Кіріспе

Черри-Крик – Оңтүстік Платт өзенінің саласы, ұзындығы 77 шақырым (48 миль), АҚШ, Колорадо штатында орналасқан.

Курс

Черри-Крик биік платода, Фронт-Рейндждің шығысында, солтүстік-батыс Эль-Пасо округінде басталады. Ол солтүстікке қарай ағып, Каслвуд каньоны мемлекеттік паркі арқылы өтеді, онда тарихи Черри-Крик көпірі орналасқан. Бұдан әрі Паркер қаласынан және Centennial және Aurora қалаларының бөліктері арқылы өтіп, оңтүстік-шығыс Денверге дейін жетеді. Ол Денвердің солтүстік-батысына қарай ағып, қалалық өзенге айналады және Денвердің орталығындағы Конфлюенс паркінде Оңтүстік Платте өзенімен қосылады, бұл жер қаланың 1858 жылы құрылған орнына жақын, қала орталығының батысында және тау етегінен шамамен 8 км (5 миль) қашықтықта орналасқан. 1950 жылы салынған 43 метрлік (140 фут) Черри-Крик бөгеті Черри-Крик мемлекеттік саябағындағы Черри-Крик су қоймасын құрайды, ол су тасқынын бақылау және суаруды қамтамасыз етеді. Бөгет Денвер және Аврора қалаларының шектерінен оңтүстік-шығыс және оңтүстік-батысқа қарай орналасқан, ал судың Оңтүстік Платте өзенімен қосылған жерінен шамамен 13 км (8 миль) қашықтықта жатыр. Өзен өз атын оңтүстік-орталық Денвердегі Черри-Крик ауданына және әсіресе Черри-Крик сауда орталығына береді. Сонымен қатар, өзен қала маңындағы Черри-Крик мемлекеттік мектептер ауданынан өтеді. Черри-Крик велосипед жолы Денвердің орталығындағы Конфлюенс паркінен Черри-Крик мемлекеттік саябағы арқылы және Паркер және Каслвуд каньонына қарай оңтүстікке қарай созылады.

Тарих

1858 және 1859 жылдары «Черри Крик қазбаларында» алтын табылуымен, Черри Крик Пайкс Пик алтын асырудың бастапқы кезеңіне айналды, бұл кездегі Батыс Канзас территориясында алтын кеніштері анықталды. Rocky Mountain News газетінің 1859 жылғы 23 сәуірдегі тұңғыш санында газет атауында «Черри Крик, К. Т.» деп көрсетілген. Алтын Расселвиллде (қазіргі Дуглас округі) Черри Крик су жүйесінің жоғарғы ағысында және Черри Крикке құятын Платт өзенінің жанында табылған. Черри Крик бойымен созылатын Спир бульвары Денвер қаласының саябақтар және жолдар жүйесінің бір бөлігі болып табылады және Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген. 1890 жылы Дуглас округіндегі шаруашылықтарды сумен қамтамасыз ету үшін Черри Крикке Каслвуд тоғаны салынды. Он жылдар бойы судың үнемі ағып шығуына қарамастан, 1933 жылғы 3 тамызда сағат 1-де болған қатты жаңбырдан кейін тоған толығымен құлап, 15 фут (шамамен 4,5 метр) биіктіктегі су толқыны Черри Крик арқылы Денверге дейін, 15 шақырымдай қашықтыққа жетті. Қалаға таңғы 4-ке дейін берілген ескертулердің арқасында көптеген адамдар су тасқынынан қауіпсіз жерге көшіп үлкерді. Тоғанның қалдықтары әлі де Каслвуд каньоны мемлекеттік саябағында көрініп тұр.

Экология

Өзеннің өзі жергілікті тұрғындарда ракуш популяциясымен кеңінен танымал. Кейбір жергілікті тұрғындар осы шаяндарды аулап жейді. Өзенде шағын балықтардың көп саны мекендейді (соның ішінде піспеген форель мен күнбалық, краппи, сары балық және басқалары). Ірі балықтар көбінесе кездеспейді, тек Cherry Creek бөгеті жартылай ашылған кезде және су тасқыны көкшаян, қоңыр алабұға, ересек күнбалық, walleye және тіпті солтүстік шырша сияқты балықтарды ағызып әкеледі. Өзеннің экожүйесі 21-ші ғасырдың басындағы құрғақшылық кезінде зардап шекті. Құрғақшылықтан зақымданған жағалаудағы өсімдіктер суға органикалық қалдықтарды тастады, нәтижесінде биохимиялық оттегіге деген сұраныс күрт өсті. Ағынның азаюы экожүйенің қажетті оттегімен қамтамасыз ету қабілетін де шектеді. Ағынның төмендеуі сондай-ақ NPK тыңайтқыштары, инсектицидтер және органикалық еріткіштер сияқты ластаушы заттарды жуып кетіруге кедерілді. Бұл кезеңде су температурасы да көтеріліп, жағдайды ушықтырды. Алайда, 2005 жылға қарай өзеннің жағдайы жақсарып, дені сау болып келеді. Өзен маңындағы аймақ жылан популяциясымен де танымал, оның ішінде байлам жыландар, батыс шұңқыр жыландар, бұқа жыландар және кейде сыңғырлауық жыландар бар. Өзенде Колорадоға тән қосмекенділер де кездеседі. Оларға жазық теңіз жабайы бақасы, Вудхаус жабайы бақасы және жолақты хор бақасы жатады. Бұқа бақасы да осы өзенде мекендейді. Соңғы жылдары бұқа бақалары өзендегі жергілікті қосмекенділердің популяциясын азайтуға себепкер болды. Өзеннің кейбір бөліктерінде, әсіресе Four Mile тарихи паркінің аймағында, екі жағында шамамен орман және бұталы жерлер орналасқан. Бұл дәліз қасақана жартылай жабайы күйде қалдырылған, бірақ солтүстік жағалауда мотоциклдерге арналған трасса бар. Бұл дәліз Денвер қаласының маңындағы, өзеннің атын алған шоқшаян өсімдігінің көбінесе жабайы күйінде көрінетін сирек орындардың бірі. Құмыра сияқты үлкен ағаштар, сондай-ақ самырсын да жиі кездеседі. Жабайы аспаржа және тікенді алмұрт сияқты жеуге жарамды өсімдіктер де кездеседі. Вирджиниялық жәндік және Ресей зәйтүні, көкпар сияқты әкелінген өсімдіктер де бар. Бұл дәліздің аумағы шектеулі болғанымен, өзен бойында ендік, бобёр, түлкі, койот және тіпті бұғыларды кездестіру де сирек емес. Боберлер әдетте Денвердің шығысындағы ағыннан жоғары орналасқан, бірақ азық табу үшін ағын бойымен жүзеді. Өзенде ағаш тасбағасы өте көп кездеседі. Ол кейде үлкен кесектермен "тасбаған ормандардан" ағызылып түседі. Сондай-ақ сүтқоректілердің қазба сүйектері де табылған. Қазіргі Four Mile тарихи паркінде сақталған тарихи деректерде, Cherry Creek бөгеті салынғанға дейін өзеннің су деңгейі үнемі көтеріліп, төмендегендігі көрсетілген. Алайда бөгет салынғаннан кейін су тасқынының циклы бұзылды. Қазір ағын тек бөгет операторларымен ғана реттеледі. Өзеннің деңгейі тұрақты сақталады, бірақ Cherry Creek су қоймасынан су шығару қажет болған кезде. Бөгеттің су қақпалары осы мақсатта ашылғанда, өзеннің деңгейі екі футқа дейін көтерілуі мүмкін, кейде бір сағаттан да аз уақыт ішінде.