Кіріспе

Саксония королі (1801–1873)

Йоханн (Жоханн; Ян; 12 желтоқсан 1801 – 29 қазан 1873) 1854 жылдың 9 тамызынан 1873 жылы қайтыс болғанға дейін Саксония королі болды. Ол Веттин әулетінің мүшесі еді. Оның билігі тұсында Саксония Германия империясының құрамына енді.

Ерте өмір

Иоанн Дрезденде, Саксонияның мұрагерлік князі Максимилианның үшінші ұлы болып дүниеге келді, ол Саксонияның курфюрсті Фредерик Кристианның бірінші әйелі, Парма ханшайымы Каролина Бурбоннан туған. Өмірінің көп бөлігінде Иоанн Саксония тағына мұрагер болу мүмкіндігі аз болды: одан бұрын оның әкесі және екі үлкен ағасы, Фридрих Август және Клемент тұрды. Бірақ 1822 жылы Клемент Италияда үйленбеген күйі қайтыс болды, содан кейін Иоаннның мұрагерлік тізімінде тек үлкен ағасы Фридрих Август ғана қалды. Оның еңбекші ағасы Антон үлкен ағасынан кейін патша болғанда (1827), Иоанн таққа отыру тізімінде үшінші болды, ал әкесі Максимилиан 1830 жылы мұрагерлік құқығынан бас тартқаннан кейін, Иоанн екінші орынға көтерілді. 1836 жылы Иоаннның үлкен ағасы Фридрих Август II патша болды; енді ол таққа отыру тізімінде бірінші болды. Патша екі рет үйленген, бірақ баласыз болды. Иоанн ағасының билігінің барлық кезеңінде мұрагер болып қалды.

Саксония патшасы

Иоанн 1854 жылғы 9 тамызда ағасы Фридрих Август II қайтыс болғаннан кейін Саксония патшасы болды. 1855 жылғы сот жүйесін ұйымдастыру, теміржол желісін кеңейту және сауда еркіндігін енгізу негізінен оның ұсынысы мен ынтасымен байланысты. Оның үкіметтігі кезінде француз сауда келісімі (1862) қабылданып, Италиямен шарт жасалды. Ол өзінің министрі Фридрих Фердинанд фон Бюсттің ықпалымен императорлық құрылымның Ұлы Германия шешімін (Австрияны қоса алғанда) іске асыруға күш салды. 1866 жылы Саксония Аустрия-Пруссия соғысында Австрия жағынан қатысты. Ақырында, Кенигграц шайқасында жеңіліске ұшырағаннан кейін Саксония Солтүстік Германия конфедерациясына, ал 1871 жылы Пруссия Корольдігінің бастығы болуымен Германия империясына қосылды. Патша екі жылдан кейін, жетпіс бір жасында дүние салды. Иоганн саяси қызметінен бөлек, әдебиетпен де шұғылданды. "Филалет" псевдонімімен Дантенің "Құдай комедиясын" неміс тіліне аударды; осы еңбектің бір бөлігі Визенштейн сарайына орналастырылды. Дрезден қаласының Йоханштадт ауданы оның құрметіне аталды.

Неке және балалылық

1822 жылы 10 қарашада Мюнхенде (өкілетті тұлға арқылы) және 1822 жылы 21 қарашада Дрезденде (жеке тұлғада) Иоганн Бавария королі Максимилиан I Иосифтің қызы Баварияның принцессасы Амалиямен (Амалия Августа) үйленді. Олардың тоғыз баласы болды: Мария Аугуста Фредерика Каролина Людовика Амалия Максимилиана Франциска Непомуцена Ксаверия (Дрезден, 22 қаңтар 1827 жылы туған – Дрезден, 8 қазан 1857 жылы қайтыс болған), Мария деп аталды. Фредерик Август Альберт Антон Фердинанд Жозеф Карл Мария Баптист Непомук Вильгельм Ксавер Георг Фиделис (Дрезден, 23 сәуір 1828 жылы туған – Шлосс Сибиленорт, 19 маусым 1902 жылы қайтыс болған), Саксония королі Альберт. Мария Элизабет Максимилиана Людовика Амалия Франциска София Леопольдина Анна Баптиста Ксаверия Непомуцена (Дрезден, 4 ақпан 1830 жылы туған – Стреза, 14 тамыз 1912 жылы қайтыс болған), Элизабет деп аталды; 1850 жылы 22 сәуірде Савойя мен Сардинияның князі Фердинандоға және Генуяның 1-ші герцогына, ал 1856 жылы 4 қазанда Николо, маркиз Рапаллоға тұрмысқа шықты. Фредерик Август Эрнст Фердинанд Вильгельм Людвиг Антон Непомук Мария Баптист Ксавер Винценц (Дрезден, 5 сәуір 1831 жылы туған – Шлосс Весенштейн, 12 мамыр 1847 жылы қайтыс болған), Эрнст деп аталды. Фредерик Август Георг Людвиг Вильгельм Максимилиан Карл Мария Непомук Баптист Ксавер Сириак Роман (Pillnitz, 8 тамыз 1832 жылы туған – Pillnitz, 15 қазан 1904 жылы қайтыс болған), Саксония королі Георг (1902). Мария Сидония Людовика Матильда Вильгельмина Августа Ксаверия Баптиста Непомуцена Вероника Гяцинтия Деодата (Pillnitz, 16 тамыз 1834 жылы туған – Дрезден, 1 наурыз 1862 жылы қайтыс болған), Сидония деп аталды. Анна Мария Максимилиана Стефания Каролина Иоанна Луиза Ксаверия Непомуцена Алоисия Бенедикта (Дрезден, 4 қаңтар 1836 жылы туған – Неаполь, 10 ақпан 1859 жылы қайтыс болған), Анна деп аталды; 24 қараша 1856 жылы Тоскананың Ұлы герцогы Фердинанд IV-ке үйленді. Маргарет Каролин Фредерик Сезилия Августа Амалия Жозефина Элизабет Мария Йоханна (Дрезден, 24 мамыр 1840 жылы туған – Монца, 15 қыркүйек 1858 жылы қайтыс болған), Маргарет деп аталды; 4 қараша 1856 жылы оның туысы Австрияның эрцгерцогы Карл Людвигке тұрмысқа шықты. София Мария Фридерика Августа Леопольдина Александрина Эрнестин Альбертина Элизавета (Дрезден, 15 наурыз 1845 жылы туған – Мюнхен, 9 наурыз 1867 жылы қайтыс болған), София деп аталды; 11 ақпан 1865 жылы Карл Теодор, Бавария герцогы, оның туысы және Австрияның императрицасы Елизаветаның інісіне тұрмысқа шықты. Саксония королі Иоанн Пилницте қайтыс болды.