Кіріспе

Солтүстік Американың коммерциялық емес ұйымы

Зоопарктар мен аквариумдар қауымдастығы (AZA), бастапқыда Американың зоологиялық парктер мен аквариумдар қауымдастығы, 1924 жылы құрылған және зоопарктар мен қоғамдық аквариумдарды қорғау, білім беру, ғылым және ойын-сауық салаларында дамытуға бағытталған коммерциялық емес ұйым. AZA штаб-пәтері Мэриленд штатының Сильвер-Спринг қаласында орналасқан және зоопарктарды аккредиттеумен айналысады. 2019 жылғы мәліметтер бойынша 238 аккредиттелген нысан бар, олардың көп бөлігі АҚШ-та, ал қалғаны – он бір басқа елде орналасқан.

Тарих

1924 жылғы қазанда Америка зоологиялық парктер мен аквариумдар қауымдастығы Америка парк басшылары институтының еншілес ұйымы ретінде құрылды. 1966 жылы Америка зоологиялық парктер мен аквариумдар қауымдастығы, Америка парк басшылары институтын сіңірген, жаңа құрылған Ұлттық демалыс және парктер қауымдастығының кәсіби еншілес ұйымына айналды. 1971 жылдың күзінде Америка зоологиялық парктер мен аквариумдар қауымдастығының мүшелері тәуелсіз қауымдастық болуға дауыс берді. 1972 жылғы 19 қаңтарда ол Америка зоологиялық парктер мен аквариумдар қауымдастығы ретінде тіркелді. Оның бас кеңсесі Батыс Вирджиния штатының Уиллинг қаласындағы Оглебей паркінің Жақсы зообағында орналасқан. 1994 жылы American Zoo and Aquarium Association (AZA) деген қысқаша атауы қабылданды. 2018 жылдың басында AZA, АҚШ-та заңсыз жануарлар өнімдерін сатып алу және сату туралы халықтың білуін арттыруға көмектесу үшін Wildlife Trafficking Alliance ұйымын сатып алды. Жануарлар бағы мен аквариумдар қауымдастығы 2017 жылы аккредиттелген 236 мүшелік мекемесіне 195 миллион адам келгенін хабарлады.

Іс-шаралар

Ұйым институттарды аккредиттеу, жануарларға қамқорлық көрсету бастамалары, білім беру және табиғатты қорғау бағдарламалары, ғылыми-зерттеу жұмысы және қорғау шараларымен айналысады. AZA зообақтар мен аквариумдарды аккредиттеуші орган ретінде жұмыс істейді және аккредиттелген мекемелердің жануарларға күтім стандарты заңмен белгіленген талаптардан жоғары болуын қамтамасыз етеді. Стандарттардың орындалуын және аккредиттеуді сақтау мақсатында институттар әр бес жыл сайын бағаланады. 2019 жылғы мәлімет бойынша AZA-ның АҚШ-та және тағы он бір елде 238 аккредиттелген мекемесі бар: Канада, Мексика, Бермуда, Багам аралдары, Доминикан Республикасы, Колумбия, Аргентина, Испания, Гонконг, Сингапур және Оңтүстік Корея. AZA аккредиттелген мекемелерде шамамен 800 000 жануар, 6 000 түрден өкілдік етеді, оның ішінде 1 000 қауіпті және жойылып бара жатқан түрлер бар.

Аккредитация

Америка Құрама Штаттарында кез келген қоғамдық жануарлар көрмесі АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі, АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі, Есірткі заттарды бақылау басқармасы, Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау басқармасы және басқа да мекемелердің лицензиясын алуға және тексеруден өтуге тиіс. Зоопарктардың қызметі олар көрсететін жануарларға байланысты, Құрып бара жатқан түрлер туралы заң, Жануарлардың әл-ауқатын қорғау туралы заң, 1918 жылғы Көшпенді құстар туралы шарттық заң және басқа да заңдармен реттеледі. Сонымен қатар, Солтүстік Америкадағы зоопарктар AZA аккредиттеуін алуға мүмкіндік алады. Америкалық қауымдастық аккредиттеу стандарттарының бөлігі ретінде зоологиялық бақтар мен аквариумдарға келесі анықтама берді: «Тұрақты мәдени мекеме, ол бірыңғай коллекциядан гөрі көптеген жабайы жануарларды ұстайды және оларға кәсіби қызметкерлердің басшылығымен тиісті күтім көрсетеді, сондай-ақ оларды эстетикалық тұрғыдан халыққа жүйелі түрде көрсетеді. Олардың негізгі қызметі – білім беру және ғылыми жолмен жердің фаунасын көрсету, сақтау және қорғау болып табылады». Аккредиттеуге қол жеткізу үшін зоопарк өтінімді және тексеруден өту процесін сәтті аяқтауы керек, сондай-ақ AZA-ның жануарлардың денсаулығы мен әл-ауқаты, қаржы жинау, зоопарк қызметкерлері және жаһандық қорғау жұмысына қатысу стандарттарына сай болуы немесе одан да жоғары деңгейде болуы тиіс. Тексеруді үш сарапшы (әдетте бір ветеринар, бір жануарларға күтім жөніндегі сарапшы және бір зоопарктарды басқару және ұйымдастыру жөніндегі сарапшы) жүргізеді, содан кейін аккредиттеуге бұрын он екі сарапшыдан тұратын комиссия қарап бекітеді. Бұл аккредиттеу процесі бес жыл сайын қайталанады. AZA-ның есебуынша, 2019 жылға қарай USDA лицензиясымен жұмыс істейтін шамамен 2800 жануарлар көрмесі бар, олардың 10%-дан азы ғана аккредиттелген. Жануарларды ұстайтын, бірақ тұрақты түрде халыққа ашық емес мекемелерге де сертификаттау мүмкіндігі бар.

Жануарларды құрып кетуден құтқару

AZA-ның жануарларды жоқ болудан құтқару (SAFE) бағдарламасы зообақтар мен аквариумдар арасындағы ынтымақтастыққа басымдық береді, бұл өте осал түрлерді қолдауға бағытталған. SAFE қолданыстағы қалпына келтіру жоспарларын пайдаланып, стратегиялық қорғау және халықты қатыстыру шараларын іске асырады. 2017 жылы AZA мүшелері болып табылатын зообақтар мен аквариумдар SAFE бағдарламасының түрлеріне 15,6 миллион доллар инвестициялады. SAFE бағдарламасының ерекше түрлері: африкалық арыстан, африкалық құстардың түрлері (бүркіттер), азиялық піл, Атлантика мұхитының Акропора кораллы, қара аяқты мысық, қара мүйіз бурауы, гепард, шығыс индиго жыланы, жираф, горилла, теңіз тасбақалары, орангутан, сәулелі тасбақа, қызыл қасқыр, акулалар мен шағалақайлар, вакита, батыс көлді тасбақасы және ақ жусан. 2019 жылға қарай бағдарламаға 20-дан астам түр немесе таксономиялық топтар енгізілді.

Табиғатты қорғау және ғылым жөніндегі жылдық есеп

Қауымдастықтың "Жылдық қорғау және ғылым есебі" деп аталатын компьютерлік дерекқоры бар. Бұл дерекқор AZA зерттеу жобаларын бүкіл әлемде қадағалауға көмектеседі. AZA мүшелері болып табылатын зообақтар мен аквариумдар жыл сайын табиғатты қорғау жобаларына 220 миллион доллар үлестіреді.