Кіріспе
Бристольдегі хайуанаттар бағы, Ұлыбритания
Бристоль хайуанаттар бағы – Оңтүстік-Батыс Англиядағы Бристоль қаласында орналасқан хайуанаттар бағы. Зоопарктің мақсаты – жойылып бара жатқан түрлерді көбейту, қорғауға алынған түрлер мен олардың мекендейтін жерлерін сақтау, сондай-ақ табиғат әлемін кеңінен түсіну арқылы биологиялық әртүрлілікті "сақтау және қорғау" болды. Зоопарктегі сүтқоректілер коллекциясында 50 түрді қамтитын шамамен 300 жануар болды, олардың ішінде: гориллалар, Азиялық арыстандар, Гудфеллоу ағаш кенгурулары және қызыл пандалар. Бристольдегі басқа Ұлыбритания зоопарктерінде сирек кездесетін немесе мүлдем жоқ түрлерге Ливингстоннің жеміс жейтін жасырғыштары, ай-ай және кволлдар жатты. Зоопарктің "Сумерек аймағы" ашылған кезде өзінің түріндегі алғашқы болып табылды, сонымен қатар жәндіктер мен бауырымен жорғалаушылар үйі және аквариум сияқты көптеген жабық көрмелер де болды. Ал сыртында бірнеше құс үйлері, теңіз түлкілері мен пингвиндерге арналған орын болды. Көлдегі аралдар гориллалардың, алтын арыстан тамариндерінің, алтынбас арыстан тамариндерінің, гиббондардың және құйрықты маймылдардың мекені болды. 2020 жылдың 27 қарашасында зоопарк 186 жылдан астам уақыттан кейін Клифтон қаласындағы негізгі орталығы 2022 жылы жабылатынын, ал жануарлар M5 тас жолына жақын орналасқан Wild Place жобасына көшірілетінін және 2024 жылдың басында жаңадан ашылатынын хабарлады. Нәтижесінде, зоопарк 2022 жылдың 3 қыркүйегінде соңғы рет есіктерін жапты. Қазіргі таңда бұл жер тұрғын үйлер салу үшін қайта құрылып жатыр. 2021 жылы ол қоғамдық мүлік ретінде тізілген.
Жануарлар экспонаттары
Seal and Penguin Coasts – жануарлар бағының басты көрікті жері; 1999 жылы ашылған, ол Оңтүстік Американың терілі түлкілерін және Африка пингвиндерін судың үстінен де, астынан да бақылауға мүмкіндік берді. Бұл африкалық пингвиндердің ең танымал өкілі CGP Grey – интернетке танымал CGP Grey есімді пингвин, CGP Grey пингвині 2017 жылы қайтыс болды (нақты күні көрсетілмеген, бірақ алғаш рет 2017 жылдың 13 мамырында хабарланды). Екі бассейнде тұзды су болды, толқындар, шарлауықтар, тастар мен құмды жағажайлар табиғи ортаны имитациялады. Көрмеге инка құсқарларын және қарапайым эйдерлерді бірге ұстауға мүмкіндік беретін үлкен тор орнатылған. Горилла аралы батыс төмендіктерінде мекендейтін гориллалар отбасының үйі болды. Бір күміс арқалы, Джок, сондай-ақ Кера, Кала және Туни осы жерде тұрды. 2016 жылдың ақпан айында Кераның алғашқы баласы Афия төтенше кесар тілімінен кейін дүниеге келді. 2017 жылдың сәуірінде Туни Аяна атты баласын дүниеге әкелді. 2020 жылдың тамызында Кала Хасани атты баласын дүниеге әкелді. 2020 жылдың желтоқсанында Туни екінші баласын дүниеге әкеліп, оны Джуни деп атады. Олардың жабық үйінен бөлек, үлкен арал да болды. Гориллалар шөппен қоректенгеніне қарамастан, күтушілер маймылдармен бірге бір кеңістікке кірмеді. Себебі, бұл қуатты жануарлармен жарақаттану қаупі жоғары, сонымен қатар гориллалардың адамдардың араласуынсыз өзара қарым-қатынас жасауына мүмкіндік беруді қалады. Жоғарғы терраса – жануарлар бағының ең көне бөліктерінің бірі. Онда азиялық арыстандардың жұбы, кеа, қызыл панда, Ливингстонның жеміс жейтін жабырақтылары және үлкен фламинголар мекендеді. Жорғалаушылар үйі жорғалаушылар мен қосмекенділердің жинағын қамтыды. Үйдің өзі жылытылып, жаңбырлы ормандардың ыстығын сезіндірді. Үйде үш бөлім болды: Шөл (гила монстрлары, гекон және тасбақалар), Жаңбырлы ормандар (карликодтар, террапиндер және жыландар) және өсіру бөлмесі, онда келушілер жорғалаушылар мен қосмекенділердің өсіп-жетілуін көріп, жануарлар бағының табиғатты қорғау жұмысы туралы біле алатын болды. Сыртта, бірақ жабайы жануарлар үйінің бөлігі саналатын, алып тасбақалар мен қарақұйрық игуаналардың қоршауы болды, онда жануарлар жылытылатын ішкі үйге және сыртқы қоршауға кіре алды. Аквариумда шамамен 70 түрлі балық болды. Аквариумның үш бөлімі болды: Амазонка өзені (сабақ, паку және пиранья), Африка (цихлидтер) және коралл рифі (теңіз жылқылары, кораллдар және балықтардың әртүрлі түрлері). Ғимараттың сыртында су мүсіні орнатылған. Көрмеге қойылған экспонаттардың арасында табиғатты қорғау маңызы зорлары көптеп кездеседі. Атап айтқанда, Камерунның Баромби-Мбо көлінен алынған сирек кездесетін цихлидтердің және Мексикадан келген гудейдтердің, сондай-ақ Солтүстік Америкадан келген жүзбек балықтары мен аллигатор балықтарының көрмесі бар. Bug World – жануарлар бағының омыртқасыз жануарлар жинағы, оның ішінде Partula бұрқақтары, таяқ және жапырақ жәндіктері, кораллдар бар. Басқа көрмелерге тарантулалар, алып мыңжаяулар, бал аралары, жапырақ кесетін құмырсқалар және Лорд-Хоу аралының таяқшалы жәндіктері кірді. Bug World сонымен қатар өте сирек кездесетін Desertas Wolf Spider (Шөл далалық қасқыр) құртын да қамтиды. Бұрынғы көрмелерге паук-мантис және қара жесір жәндіктері кірді. Monkey Jungle 2006 жылы ашылды және ескі маймыл үйінің орнына салынған төрт жаңа көрмені ұсынады. Бір қоршауда таққа бағынған лемурлар мен сақиналы құйрықты лемурлар мекендеді, онда келушілер лемурлармен ешқандай шектеусіз жүре алатын болды. Басқа қоршауларда қоңыр жәндікті маймылдар мен арыстан құйрықты макактар тұрды. Жақын жерде қара айқайлағыш маймылдар мен алты жолақты армадиллердің қонысы орналасқан. Горилла аралының қарама-қарсы жағында аққу маймылдар отбасы, бір жұп шапшаң гиббондар, сондай-ақ алтын бас арыстан тамариндері мекендеді. Көбелек үйі жабық кеңістікте, тұрақты жылытылатын және климатты бақылайтын политуннельден тұрады. Көрмеге көк морфо, шыны қанатты, леопард қанатты және атлас көбелектері қойылған. Көрме Коста-Рикадағы көбелек өсірушілермен байланысты. Сондай-ақ, жануарлар бағы Авон шатқалында сирек кездесетін жібекті толқын көбелегін қорғау жұмыстарын қолдайды.
Тарих
1836 жылы Бристоль, Клифтон және Батыс Англия Зоологиялық қоғамы ашқан Бристоль зообағы әлемдегі ең көне провинциялық зообақ болды. Ол Клифтон Дауы мен Клифтон Колледжі арасында, Брунелдің Клифтон аспалы көпірінің жанында орналасқан, Виктория дәуірінде салынған қабырғалы зообақ еді; қазіргі стандарттар бойынша кішкентай аумақты алып жатқанмен, көптеген түрлерге үйір болды. 1960 жылдары зообақ Ұлыбританияның «Animal Magic» телесериалында көрсетіліп, ұлттық деңгейде танымал болды. Сериалды әйгілі комик және жануарлармен «сөйлейтін» Джонни Моррис жүргізді. Моррис күзетші рөлін ойнап, барлық жануарларға дауыс берді. Зообақтың ресми атауы – Бристоль зоологиялық бақтары («Бристоль зообағы» коммерциялық мақсаттар үшін қолданылды). Бұл атау гүлдердің көрмесіне байланысты емес, алғаш рет Регент паркі зоологиялық бағында қолданылғанын мойындайды. Бристоль, оның лондондық әріптесі сияқты, жануарларды күтуге ыңғайсыз болғанына қарамастан, архитектуралық ерекшеліктерімен мақтанған бірнеше түпнұсқа ғимараттарды қамтыды; (бұрынғы) Жираф үйі Гатри жолындағы бас кіреберіс және оңтүстік қақпалармен бірге II санаттағы ескерткіш ретінде тізілген. Оңтүстік Азия ғибадатханасын еске түсіретін Ескі Маймыл ғибадатханасында «Ақылды өсімдіктер» деп аталатын интерактивті көрме орналасқан, ол өсімдіктердің жануарларды қалай пайдаланып, тірі қалуға бейімделгенін көрсетеді. Сондай-ақ, зообақта алғаш рет көбейтілген жануарлар да бар, олардың ішінде 1958 жылы Ұлыбританияда туған алғашқы қара мүйізді бұғы, 1953 жылы тұтқындықта туған алғашқы әуеқос маймылы және 1934 жылы Еуропада туған алғашқы шимпанзе бар.
Қорғау
Бристоль зоологиялық қоғамы (BZS) бүкіл әлем бойынша жабайы табиғатты қорғау, білім беру және асылдандыру бағдарламаларын қолдайды. Мысалы, Бристоль әлемдегі басқа зоопарктермен бірге тұтқында лемурларды өсіруде. Мадагаскарда өсетін лемурлар құрып кету қаупі төнген, себебі олардың орман мекендері жойылып барады. Сондай-ақ, BZS Батыс Африкадағы Камерунда приматтарды құтқарып, қалпына келтіретін Ape Action Africa Ұлыбритания мен АҚШ қайырымдылық ұйымын қолдайды. Ал біздің жерімізге жақынырақ, бұл зоопарк Оңтүстік Англияның кейбір жерлеріне су құсқарсығы мен ақ тырнақты рактарды қайта әкелуге көмектесті. Сондай-ақ, олар кордофандық жираф, агалычнис лемуры, негролық қанды жүрек көгершін, Санже Мангабей және Хогна ингендер үшін қорғау жобаларын жүргізді. 2021 жылы Бристоль зоологиялық қоғамының қорғауға бағытталған жұмысының бір бөлігі ретінде, зоопарк құрып кету қаупі төнген Мадейрандық жер шаянының екі түрін құтқару үшін тұтқында өсіру бағдарламасына қатысты. ХХ ғасырдың басынан бастап, шаяндар жойылып кеткен деп саналды, бірақ 2013 жылы қалған популяциялар қайта ашылды.
In 2021, as part of the Bristol Zoological Society's focus on conservation, the zoo has been involved in the ongoing captive breeding program to rescue two species of critically endangered Madeiran land snail, (Discula lyelliana and Geomitra grabhami). Since the early 20th century, the snails were believed to be extinct, but remnant populations were rediscovered in 2013.
"Жабайы жер" жобасы
"Жабайы жер" жобасы бұрынғы Бристоль зообағынан да үлкен жануарларды орналастыруға арналған. Зообақ биомаларға бөлінген, олар белгілі бір мекендерде ғана кездесетін түрлерді көрсетеді. Қазіргі уақыттағы аймақтар: Bear Wood, Gelada Rocks, Discover Madagascar және Benoue ұлттық паркі. Қазіргі түрлер тізіміне қызыл өзен шошқасы, гепард, зебра, қарапайым еланд, сурикат, гелада бабуины, торлы жираф, қасқыр, еуразиялық түлкі, сұр қасқыр, қоңыр аю, Висаяның дақшы елігі, страус және ең жаңасы – қызыл панда кіреді. Жаңа консервациялық өсіру орталығына Анам жапырақты тасбақасы, Кіші Антиль аралдарының игуанасы, Панкейк тасбақасы, Сәулелі тасбақа, Роти аралының желкесі бар тасбақасы, Индокитай қорапша тасбақасы, Agalychnis lemur, Leptodactylus fallax, Маршаллдың пигмей хамелеоны, Lygodactylus williamsi, Varanus macraei, Uroplatus, Hogna ingens, Полинезия ағаш құрлы қабығы, Лорд-Хоу аралының таяқшалы жәндігі, Сокорро көгершіні, Висайя арктикалық мүйізді құсы, Суматраның күлкілі торғайы, Филиппин какатуы, Яванның жасыл қарғасы, Еуропалық көгершін, Минданаоның қанды жүрегі, Негростың қанды жүректі көгершіні, қызғылт көгершін, Малагаси циклиттері, Малагаси жаңбыр балығы және көк түсті панхакс балығы, Ақ балықтар мен гудеидтер, және ақ қысқыш шағалалары кіреді. Сонымен қатар, жаңа кафе, жаңа сыйлық дүкені және жаңа көрмелермен жаңа кіреберіс болады. Сайт 2013 жылдың 22 шілдесінде Wild Place Project ретінде ресми түрде ашылды. Болашақ жоспарларына климатты бақылайтын жабық орындары бар Бристоль зообағы басқаратын консервациялық өсіру орталығы, оқу орталығы және консервациялық медицина орталығы кіреді.
Іс-шараны өткізу
WOMAD музыка фестивалі 2011 жылы бақшаға келді, ал 2012 жылы тағы бір шара өтті.