Кіріспе

Махараштра штатындағы қала, Үндістан. Солапур Мумбай, Пуна, Бангалор және Хайдарабад қалалары арасындағы маңызды автомобиль және теміржол бағыттарында орналасқан. Калабаруги және Виджаяпура қалаларына (құрметті Карнатака штатында) қосымша тармақ желісі бар. Солапур халықаралық әуежайы құрылыс кезеңінде. Үндістан үкіметінің тұрғын үй жалға алу төлемдері (HRA) жүйесі бойынша A1 санаттағы және B1 класты қала ретінде жіктеледі. Махараштра штатындағы ең ірі мегаполистік қалалық агломерация және халық саны бойынша 11-ші қала, сондай-ақ Үндістандағы ең ірі 43-ші қалалық агломерация және 49-шы ең көп халқы бар қала. Солапур биди (сигарет түрі) өндірісі бойынша Махараштрада көш бастап тұр. Солапури шадарлары мен сүлгілері Үндістанда ғана емес, бүкіл әлемде танымал, бірақ сапа мәселелеріне байланысты экспорт көлемі айтарлықтай төмендеді. "Солапури шадарлары" Махараштрада географиялық көрсеткіш белгісін алған алғашқы өнім. Бұрын Солапурда әлемдегі екінші және Азиядағы ең ірі иіру фабрикасы болған. Үндістанның нар (гранат) зерттеу орталығы (NRCP) Солапурда орналасқан, ал Солапур ауданында нар өсіру кең ауқымда жүргізіледі. Кегаондағы (Солапур) Ғылым орталығы Махараштрадағы үшінші ірі және маңызды ғылыми орталық. 765 кВ қуаты бар Райчур-Солапур электр беру желісі, Карнатака және Андхра-Прадеш штаттарының қуат желісіне қажеттілігін қамтамасыз етеді. Махараштрадағы алғашқы қалдықтан энергия өндіретін электр стансасы Солапурда орналасқан. Қаланың бас діни нысаны – Шри Шивёги Сиддешвар. Макар Санкранти индуистік фестивалінде "Нандидвадж" процессиясы және оған байланысты жергілікті "Гадда Ятра" деп аталатын жылдық жәрмеңке көптеген адамдарды тартады және Сиддешвар иесінің үйлену тойымен байланысты. Солапурда Үндістанның сирек кездесетін үлкен қанатты құсы – Үндістанның қара құтырқасының қорығы бар.

Этимология

Солапур (бұрын Соналаж деп аталатын) ауданы Андхрабхраттар, Чалукиялар, Раштракуттар, Ядавалар және Бахаманилер сияқты түрлі династиялардың билігінде болды. "Солапур" атауы (маратхи: सोलापूर) екі сөздің бірігуінен туындаған деп саналады: маратхи тілінде "сола / सोला" сөзі "он алты" мағынасын білдіреді, ал "пура / पुर" сөзі – "ауыл". Қазіргі Солапур қаласы он алты ауылды қамтыған: Адильпур, Ахмедпур, Чапальдев, Фатехпур, Жамдарвади, Калажапур, Хадарпур, Хандервкивади, Мухаммадпур, Ранапур, Сандалпур, Шаикпур, Солапур, Соналаги, Сонапур және Вайдаквади. Бүгінде бұл ауылдардың барлығы Солапур қалалық әкімшілігіне (муниципалды корпорациясына) қосылған. Солапурдің бас құдайы Шивоги Шри Сиддешварға арналған жазулар, Калачури (Басавакалья) дәуірінде қаланың "Соналаге" деп аталғанын, кейін "Соналаги" деп айтылатынын көрсетеді. Мохолдың Камати ауылында табылған, Ядавалардың құлауынан кейінгі Шейке 1238 жылғы санскрит жазуы, қаланың Соналипур деп белгілі болғанын көрсетеді. Солапур бекінісінен табылған бір жазуда қала Соналпур деп аталғаны айтылған. Бұл қала Девагири Ядаваларының маңызды сауда орталығы және ірі сауда қаласы болған. Қала тіпті Девагири Ядаваларының кезіне дейін де Сонналаги деп белгілі болды. Кальяни Калачуристилері дәуіріндегі Шивайоги Сиддешвардың жазуларынан қаланың ежелгі каннада тіліндегі "Соналаге" атауы болғаны және ол "Соналаги" деп айтылатыны анық көрінеді. Қала Ядавалардың кезіне дейін де Сонналаги деп аталды. Мохолдың Камати ауылында табылған, Ядавалардың құлауынан кейінгі (санскрит:शके १२३८) Шейке 1238 жылғы санскрит жазуы, қаланың Соналипур деп белгілі болғанын көрсетеді.

Тарих

Солапур қамалында табылған жазулардың бірі қаланың Солапур деп аталғанын, ал қамалдағы құдықтағы тағы бір жазуда оның Сандалпур деп аталғанын көрсетеді. Кейіннен британдық билеушілер Солапурды Солапур деп атады, соның салдарынан аудан да осылай аталды. Қазіргі Солапур ауданы бұрын Ахмеднагар, Пуне және Сатара аудандарының құрамына кірген. 1838 жылы ол Ахмеднагардың кіші ауданына айналды. Оған Барши, Мохол, Мадха, Кармала, Инди, Хиппарги және Муддебихал кіші бөлімдері кірді. 1864 жылы бұл кіші аудан таратылды. 1871 жылы бұл аудан қайта құрылып, Солапур, Барши, Мохол, Мадха және Кармала кіші бөлімдерімен, сондай-ақ Сатара ауданының екі кіші бөлімі – Пандарпур және Сангола қосылды. 1875 жылы Малширас кіші бөлімі де қосылды. 1956 жылы Солапур Бомбей штатына қосылды және 1960 жылы Махараштра штатының толыққанды ауданы болды. Муниципалдық корпорация ғимаратын Рао Сахеб Маллаппа Варад салған. Ол сондай-ақ Үндістанға алғашқы ауыл шаруашылығы тракторын әкелгендердің бірі болды. Оның тілегі бойынша ғимаратты қоғамдық мақсатқа пайдалану керек болды, сондықтан ол муниципалдық кеңес ғимаратына айналды. Ғимаратты «Индра Бхаван» деп те атайды, яғни «Индраның мекені» (Индра Иесі). Маллаппа Варад сонымен қатар Виктория патшайымының тұсында «Саудагерлер палатасының» он мүшесінің бірі болды. Солапур муниципалдық кеңесі 1930 жылы муниципалдық ғимаратқа үнді ұлттық туын көтерген алғашқы муниципалдық кеңес болды. Махатма Гандидің «Данди» науқанының рухын ұстанып, 1930 жылдың 6 сәуірінде Солапурдың азаттық күрескерлері муниципалдық ғимаратқа ұлттық туды көтерді. Бұл ел бойынша осындай оқиғаның алғашқы және бірегей мысалы болды. Үндістанның тәуелсіздік қозғалысы кезінде Солапур халқы 1930 жылдың 9-11 мамырында толық еркіндікке ие болды. Алайда, бұл Малаппа Дханшетти, Абдул Расул Құрбан Хусейн, Джаганнатх Бхагван Шинде және Шрикисан Лаксминараян Сарадтың 1931 жылдың 12 қаңтарында Пуна түрмесінде британдық үкімет тарапынан асылуына әкелді. Осыдан кейін қала «Хутатмас қаласы» деп танылды, яғни «Шейіттер қаласы». Падмашалилер – Солапурдың ең ірі қауымдарының бірі. Моғол билігінің күшеюі және одан кейін Үндістанға мата саудасымен келген британдықтардың тоқу технологиясына үлкен әсері болды. Англияның Бирмингем қаласында өндірілген маталар Үндістанда арзан бағамен сатылды және олардың сапасы қолмен тоқылған маталардан (Gunta Maggam – қазандық тоқыма) әлдеқайда жақсы болды. Біздің қолмен тоқылған маталарымызға сұраныс болмағандықтан, отандық тоқыма өнеркәсібі шығынға ұшырады. Британдықтар Калькуттада Шығыс Үндістан компаниясын құрып, өздерінің бизнесін бүкіл Үндістанға таратты. Олар 1947 жылға дейін біздің елімізді басқарды. Мата саудасының әсерінен Падмашалилер Үндістанның әртүрлі аймақтарына көшіп кетуге мәжбүр болды. Махараштра Телангана және Андхра Прадеш штаттарына жақын орналасқан, көптеген адамдар күнкөріс табу үшін осы аймақтарға көшіп кетті. Бұрын көлік құралдары болмағандықтан, адамдар Теланганадан жаяу жүріп Мумбайға қарай жол тартты және жол бойында бірнеше күн тоқтады. Осылайша, олардың кейбіреулері Нандед, Жална, Аурангабад, Насик, Ахмеднагар, Солапур, Пуна және тіпті ауылдық аймақтар сияқты Махараштраның көптеген аймақтарында қоныстанды. Олардың негізгі кәсібі тоқу болғандықтан, көптеген адамдар мақта фабрикаларында тоқушы болып жұмыс істеді. Бірте-бірте олардың саны артты және Мумбайдың әрбір фабрикасында 400-500 Падмашалилерді кездестіруге болады. Солапурдың көптеген халқы тоқыма өнеркәсібімен айналысады. Сонымен қатар, Солапурда ең көне Ганеш храмдарының бірі – Ажоба Ганапати храмы бар, ол 1885 жылдан бастап Ганеш мерекесін тойлай бастады.

Мәдениет

Солапур қаласы маратхи, каннада және телугу тілдерінің бірігіп, көп мәдениетті ерекшеліктерге ие болған жер. Көптеген адамдар маратхи мәдениеті мен дәстүрін сақтайды. Сонымен қатар, көршілес Карнатака және Телангана штаттарының да мәдени ықпалы бар.

География және климат

Солапур 458 метр биіктікте орналасқан. Солтүстікке қарай Ахметнагар ауданымен, солтүстік және солтүстік-шығысқа қарай Османабад ауданымен шектеседі. Оңтүстік-шығыста Карнатака штатының Калабураги ауданы, оңтүстігінде Биджапур ауданы, оңтүстік және оңтүстік-батысында Сангли ауданы, батысында Сатара ауданы және солтүстік-батысында Пуне ауданымен көршілес. Махараштра штатының астанасы Мумбаиден жол және пойыз арқылы белгілі бір қашықтықта орналасқан. Солапур Пунеден және Хайдарабадтан да белгілі бір қашықтықта жатыр. Солапур Декан жазығында орналасқан. Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Солапур құрғақ (құрғақ және жартылай құрғақ) климат аймағына жатады. Қалада үш ерекше маусым: жаз, муссон және қыс. Әдетте жазғы айлар наурыздан мамырға дейін, ал ең жоғары температуралар белгілі бір диапазонды құрайды. Солапурдың ең жылы айлары сәуір және мамыр, орташа ең жоғары температура белгілі бір градустан жоғары болады. Ең жоғары температура 1988 жылдың мамыр айында тіркелді. Жаз мамыр айының соңына дейін немесе тіпті маусымның ортасына дейін аяқталмаса да, қалада мамыр айында жергілікті деңгейде қатты дауылдар болады (әдетте ылғалдылық жоғары болады). Муссон маусымнан қыркүйек айының соңына дейін созылады, жауын-шашын орташа мөлшерде болады. Солапур қаласында жылына орташа алғанда белгілі бір мөлшерде жауын-шашын жауады. Қыс қарашада басталып, ақпан айының соңына дейін созылады, температура кейде белгілі бір градустан төмен түседі. Солапур қаладан шығысқа қарай, Латур ауданындағы Килларидің айналасындағы сейсмикалық белсенді аймаққа өте жақын орналасқан.

Азаматтық әкімшілік

Қаланың азаматтық әкімшілігін Солапур қалалық әкімшілігі (муниципалды корпорациясы) басқарады. Ол 1964 жылғы 1 мамырда, Махараштра күні, 1930 жылы Маллаппа Варад салған ғимаратта құрылған. Әкімшілік қаладағы инженерлік жұмыстарға, денсаулық сақтауға, санитарияға, сумен жабдықтауға, басқаруға және салық салуға қадағалау жасайды. Оған қала әкімі басшылық етеді, оған қалалық комиссар және сайланған өкілдер көмек көрсетеді. Қала 135 округке және 6 аймаққа бөлінген. Әкімшілік мүшелері, сонымен қатар корпораторлар деп те аталады, Солапур тұрғындарымен әр бес жыл сайын сайланады. Корпораторлар өз кезегінде қала әкімін сайлайды. Оның қызметіне жаңа құрылыстар мен жолдар салу, қала жоспарлау және жерді сатып алу кіреді. Солапур Оңтүстік және Солтүстік Үндістанға қарайтын көліктер үшін маңызды қалалардың бірі болғандықтан, бұл ауданды дамыту мемлекеттік және орталық үкіметтер үшін маңызды болып табылады.

Спорт

Теннис Жыл сайын Солапурда әйелдердің кәсіби теннис федерациясы (ITF) чемпионаты өтеді, ол Солапур ашық әйелдер ITF $25K теннис турнирі деп белгілі. Бұл – сыртқы теннис корттарында өтетін хард корт турнирі. Бұл T2 деңгейдегі чемпионат. 2021 жылғы АҚШ ашық чемпионатының қатысушысы Эмма Радукану 2019 жылы осы турнирде өнер көрсеткен. Крикет Солапурдағы Индира Ганди стадионы, бұрын Парк стадионы деп аталған, Ранжи трофиі матчтарын қабылдайды және Махараштра крикет командасының үй стадионы болып табылады. Күрес Бұл қалада үнді күресінің дәстүрлі түрі таралған, ал қаланың күресшілері штаттық деңгейдегі турнирлерде жеңіс туын көтерген.

Экономика

Солапур солтүстік-оңтүстік теміржол желісінің маңызды түйісінде орналасқан, бұл сауда және өнеркәсіп үшін жақсы көлік инфрақұрылымын қамтамасыз етеді. Аудан аумағында көптеген шағын және орта кәсіпорындар табылады. Бұл аймақ қол және механикалық тоқыма өнеркәсібінің, мақта фабрикаларының және бидай өнеркәсібінің ірі орталықтарының бірі болып есептеледі. Рапиер терри сүлгілері Солапурда дамып келе жатқан жаңа өнеркәсіп саласы. Солапур мұнда шығарылатын төсек жаймаларымен әйгілі және осы салада жақсы беделге ие. Тоқыма өнімдері экономиканың маңызды бір бөлігін құрайды. Өнеркәсіптік секторда қарқынды дамып келе жатқан "Сангви Сүлгілері" рапиер өнеркәсібінің негізін қалаушысы ретінде танымал. Олар қалаға терри сүлгілер нарығының өзгеретін талаптарына бейімделуді үйретті, одан кейін көптеген компаниялар рапиер өнеркәсібіне көшті, ал "Бомдиал Текстиль" компаниясы енді Рапиер шаддар тоқымаларын тоқыма саласына енгізді. Қалада "Precision Camshafts Limited" компаниясы орналасқан, ол әлемдегі кәмшафттардың ең ірі өндірушілерінің бірі. Ауыл шаруашылығы саласында аудан майлы дақылдар нарығында жақсы қалыптасқан. Ауданның негізгі егістік дақылдары – жовар, бидай және қызылшаң.

Қоршаған орта

Солапур – Махараштра штатындағы ең ластанған қалалардың бірі, себебі аймақтағы тоқыма өнеркәсібінен шығатын химиялық қалдықтар. Қала көліктерінің көпшілігі дизель отынымен жүретіндіктен, қала шетіндегі қант фабрикалары мен ауыр тоқыма өнеркәсібінен құрылымы бар тұман пайда болады. Махараштра ластануды бақылау басқармасы (МЛББ) ауаның ластануын және оның қоршаған ортаға тигізетін әсерін азайту үшін түрлі шаралар қолдануда. Қала тұрғындарының қатысуымен «Жасыл жол» жобасы іске қосылды, қала ішінде ағаштар отырғызылып, экологиялық таза жасыл аймақтар құрылуда. Жақын арада Чинчоли МӨКК және Солапурдың ірі аудандарында табиғи газ (CNG) қолжетімді болады.

Темір жол

Солапур теміржол станциясы – қаладағы басты теміржол торабы. Солапур теміржол бөлімі Оңтүстік Үндістанды Батыс және Солтүстік-Батыс Үндістанмен байланыстыратын маңызды бөлім болып табылады. Ахмадебад, Джайпур, Нью-Дели, Мумбай, Пуна және басқа қалалардан келетін пойыздар Солапур арқылы Оңтүстік штаттарына (Телангана, Карнатака, Тамил Наду және Керала) қатынайды. Үкімет Солапур теміржол станциясын Махараштра штатындағы жоғары технологиялық станцияға айналдыруға шешім қабылдады. Хотги және Күрдувади – Солапур ауданындағы екі маңызды теміржол станциясы.

Жол

Солапур Махараштраның ірі қалаларымен, сондай-ақ іргелес Хайдарабад астанасымен және Карнатаканың маңызды қалаларымен төрт ұлттық автомобиль жолы арқылы жақсы байланысқан. NH 9 тас жолы Пуне мен Виджаяваданы Хайдарабад арқылы жалғастырады, бірақ NH65 Солапур – Омерга учаскесі сапасы нашар болғандықтан немесе құрылыс жүріп жатқандықтан аздап ыңғайсыз. Сондай-ақ, Сурьяпет, NH 52 Солапурды Кайталға, Мангалорға, Карнатакаға жалғастырады, ал NH 211 Солапурды Дулеге байланыстырады. Нагпур арқылы өтетін 204-ші ұлттық тас жолы Солапурды Махараштраның Нагпур, Сангли, Колхапур және Нандед сияқты басқа да маңызды қалаларымен байланыстырады. Жақында (Солапур – Калабураги) және Ратнагири – Солапур – Нандед – Яватмал – Нагпур ұлттық тас жолдары мақұлданды. NH 13 тас жолының (Солапур – Бижапур) учаскесін кеңейтіп, төрт жолақты ету жоспарлануда. Солапур – Аурангабад ұлттық тас жолы жобасы жақында аяқталды, нәтижесінде Солапурдан Аурангабадқа саяхаттау уақыты мен шығыны азайды. Солапур қаласының ішкі көлігін SMT (Солапур қалалық көлігі) басқарады, бірақ SMT-нің автобустарының саны 25-тен кем.

Ауа

Солапур әуежайы (IATA коды: SSE) Солапур қаласының оңтүстігінде орналасқан. Солапур әуежайынан қазіргі таңда тұрақты рейстер жоқ. Ең жақын әуежай – Гүлбарға әуежайы (90 км). Махараштра штатының үкіметі әуежайды жаңартуды жоспарлаған, бірақ әзірге ешқандай нақты жұмыс істелген жоқ.

Коммуналдық қызметтер

Қалаға электр қуатын Махараштра мемлекеттік электр тарату компаниясы басқарады, ал суды Бхима өзеніндегі Уджани су қоймасымен қамтамасыз етеді. Солапурда көлік құралдары үшін табиғи газ (CNG) жақын арада қолжетімді болады, сондай-ақ тұрмыстық, коммерциялық және өнеркәсіптік қолдану үшін құбыр арқылы табиғи газ да қолжетімді болады.

Солапурдағы радиостанциялар

Солапурда 103,4 FM жиілігінде Air Solapur мемлекеттік арнасы, сондай-ақ Radio City (91,1 FM), Big FM (92,7 FM) және Dainik Bhaskar Group компаниясының Солапурдағы жалғыз тікелей эфирдегі радио станциясы 95 MYFM сияқты коммерциялық станциялар хабар таратады. Радиостанциялар тізімі.

Тарих

Сиддхешвар (Сиддарамешвара), 12-ші ғасырдың белгілі каннада тіліндегі вачана жазушысы. Ол вачан әдебиетін жойылудан құтқаруға зор үлес қосты.