Кіріспе

Иоганн Георгий III (20 маусым 1647 – 12 қыркүйек 1691) – 1680 жылдан 1691 жылға дейін Саксонияның сайлаушысы болды. Ол Веттин әулетінің Альбертин тармағынан шыққан.

Ерте өмір

Иоганн Георг III Дрезденде дүниеге келді, Иоганн Георг II мен Бранденбург-Байройттың Магдалина Сибилласының жалғыз ұлы. Джон Георг 1680 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Саксонияның сайлаушысы болып тағайындалды; ол сондай-ақ Киелі Рим империясының маршалы атанды. Батылдығы мен соғысқа деген ынтасы үшін ол "Саксония Марсы" деген лақап атқа ие болды. Бала кезінен бастап, ол тақ мұрагерінің міндеттері мен әдеп-ғұрыптарын үйренді. Бұл қатаң лютерандық білімді ғана емес, сонымен қатар тілдерді үйренуді, бекініс салу және соғыс өнерін меңгеруді де қамтыды. Ол мінезімен әкесіне ұқсады. Ол итальян музыкасы мен театрына деген құмарлығын бөлісті. 1685 жылы Джон Георг III венециялық опера әншісі Маргарита Саликоламен танысып, қарым-қатынас бастады; ол оны Дрезденге әкелді (тек жұмыс істеу үшін ғана емес, сонымен қатар ресми сүйіктісі ретінде). Ол Саксонияда опера өнерінің жаңа дәуірін ашты, бұрынғыда кастраттар басымдық танытқан. 1686 жылы пиетист Филипп Якоб Спенер Дрездендегі сот капелланы болды. Бірақ Спенерді көпшілік қабылдаған жоқ және 1691 жылы ол Бранденбургке көшті. Осы уақыт аралығында сайлаушылық Отыз жылдық соғыстың салдарынан қалпына келді. 1689 жылы Дрезденде 21 300 адам тұрды және қала провинциалдық сипатын жоғалтты. Төрт жыл бұрын, 1685 жылы, Дрезденнің ескі қаласы өрттен қирады; кейін Вольф Каспар фон Кленгель мен Балтазар Пермозерге сайлаушы қаланы сол кездегі жаңа үлгі – барокко стилінде қайта жаңартуды тапсырды. Джон Георг әскери іске үлкен қызығушылық танытты және ол тақ мұрагері кезінде де Рейн жорығында Саксон армиясының күштеріне жетекшілік етті.

Сайлаушы ретінде мансап

Ол сайлаушы ретінде билікке келгеннен кейін патша үй-жайын қысқартты және Бранденбург маркграфтығының үлгісі бойынша 12 000 адамнан тұратын шағын тұрақты әскер құрды, сондай-ақ патшалықтың аймақтарынан қаржы жинауға міндеттеме алды. Құпия соғыс канцеляриясы (geheime Kriegskanzlei) жоғары әскери билік ретінде құрылды. Жаңа әскерге сарбаздарды тарту үшін күшті қысым көрсетілді. Ол үнемі ішкі істерге немқұрайлы қарады. Сыртқы саясатта ол әкесінен гөрі тұрақсыз болған жоқ. Ол француз тәжімен қарым-қатынасты үзіп, француз агрессорына қарсы император соғысына Бранденбург және басқа неміс князьдықтарын тартуға белсенді күш салды. Габсбургтер сарайында одақтас ретінде бағаланғанмен, оған күдікпен қарады, түрік шапқыншылығына қарсы император әскерлеріне жалпы басшылық етуге мүмкіндік берілмеді және оның қосымша әскерін ұстауға қажетті құралдарды (азық-түлікпен қамтамасыз ету және қысқы жайлау) алуға қол жеткізбеді. Сонымен қатар, Иоганн Георг Орге тауларындағы ормандық жерге қатысты сот ісін император Леопольд I-нің өзінің пайдасына шешуін қалады. Император Венаны қоршау кезінде ғана материалдық көмек көрсетті. Иоганн Георг 10 400 сарбаздан тұратын әскерін түріктерге қарсы аттандырды. Алайда, Саксония ақсүйектері қарсылық көрсетті, себебі бұл қымбат науқан Саксония сайлаушылығының қаржысын сарқып жатқандықтан ғана емес, сонымен қатар католик императорға көрсетілген қолдаудан олар риза болмады, өйткені ол өз елінде протестанттарға қатысты қатал шаралар қолданған. Дунайдағы Тульн қаласында ол император әскеріне қосылып, Венаны азат ету үшін жолға шықты. Вена шайқасында (1683 жылдың 12 қыркүйегінде) ол сол қанатқа қолбасшылық етті, онда оның жеке батылдығы айқын көрінді. Император таңдаған «Мария көмектес» (католик коннотациялары болуы мүмкін) соғыс шақыруы Иоганн Георгтың өтініші бойынша «Иисус және Мария көмектесін» деп өзгертілді. Польша королі Ян III Собеский де шайқасқа қатысты. Жеңістен кейін Венаға кірген императормен бірге Иоганн Георг та болды. Бірақ 15 қыркүйекте император мен басқа қолбасшылардан рұқсат алмастан, ол әскерлерімен бірге Саксонияға қайтып кетті, бұл, әдетте, протестант ретінде оған көрсетілген қатыгездіктің салдары болды. 1686 жылы ол Леопольдтың түрік соғысына тағы да қолдау көрсетті. 300 мың талер төлеген соң, ол императорға 5 мың сарбаздан тұратын жасақты жіберді. 1685 жылы ол-ақ Грекиядағы Пелопоннес түбегіндегі Морей соғысы үшін Венеция Республикасына 120 мың талерге 3 мың саксондық азаматты жалдаған болатын. Ол 1686 жылғы Францияға қарсы Аугсбург лигасына қосылмады, бірақ 1688 жылдың наурыз айында Гаагаға жеке сапар жасап, Оран принці Вильгельм III, Брансвик-Люнебург герцогы Георг Вильгельм және Бранденбург сайлаушысы Фридрих Вильгельммен Людовик XIV-ке қарсы болашақ әрекеттерді талқылады. Алайда, ол Вильгельмнің Англия тағына отыруын тікелей қолдамады. 1689 жылы Франция қайтадан басып кіргеннен кейін ол Франконияны қорғау үшін әскерін соғысқа бастап кетті. Кейіннен ол Лотарингия герцогы Карл V әскеріне қосылып, Майнцты қоршауға қатысты. Кейіннен ол ауруға шалдыққандықтан театрдан кетуге мәжбүр болды, бірақ дәрігерлері мен кеңесшілерінің кеңесіне қарамастан, 1690 жылдың мамырында қайтып оралып, императормен одақтасып, император армиясына жалпы басшылық етті. Алайда, нәтижесі шектеулі болды, себебі Иоганн Георг, фельдмаршал Ханс Адам фон Шёнинг және австриялық қолбасшы Энеас де Капрарра арасындағы жеке даулар; тек Рейн өзенін Сандхофенде кесіп өту сәтті аяқталды. Иоганн Георг көп ұзамай ол әкелінген Тюбингенде эпидемиялық аурудан қайтыс болды, мүмкін холера немесе оба. Ол Фрайберг соборында жерленген.