотропинін (rBST), рекомбинантты ірі қара өсу гормонын (rBGH) немесе жасанды өсу гормонын жасауға мүмкіндік туды.

Тарих

1937 жылы BST қолдану сүт беруші сиырлардың сүт өнімділігін арттыратыны, оның ішінде сүт бездерінің жасушаларының өлімін қалдырмау арқылы дәлелденді. Биотехнологияның дамуымен, 1981 жылы биотехнология саласындағы алғашқы компаниялардың бірі – Genentech BST генін клондауға және оған патент алуға қол жеткізді. Monsanto да осы бағытта жұмыс істеп, 1979 жылы Genentech компаниясымен Genentech патенттерін лицензиялау және Monsanto 300 миллион доллар инвестиция салатын BST-ның рекомбинантты түрін әзірлеуде ынтымақтастық туралы келісім жасасты. Lilly, American Cyanamid, Upjohn және Monsanto компаниялары rBST-ны FDA-ға сатуға өтініш берді, ал FDA 1986 жылы осы өтініштердің адам денсаулығына қатысты бөлігін қарап шығып, rBST-мен өңделген сиырлардан алынған тағамның қауіпсіз екенін анықтады; алайда, халықтың үлкен алаңдаушылығы қосымша зерттеулер, тергеулер және қоғамдық талқылаулар қажеттігіне әкелді, соның ішінде сенатор Патрик Лихидің өтініші бойынша Ұлттық денсаулық сақтау институттары 1990 жылы rBST қауіпсіздігі тақырыбында беспрецедентті конференция ұйымдастырды. 1993 жылы FDA Monsanto-ның өтінішін мақұлдады. Monsanto 1994 жылы "Позилак" деген атпен rBST брендін шығарды.

Әрекет ету механизмі

Орташа сүт сиыры лактациясын орташа күндік сүт өндіру деңгейімен бастайды. Бұл күндік өнім лактацияның шамамен 70-ші күніне дейін артып, содан кейін ең жоғары деңгейге жетеді. Сиыр құрғағанға дейін өнім біртіндеп төмендейді. Өндірістің артуы мен азаюына ішінара сүт өндіретін жасушалардың саны себеп болады. Жасушалардың саны орташа деңгейден басталып, лактацияның алғашқы кезеңінде артады, ал лактация барысында азаяды. Бұл жасушалар жоғалғаннан кейін, әдетте, келесі лактацияға дейін қайта өспейді. Жақсы тамақтанған сиырларға rBST немесе BST енгізу сүт жасушаларының санының азаюын баяулатып, майдан сүт жасушаларына бағытталатын қоректік заттар мөлшерін арттырады, нәтижесінде сүт өндірісінің жоғары деңгейі ұзарады. Бұл әсер инсулинге ұқсас өсу факторы (IGF) жүйесі арқылы жүзеге асады, ол жақсы тамақтандырылған сиырларға BST немесе rBST енгізілген кезде күшейеді.

Шаруашылықтарда пайдалану

2000-2005 жылдар аралығында АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ұлттық ауыл шаруашылығы статистикасы қызметі жүргізген сүт өндірушілерді сараптау көрсетті, шамамен 17% өндіруші rBST қолданған. 2010 жылы USDA Ұлттық ауыл шаруашылығы статистикасының Висконсин штатындағы фермаларды сараптау нәтижесінде сүт фермаларының шамамен 18%-ы rBST қолданғаны анықталды.

Сүт фермаларында ұштастырылған тыңайтқыштың рөлі

Бір-екі апта ішінде ұрпақ беретін сиырларды пайдалану арқылы синхронды өсіру, сүт фермерлеріне ең жоғары жүктілік деңгейін қамтамасыз ету үшін сиырларды жасанды түрде ұрықтандыруға мүмкіндік береді, бұл процеске ең аз күш жұмсалады. BST – плаценталық лактоген (PL) гормоны, ол өсу гормоны немесе соматотропин класына жатады. Бұл ферма жануарларында, әсіресе сүтті ірі қарада плаценталық дамуды жасанды түрде жеделдету тәжірибесі үшін маңызды. Осы соматотропин гормондарының әсер ету механизмын плаценталық тіндердің жасушалық және молекулалық деңгейінде байқауға болады. Гормонға ұшыраған сүтқоректілерде ірі қара соматотропині плаценталық жүктілік процесіне тікелей қатысы бар N-гликозильденген ақуыздармен байланысады. Осы және BST-нің өсу гормондарымен бірлесе жұмыс істеу қағидаларын білу, ауыл шаруашылығы зерттеушілеріне шаруашылық жануарларында синхрондаудың әсерін зерттеуге мүмкіндік береді. Синхрондау – малға белгілі бір кезеңде жасанды ұрықтандыру жүргізу үшін, оларды жасанды ұрықтандырудан бұрын BST дозасымен емдеуді қамтиды. Осы уақыт бойынша жасанды ұрықтандыру протоколын орындағанда, синхрондау және BST емдеуі алғашқы ұрықтандырудан жүктілік деңгейін арттыруға көмектеседі. Бұл ауыл шаруашылығы зерттеушілеріне гормондардың табиғи эстроздық циклдармен байланысын зерттеуге мүмкіндік береді. Сүтті ірі қара малдың жүктілік деңгейі BST әсерінен синхрондау кезінде артқан. BST-нің осы емдеуге қатысты әсері эстроздық циклдың кезеңіне байланысты, себебі BST сары денеге прогестеронның стимуляциялық әсерін көрсетеді.

Дау

1993 жылы FDA мақұлдағанымен, rBST 1980-жылдардың басынан бері даулы мәселеге айналды. Зерттеулер нәтижесінде сүт өндірісінің орташа есебімен 11–16% артуы, клиникалық мастит қаупінің шамамен 24% өсуі, фертильділіктің 40% төмендеуі және клиникалық ақсаулық белгілерінің пайда болу қаупінің 55% артуы анықталды. Сол зерттеуде rBST-мен емделген сиырлардың дене жағдайының нашарлауы, бірақ құрғақ затты қабылдауының артуы көрсетілді. Тағы бір мета-талдау (2003) дене жағдайының көрсеткіштері (BCS) туралы мәлімдеді, бірақ зерттеу дизайны мен есеп берудегі біркелкілік болмағандықтан нақты қорытынды жасау мүмкін болмады. Олар емделген сиырларда дене жағдайы көрсеткіштерінің төмендеу тенденциясын байқады, бірақ «Бұл сиырлардың дене жағдайына байланысты бұл әсер пайдалы немесе зиянды болуы мүмкін» деді. Бұл талдау клиникалық мастит туралы мәлімет бермеді. Американдық Ветеринариялық Медицина Ассоциациясының журналында жарияланған соңғы мета-талдау (2014) клиникалық мастит қаупінің немесе сиырлардың денсаулығы мен әл-ауқатына басқа да кері әсерлердің айтарлықтай жоғарыламағанын көрсетті. Бұл шолуға АҚШ өндірушілері қолданатын rBST Zn формуласын қолдануға қатысты 26 сараланған зерттеулер кірді, олар емді бастау үшін (туылғаннан кейін 57–70 күн өткен соң), дозасы (500 мг, 14 күнде бір рет) және енгізу жолы (тері астына) туралы нұсқауларды сақтады. Мастит американдық сүт индустриясына сүт сиырларын емдеуге жылына шамамен 1,5–2 миллиард доллар шығын келтіреді. 1994 жылы ЕО ғылыми комиссиясынан сүт сиырларында мастит және басқа да аурулардың таралуы, сондай-ақ олардың әл-ауқатының басқа да аспектілері туралы есеп беру сұралды. FDA қараған Монсанто компаниясының демеушілігімен жүргізілген сынақтар rBST қолдану сиырларды маститке көбірек бейімдейтінін анықтауға бағытталды. 1993 жылы Монсантоның rBST өнімін бекіту шешімінде FDA Монсантоның демеушілігімен жүргізілген сегіз сынақтан алынған деректерді пайдаланды, нәтижесінде жауап «иә» болды. Бұл сегіз зерттеуге 487 сиыр қатысты, олардың нәтижесінде rBST емдеу кезеңінде мастит ауруының таралуы алғаш рет туған сиырларда 76%-ға, ал екінші және одан кейінгі туған сиырларда 50%-ға өскені анықталды. Жалпы алғанда, өсім 53% құрады.

Though approved by the FDA in 1993, rBST has been immersed in controversy since the early 1980s. Findings suggested an average increase in milk output ranging from 11–16%, an approximate 24% increase in the risk of clinical mastitis, a 40% reduction in fertility, and 55% increased risk of developing clinical signs of lameness. The same study reported a decrease in body condition score for cows treated with rBST, though an increase in their dry matter intake occurred. Another meta analysis (2003) reported on body condition scores (BCS) but could not reach a conclusion due to lack of homogeneity in study design and reporting. They found a trend towards decreased BCS in treated cows but state "Depending on the level of body condition in these cows, this effect may have been beneficial or detrimental." This analysis did not report on clinical mastitis. A more recent meta analysis (2014) published by the Journal of the American Veterinary Medical Association showed no significant increase in risk of clinical mastitis nor other adverse effects on cow health and well being. This review included 26 peer reviewed studies that involved the use of the rBST Zn formulation available to US producers in accordance with the label instructions for treatment initiation (57 to 70 days after birth), dose (500 mg, every 14 days), and route (subcutaneous). Mastitis has cost American dairy industries an estimated $1.5 to 2 billion per year in treating dairy cows. In 1994, an EU scientific commission was asked to report on the incidence of mastitis and other disorders in dairy cows and on other aspects of their welfare. Monsanto sponsored trials reviewed by the FDA asked whether the use of rBST makes cows more susceptible to mastitis. According to the FDA, which used data from eight Monsanto sponsored trials in its decision in 1993 to approve Monsanto's rBST product, the answer is yes. The data from these eight trials, which involved 487 cows, showed that during the period of rBST treatment, mastitis incidence increased by 76% in primiparous cows and by 50% for multiparous cows. Overall, the increase was 53%.

Макронутриенттердің құрамы

Сүттің жалпы құрамы, соның ішінде май, ақуыз және лактоза мөлшері, сүтті сиырларда rBST қолдану арқылы едәуір өзгермейді. Сиырдың метаболизмі мен жем қабылдауға бейімделуіне мүмкіндік берілген кезде, rBST емдеуінің алғашқы апталарында сүттің майлылығы шамалы өзгеруі мүмкін. Майлылықтағы өзгерістер уақытша болып табылады. Сүттің құрамы 200-ден астам түрлі тәжірибеде зерттелген. Генетика, географиялық орналасу, жем, жас және басқа да қоршаған орта факторларына байланысты сиырларда rBST емдеуімен немесе одан тыс, сүттегі табиғи айырмашылықтар қалыпты жағдай. Сүттегі ақуыздың мөлшері де зерттелді және rBST емделген сиырларда көзге түсетін өзгеріс байқалған жоқ. Сүтте кездесетін витаминдер мен минералдар rBST емделген сиырлардың сүтінде де өзгеріссіз қалды. Сүттің қату температурасы, pH, жылулық қасиеттері және басқа да өндірістік сипаттамалары rBST емделген сиырлардан алынған болса да, бірдей болып табылады.

Адам денсаулығы

rBGH-нің адам денсаулығына әсері әлі де талқыланып жүр, себебі нақты дәлелдер жетіспейді. Ең көп талқыланатын мәселелердің бірі:

Инсулиндік өсу факторы 1 (IGF 1) – адам ағзасындағы өсімді ынталандыруға, ақуыз синтезіне және өмірлік цикл бойы инсулиннің әрекетіне жауапты гормон. Кейбір зерттеулерде гормонның ісіктердің өсуіне әсер ететіні көрсетілді және ол простата, колоректаль, сүт безі және басқа да қатерлі ісіктердің дамуымен байланысты болуы мүмкін. IGF 1 сүтте де кездеседі. Алдыңғы зерттеулерде rBST емделген сиырларда IGF 1 деңгейінің артуы болжамдалған, бірақ бұл мәлімдеме қазіргі уақытта расталмаған. Сонымен қатар, IGF 1 ауыз жолымен қабылданғанда адам ағзасына сіңіріледі дегенге дәлел жоқ және тамақтан алынған IGF 1 мөлшері организмнің өзі өндіретін мөлшермен салыстырғанда мардымсыз. "Сүттегі IGF 1 пастеризация кезінде жойылмайды (белсенділігін жоғалтпайды). Адамның ас қорыту жолы арқылы IGF 1 қаншалықты сіңірілетіні әлі белгісіз". Американдық Онкологиялық Қоғам rBST емделген сиырлардың сүтіндегі IGF 1 туралы мәліметтерді қарастырып, былай деп қорытындылады: "IGF 1 қан деңгейі мен қатерлі ісік арасында байланыс болуы мүмкін, бірақ бұл байланыстың нақты сипаты әлі анық емес. Кейбір зерттеулер сүт ішетін ересектердің қанындағы IGF 1 деңгейі сүт ішпейтін немесе аз ішетін адамдарға қарағанда 10%-ға жоғары екенін көрсетті. Бірақ осындай нәтижелер соя сүтін ішетін адамдарда да байқалды. Бұл IGF 1 деңгейінің жоғарылауы сиыр сүтіне ғана тән емес екенін және сүттегі ақуыздар, минералдар немесе rBGH-ге қатысы жоқ басқа факторлардың салдары болуы мүмкін екенін көрсетеді. rBST стимуляцияланған және қалыпты сиыр сүтін ішкен адамдардағы IGF 1 деңгейін тікелей салыстыру жүргізілмеген. Қазіргі уақытта rBST қолданылған немесе қолданылмаған сүт ішудің қатерлі ісік немесе басқа да денсаулық мәселелеріне қатысты алаңдатарлық деңгейде қандағы IGF 1 деңгейін көтеретіні белгісіз. IGF 1 концентрациясы rBST-мен емделген сиыр сүтінде емделмеген сүтке қарағанда сәл жоғары (зерттеуге байланысты әртүрлі дәрежеде). Бұл айырмашылық сиыр сүтіндегі IGF 1-дің табиғи факторларға байланысты қалыпты ауытқуынан кем деп есептеледі, бірақ қосымша зерттеулер қажет". 2014 жылғы мәліметтерге сәйкес, rBST қолданылған сүттің балалар денсаулығына кері әсер ететініне байланысты дәлелдер жоқ. Американдық Жануарлар Ғылымдары Қоғамы 2014 жылы rBST пікірталасынан туындаған денсаулық мәселелерін қарастырғаннан кейін мақала жариялады. Мақалада "сүт өндірісінде rBST қолданумен байланысты адам денсаулығына қатысты жаңа мәселелер жоқ. rBST қолдану сүттің микро және макроқұрамына әсер етпейді. Сонымен қатар, rBST қолдану адам организміне сүттегі антибиотиктердің қалдықтарының әсерін күшейтетініне ешқандай дәлел жоқ. Сүттегі IGF 1 адам организміне биологиялық әсер ете алады деген алаңдаушылық, IGF 1-ді ауыз жолымен қабылдаудың биологиялық белсенділігінің жоқ немесе аз екенін көрсететін зерттеулермен сейілтілді. Сонымен қатар, адамның ас қорыту жолындағы IGF 1 концентрациясы сүт ішкен кезде қабылданатын IGF 1 мөлшерінен әлдеқайда жоғары. Сонымен қатар, сиырларды rBST-мен ұзақ мерзімді толықтыру сүттегі IGF 1 концентрациясын шаруашылықтың, малдың немесе лактация кезеңінің әсерінен байқалатын диапазоннан тыс көтере алмайды. rBST қолдану ірі қара малдың ретровирустарын экспрессиялауға әсер етпеді және ірі қара малдың ретровирустарынан адам денсаулығына қауіп төндірмеді. Сонымен қатар, rBST қосылған сиырлардан алынған сүт пен сүт өнімдерін тұтынушы балалар мен ересектерде 1 немесе 2 типті қант диабеті даму қаупі жоғарыламаған. Жалпы алғанда, сүт пен сүт өнімдері денсаулықты сақтау және созылмалы аурулардың алдын алу үшін қажетті қоректік заттармен қамтамасыз етеді". Бозаудың соматотропині – протеиндік өсу гормоны екенін ескерсек, ол сүт өнімділігін 10-15 пайызға дейін арттыра алады, бұл өз кезегінде сиырлардың сүт өндірісінің артуына сәйкес қоректік заттарды көп мөлшерде тұтынуына әкеледі. Сиырдың энергия тұтынуының басым бөлігі тікелей сүт өндіруге жұмсалады. Әлемнің кейбір аймақтарында, мысалы, Эфиопияда бұл мәселе жан-жақты зерттелді, себебі сиырлар сүт өндірісін теңестіру үшін көбірек тамақтануға мұқтаж болғандықтан, сүтте химиялық тыңайтқыштар мен ауыр металл іздерінің деңгейі көбейді, себебі олар ауыл шаруашылығы химиялық заттарына көбірек тос болды. Осы химиялық заттар адамға оңай беріліп, сүттің ластануына әкелуі мүмкін. BST сүт безі жасушаларының ұзақтығын немесе белсенділігін арттырады, нәтижесінде сүт өндірісі артады және басқа да қанағаттандырмайтын жанама әсерлер пайда болады. Тамақ өндіретін жануарларда өсу гормондарының қолданылуына байланысты қоғамдық пікірталасқа қарамастан, соңғы екі онжылдықта бұзушылықтардың саны айтарлықтай азайды. 2012 жылы көтерме сүт танкыларында анықталған антибиотиктердің қалдықтары деңгейі 1996 жылғы деңгейдің бес бөлігіне тең болды. АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментінің мәліметтері бойынша, АҚШ-тағы сүттің BTSCC көрсеткіші 2001 жылы 316 000 жасушадан миллилитр сүтке дейін, 2010 жылы 224 000 жасуша/мл және 2011 жылы 206 000 жасуша/мл дейін тұрақты түрде төмендеді (USDA, 2013). Осы кезеңде жануарлардың сүт бездерінің денсаулығы жақсарды, сондай-ақ жалпы мал денсаулығы да жақсарды. Бұл негізінен rBST-нің жақсы қолданылу әдістеріне және гормонның жануарларға қалай әсер ететінін жақсы түсінуге байланысты.

Insulin like growth factor 1 (IGF 1) is a hormone found in humans that is responsible for growth promotion, protein synthesis, and insulin actions over the lifecycle. The hormone has been shown to influence the growth of tumors in some studies and may be linked to the development of prostate, colorectal, breast, and other cancers. IGF 1 is also found in milk. Previous research has proposed an increase of IGF 1 in rBST treated cows, but this claim is currently not substantiated. In addition, no current evidence shows that orally consumed IGF 1 is absorbed in humans and the dietary amount is negligible when compared to what the body produces on its own. "IGF 1 in milk is not denatured (inactivated) by pasteurization. The extent to which intact, active IGF 1 is absorbed through the human digestive tract remains uncertain." The American Cancer Society has reviewed the evidence concerning IGF 1 in milk from rBST treated cows, and found that: "While there may be a link between IGF 1 blood levels and cancer, the exact nature of this link remains unclear. Some studies have shown that adults who drink milk have about 10% higher levels of IGF 1 in their blood than those who drink little or no milk. But this same finding has also been reported in people who drink soy milk. This suggests that the increase in IGF 1 may not be specific to cow's milk, and may be caused by protein, minerals, or some other factors in milk unrelated to rBGH. There have been no direct comparisons of IGF 1 levels in people who drink ordinary cow's milk vs. milk stimulated by rBST. At this time, it is not clear that drinking milk, produced with or without rBST treatment, increases blood IGF 1 levels into a range that might be of concern regarding cancer risk or other health effects. IGF 1 concentrations are slightly higher (to variable degrees, depending on the study) in milk from cows treated with rBST than in untreated milk. This variability is presumed to be much less than the normal range of variation of IGF 1 in cow's milk due to natural factors, but more research is needed." As of 2014, evidence does not link rBST treated milk with adverse health outcomes for children. The American Society of Animal Science published an article in 2014 after reviewing health issues arising from the rBST debate. The article indicated "there are no new human health issues related to the use of rBST by the dairy industry. Use of rBST has no effect on the micro and macrocomposition of milk. Also, no evidence exists that rBST use has increased human exposure to antibiotic residues in milk. Concerns that IGF 1 present in milk could have biological effects on humans have been allayed by studies showing that oral consumption of IGF 1 by humans has little or no biological activity. Additionally, concentrations of IGF 1 in digestive tract fluids of humans far exceed any IGF 1 consumed when drinking milk. Furthermore, chronic supplementation of cows with rBST does not increase concentrations of milk IGF 1 outside the range typically observed for effects of farm, parity, or stage of lactation. Use of rBST has not affected expression of retroviruses in cattle or posed an increased risk to human health from retroviruses in cattle. Furthermore, risk for development of type 1 or type 2 diabetes mellitus has not increased in children or adults consuming milk and dairy products from rBST supplemented cows. Overall, milk and dairy products provide essential nutrients and related benefits in health maintenance and the prevention of chronic diseases." Keeping in mind that bovine somatotropin is a protein growth hormone, it can increase average milk yield anywhere from 10 to 15%, which in turn would lead to cows consuming substantially more nutrients in order to keep up with the increased milk production. Most of a cow's energy consumption goes directly towards milk production. In certain areas of the world, like Ethiopia where this was studied extensively, as the cows needed to intake more nutrition to balance out their milk production, there was also an increased level of chemical fertilizers and heavy metal traces found in the milk due to increased exposure to agricultural chemicals. These chemicals can then easily be passed on to humans and lead to a contaminated milk supply. BST increases the longevity or the activity of the mammary cell leading to higher milk production and some other non desirable side effects. Despite public controversy of the use of growth hormones in food producing animals, the number of violations has decreased substantially in the past two decades. For comparison, the level of antibiotic residue detected in bulk milk tank trucks in 2012 was one fifth the level that it was in 1996. As reported by the USDA, the US pattern for milk BTSCC declined steadily from 316,000 cells per mL of milk in 2001 to 224,000 cells/mL in 2010 and 206,000 cells/mL in 2011 (USDA, 2013). Mammary health in the animals themselves has improved over this time period as well as the overall health of the dairy herd in general. This is mostly attributed to better application methods of rBST and a better understanding of how the hormone affects the animals.

Қоршаған ортаға әсері

Өнеркәсіптік деңгейде бір миллион сиырды rBST-мен толықтыру сүт өндірімінің бірдей көлемін қамтамасыз етеді, бірақ 157 мың сиырға аз қажет болады. Сондықтан фермерлер аз мал басымен сүт өндірісін арттыра алады. Кейбір зерттеулер rBST қолданған сиырлардың парниктік газ шығарылымын дәстүрлі және органикалық шаруашылықтармен салыстырғанда азайтатынын көрсетеді. Кэдидің зерттеуіне сәйкес, мал шаруашылығынан туындайтын азот және фосфор шығарылымы тиісінше 9,1% және 11,8% төмендеген. Көмірқышқыл газы – ең маңызды антропогендік парниктік газ ретінде танылған, ал мал метаболизмі мен қазба отынын пайдалану мал шаруашылығынан болатын шығарылымның басты көздері болып табылады. Сүт беру кезеңіндегі сиырларда rBST қолдану, дәстүрлі шаруашылықтармен салыстырғанда қажетті энергия және белок мөлшерін азайтады, сондай-ақ жалпы қолданылатын жемнің көлемін де қысқартады. Қазба отынын тұтыну атмосфералық ластану және ресурстардың тұрақтылығына қатысты экологиялық мәселелерді қамтиды. rBST-мен емделген сиырлардан алынған сүт өндірімі жоғары болғандықтан, жемге деген қажеттілік азаяды, бұл сүт өндірісі үшін электр энергиясын және егін шаруашылығы үшін қазба отынынан алынатын энергияны да азайтады. Бұған қоса, жаһандық жылыну әсері 400 000 жеке автомобильді жолдан шығарумен тең келеді. Дәстүрлі, rBST қолданған дәстүрлі және органикалық шаруашылықтарды салыстырғанда, rBST-мен толықтырылған мал басында 8%-ға аз сиыр қажет, ал органикалық өндіріс жүйелері өндіріс мақсаттарына жету үшін 25%-ға көп сиырды талап етеді.

WTVT-ге қарсы сот

1997 жылы WTVT (Channel 13) жаңалықтары бөлімі, Флорида штатының Тампа қаласында орналасқан Fox компаниясына тиесілі телеарна, Стив Уилсон мен Джейн Акредің Monsanto компаниясының ірі қара малға арналған өсу гормоны – Posilac өнімінің денсаулыққа тигізетін зиянды зерттеуін көрсетуді жоспарлады. Баяндама эфирге шығу алдында Fox компаниясы Monsanto-дан журналистердің жақпарушылық танытқаны және бұл оқиға компанияның беделіне нұқсан келтіретіні туралы хат алды. Келіссөздер сәтсіз аяқталып, екі журналист те жұмыстан босатылды. Уилсон мен Акре олардың жұмыстан шығарылуы кек қайтару ниетімен жасалғанын алға тартса, WTVT олардың бағынбаушылық танытқаны үшін жұмыстан босатылғанын мәлімдеді. 2003 жылдың 14 ақпанында апелляциялық сот Акредің "агенттік мәлімдемелері "ереже" деп танылса, ресми түрде қабылдануы тиіс" деген Флорида штатының "заңнамалық талабына" сәйкес хабаршы емес екенін анықтады, осылайша бұрынғы шешімді жоққа шығарды. FDA-ның бағалауынша, емделген және емделмеген сиырлардың сүті арасында ерекше айырмашылық жоқ. Тағы жиырма бір ел rBST-нің сатылуына рұқсат берген: Бразилия, Чили, Колумбия, Коста-Рика, Эквадор, Египет, Гватемала, Гондурас, Ямайка, Ливан, Мексика, Панама, Парагвай, Перу, Сальвадор, Оңтүстік Африка, Оңтүстік Корея, Уругвай және Венесуэла. Дегенмен, Канада, Жапония, Пәкістан, Австралия, Жаңа Зеландия және Аргентина сияқты бірнеше елдің реттеуші органдары, сондай-ақ Еуроодақ Monsanto-ның rBST сатуға берген өтінішін қабылдамады, себебі rBST сиырларда мастит, сүт беру қабілетінің төмендеуі және дене күйінің нашарлауы сияқты денсаулық проблемаларының қаупін арттырады. Канадада АҚШ-тан rBST қолданылып өндірілген ірі көлемдегі сүт өнімдерін (сыр, йогурт және т.б.) ингредиенттерді таңбалау жүйесіндегі олқылықтарға байланысты әлі де сатуға және тамақ өндірісінде пайдалануға рұқсат етіледі. 1990 жылы Еуроодақ барлық мүше елдерге оның сатылуын тоқтата тұру туралы шешім қабылдады. Бұл шешім 2000 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енген тұрақты тыйымға айналдырылды, және ол ветеринариялық талаптарға, заңдарға және келісімдерге ғана негізделді. 1999 жылы жарияланған терең зерттеу rBST-мен байланысты адам денсаулығына қатысты түрлі қауіптерді егжей-тегжейлі талдады. Канаданың денсаулық сақтау мекемесі Health Canada, жануарлар денсаулығына қатысты алаңдаушылықтарды айта отырып, канадалық сүт фермаларында rBST қолдануға рұқсат беруден бас тартты. Біріккен Ұлттар Ұйымының халықаралық тамақ стандарттарын белгілейтін Кодекс Алиментариус комиссиясы 2017 жылға дейін rBST-нің қауіпсіз екенін мойындаудан бас тартты. Кодекс Алиментариус гормонды тыйым салуға немесе бекітуге құқылы емес, бірақ оның шешімдері стандарт ретінде қарастырылады, ал Кодекспен келісу экспорттаушы елдерге rBST-ге тыйым салған елдерге қарсы Дүниежүзілік сауда ұйымында шағымдануға мүмкіндік берер еді.

In 1997, the news division of WTVT (Channel 13), a Fox owned station in Tampa, Florida, planned to air an investigative report by Steve Wilson and Jane Akre on the health risks associated with Monsanto's bovine growth hormone product, Posilac. Just before the story was to air, Fox received a letter from Monsanto saying the reporters were biased and that the story would damage the company. Negotiations broke down and both reporters were eventually fired. Wilson and Akre alleged the firing was for retaliation, while WTVT contended they were fired for insubordination. On 14 February 2003, the appeals court overturned the verdict, finding that Akre was not a whistleblower because of the Florida "legislature's requirement that agency statements that fit the definition of a "rule" (must) be formally adopted (rules). Recognizing an uncodified agency policy developed through the adjudicative process as the equivalent of a formally adopted rule is not consistent with this policy, and it would expand the scope of conduct that could subject an employer to liability beyond what Florida's Legislature could have contemplated when it enacted the whistle blower's statute." The assessment of the FDA is that there is no significant difference between milk from treated and untreated cows. Twenty one other countries have also approved marketing of rBST: Brazil, Chile, Colombia, Costa Rica, Ecuador, Egypt, Guatemala, Honduras, Jamaica, Lebanon, Mexico, Panama, Paraguay, Peru, Salvador, South Africa, South Korea, Uruguay, and Venezuela. However, regulatory bodies in several countries, such as Canada, Japan, Pakistan, Australia, New Zealand, and Argentina, along with the EU, rejected Monsanto's application to sell rBST because rBST increases the risk of health problems in cows, including mastitis, reduced fertility, and reduced body condition. In Canada, bulk milk products from the United States that have been produced with rBST are still allowed to be sold and used in food manufacture (cheese, yogurt, etc.) due to loopholes in the ingredient labelling system. In 1990, the EU placed a moratorium on its sale by all member nations. It was turned into a permanent ban starting from 1 January 2000; the decision was based solely on veterinary concerns, laws, and treaties. An in depth report published in 1999 analysed in detail the various human health risks associated with rBST. Canada's health board, Health Canada, refused to approve rBST for use on Canadian dairies, citing concerns over animal health. The Codex Alimentarius Commission, a United Nations body that sets international food standards, has, as of 2017, refused to approve rBST as safe. The Codex Alimentarius does not have authority to ban or approve the hormone, but its decisions are regarded as a standard and approval by the Codex would have allowed exporting countries to challenge countries with a ban on rBST before the World Trade Organization.

Сүт фермаларындағы заңсыз пайдалану

Рекомбинантты ірі қара соматотропині – ірі қараның өсу гормонының жасанды түрде синтезделген нұсқасы. Оны АҚШ сияқты бірнеше елде малдың сүт беруін жасанды түрде ынталандыру үшін пайдалануға рұқсат етілген. Дегенмен, тұтынушылардың пікірі, жануарлардың денсаулығы және жаңа технологияларға деген күмәндік себептерімен Еуропаның көп бөлігінде оның қолданылуына тыйым салынған. Синтетикалық гормонды пайдалануды жөн көретін фермерлер, оның басқа қосымшаларсыз сүт өндірісін арттырады деп санайды. Алайда, өнімнің қауіпсіздігі және малға қатысты зорлық-зомбылық туралы алаңдаушылықтар сүтті ірі қараның rBST деңгейін анықтаудың жаңа әдістерін талқылауға себеп болды. Ұсынылған әдістердің бірі – сарысудағы rBST-ті байланыстыратын антидененің болуын немесе болмауын анықтау. Бірақ, бұл әдіс қан үлгілерін үнемі алуды талап етеді, сондықтан кейбір сыншылар оны тым инвазивті деп санайды. Басқа балама әдістерді әзірлеу жұмыстары жалғасуда. Флорида университетінде В.В. Тэтчер жүргізген зерттеуде сиырлардан сүт үлгілері алынып, олар тікелей rBST антиденесінің болуына талданды. Сүт өсіретін ірі қара rBST антигеніне жауап береді және сүт үлгілеріндегі иммуносорбенттік сынақтарда оң нәтижелер көрсетті. Пастеризацияланған сүт үлгілерімен жүргізілген сынақтар да тұрақты нәтижелерді көрсетті, иммуноглобулин rBST басқа антиденелердің болуына қарамастан, анықталып, ажыратылды. Осы жаңа техниканың тиімділігі және басқа да көптеген әдістердің сүт өсіретін ірі қарада rBST деңгейін бақылау құралы ретінде қолданылуы, сүт өнеркәсібінде мал шаруашылығына қатысты практикалық, пайдалылық және гуманизм мәселесі болып қана қоймай, маңызды мәселе болып табылады.

Америка Құрама Штаттары

1993 жылы өнім АҚШ-та FDA агенттігімен қолдануға бекітілді және 1994 жылы қолданыла бастады. Қазіргі таңда өнімнің барлық 50 штатта сатылымы жүзеге асырылуда. FDA rBST-мен өңделген сиырлардан жасалған тағамдық өнімдердің адамдарға қолдануға қауіпсіз екенін, сондай-ақ rBST-мен өңделген және өңделмеген сиырлардан алынған сүт арасында ешқандай статистикалық айырмашылық жоқ екенін мәлімдеді. FDA BST-нің адамдарға түскен кезде биологиялық активті емес екенін және rBST мен BST арасында биологиялық ешқандай айырмашылық жоқ екенін анықтады.

Таңбалау

FDA rBST берілген сиырлардан өндірілген өнімдерге арнайы таңбалауды талап етпейді, бірақ бірнеше сүт зауыттарын сүтінде гормон жоқ деп «бұрмалау» үшін айыптады, өйткені барлық сүт гормондарды қамтиды және гормондарсыз өндірілуі мүмкін емес. «Монсанто» компаниясы Мэн штатындағы «Oakhurst Dairy» компаниясын жасанды өсу гормондарын қолданбаймын деп уәде берген таңбаны пайдаланғаны үшін сотқа берді. Сүт зауытының мәлімдемесіне сәйкес, олардың келіспеушілігі rBST қауіпсіздігіне қатысты ғылыми дәлелдерге байланысты емес (Монсантоның таңбаға қатысты шағымы), бірақ «Біз сүтті сатамыз, Монсантоның дәрілерін емес». Сот ісі сүт зауыты таңбасына «FDA мәлімдейді: жасанды өсу гормондарымен емделген сиырлардың сүтінде ешқандай маңызды айырмашылық жоқ» деген қосымша мәлімдеме қосуға келіскеннен кейін шешілді. FDA осы қосымша таңбалауды ұсынады, бірақ талап етпейді. Келісім көп дау тудырды, rBST-ге қарсылар «Oakhurst» үлкен корпорацияның қысымына ыңғайласқан деп мәлімдеді, ал басқалары «Oakhurst» сүт таңбаларының өзі заңдық және заңнамалық жауапты талап ететін, адастыратын қорқыту тактикасын қолданды деп мәлімдеді.

Огайо штаты

2008 жылы Огайо штатының Ауыл шаруашылығы департаменті (ODA) сүт өнімдерін rBST-сіз деп таңбалауға тыйым салды, себебі бұл тұтынушыларды жаңылыстыруға алып келуі мүмкін деп есептелді. Бірақ Халықаралық сүт өнімдері қауымдастығы мен Органикалық сауда қауымдастығы ODA-ның тыйымы бірінші түзетуді бұзады, өйткені ол тұтынушыларға сүттің қауіпсіздігін өздері бағалауға мүмкіндік бермейді деп мәлімдеді және заңға шағым түсірді. "Ауданы сот Огайоның пайдасына шешім шығарды, "rBST" таңбасын қолдану мүлдем жаңылыстыратын болып табылады, себебі ол rBST қолданылып өндірілген және қолданылмаған өнімдер арасындағы құрамындағы айырмашылықты білдіреді".

Канзас штаты

2009 жылы Канзас штатының заң шығарушы органы rBST қолданбаған сүт зауыттары өз өнімдерінің қаптамасында "Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы жасанды гормон инъекциясы жасалған сиырлардың сүті мен жасалмаған сиырлардың сүті арасында ешқандай маңызды айырмашылық жоқ екенін анықтады" деген мәлімдеме жазуды талап ететін заң қабылдады. Аталған заң жобасына 2009 жылғы заң шығару сессиясының соңғы күндері сол кездегі губернатор Кэтлин Себелиус вето қойды. Заң шығарушы орган қаптамаға жазылатын талапты алып тастады және заң жобасын осы ережесіз қабылдады.

Пенсильвания штаты

2007 жылы Пенсильвания штаты rBST гормоны қолданылмаған сиырлардан алынған сүт екенін көрсетуге тыйым салатын ереже қабылдады. Пенсильванияның ауыл шаруашылығы министрі Деннис Вольф осы шараны қолдап мәлімдеме жасады. Бұл тыйым 2008 жылғы 1 қаңтардан күшіне енуге тиіс болған, бірақ пікір алмасу кезеңінен кейін ережелер өзгертіліп, тек "rBST-сіз" деген жарнамаға тыйым салынды, ал фермерлер rBST қолданбайтындарын уәделеген жарнамаларға рұқсат берілді. Мұндай жарнамалармен бірге "rBST қолданылған және қолданылмаған сиырлардан алынған сүт арасында ешқандай маңызды айырмашылық анықталған жоқ" деген түсіндірме қосатын болды.

Сүт өндірушілер мен бөлшек саудагерлердің жауабы

Тұтынушылар мен әлеуметтік қорғау ұйымдарының rBST-мен емделген сиырлардан алынған сүтке қатысты алаңдаушылығына жауап ретінде, кейбір сүт зауыттары, сауда орындары және мейрамханалар өздері сататын сүт өнімдерін өндіруде rBST қолдану туралы саясатын жариялады, ал басқалары "rBST-сыз" немесе осыған ұқсас белгіленген кейбір өнімдерді немесе өнімдер топтарын ұсынады. Басқа сүт өндірушілер мен салалық ұйымдар rBST-мен емделген сиырлардың сүті қауіпсіз екеніне халықты сендіру үшін жұмыс істеді. Осы тенденцияларға жауап ретінде 2008 жылдың басында, rBST-ны қолдайтын "Американдық фермерлер технологияны дамыту және сақтау қауымдастығы" (AFACT) атты ұйым құрылды, ол сүт шаруашылықтарынан тұрады және бастапқыда Monsanto компаниясымен байланысты болды. Бұл ұйым мұндай белгілерге тыйым салу үшін лоббилеуді бастады. AFACT "болмауы" туралы белгілер шатастыруға болады және rBST-мен емделген сиырлардың сүті нашар сапалы деген ой тудырады деп мәлімдеді. Ұйым 2011 жылы таратылды. Халықаралық сүт өнімдері қауымдастығы АҚШ-та сүт таңбаларында өсу гормондарының қолданылуына қатысты штаттық ережелердің тізімін жасады, ол соңғы рет 2009 жылы жаңартылды.

Денсаулық сақтау ұйымдарының жауабы

Американдық онкологиялық қоғамның "рБГГ бойынша ресми ұстанымы жоқ". Американдық медбикелер қауымдастығы АҚШ-та сүт және сүт өнімдерін өндіруде rBGH немесе rBST қолданылуын азайтатын ұлттық және штаттық заңдар, ережелер мен саясаттарды әзірлеуді қолдайды.

Саяси ұйымдардың жауабы

Health Care Without Harm жануарларға зиянды әсері мен адамдарға қауп келтіру мүмкіндігіне байланысты рекомбинантты сиыр өсіру гормонының қолданылуына қарсы тұрады. Орегондық әлеуметтік жауапкершілік дәрігерлері рекомбинантты сиыр өсіру гормоны (rBGH немесе rBST) салынбаған сиырлардан өнімдерді сатып алуға кеңес береді.

Өндіріс және рентабельділік

Бір зерттеуде rBST қолдану арқылы әр сиырдан орташа есеппен 15,88 АҚШ доллары көлемінде пайда табуға болатыны анықталды.