Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы

Борония – цитрус тұқымдасына (Rutaceae) жататын шамамен 160 түрді қамтитын гүлді өсімдіктер туысы. Көпшілігі Австралияға ендемик, ал бірнеше түрі Жаңа Каледонияда кездеседі, бұрын олар Боронелла туысына жатқызылған болатын. Олар Австралияның барлық штаттарында таралған, бірақ туыс қазіргі таңда зерттелуде және көптеген түрлер әлі сипатталмаған немесе сипаттамалары жарияланбаған. Борониялар Zieria, Eriostemon және Correa туыстарындағы таныс өсімдіктерге ұқсас, бірақ гүлшошарларының немесе аталықтарының саны бойынша олардан ажыратылады. Кейбір түрлері ерекше хош иіске ие және әдемі бақшаларда жиі кездеседі.

Сипаттама

Борония туысына жататын өсімдіктер көбінесе бұталар болып келеді, бірақ өте сирек шөп немесе кішкентай ағаш түрінде де кездеседі. Жапырақтары әдетте қарама-қарсы жұптарда орналасқан, және олар қарапайым немесе құрама жапырақтар болуы мүмкін, құрамында он тоғыз немесе одан да көп жапырақшалары бар, олар қауырсын тәрізді немесе екі қауырсын тәрізді орналасуы мүмкін. Гүлдері жапырақ қойнауларында немесе бұтақтардың ұштарында топтасып орналасады және еркек және әйел мүшелері болады. Әдетте төрт жеке сепал, әдетте төрт жеке гүлшоры және әдетте сегіз аталық мүшесі болады. (Зиерияда тек төрт аталық мүшесі бар, Эриостемон түрлерінде бес гүлшоры бар, ал Корреада гүлшорылар қоңырау пішіндес түтік құрап біріккен). Олардың мойындары біріктірілген төрт аналық мүшесі бар және әр аналық мүшесінде екі жұмыртқа клеткасы болады.

Таксономия және атау беру

Борония туысы алғаш рет 1798 жылы Джеймс Эдвард Смит тарапынан ресми түрде сипатталды және бұл сипаттама "Табиғи тарихқа қатысты трактаттар" еңбегінде жарияланды. Борония атауы Франческо Бороне (1769–1794) итальяндық натуралист және өсімдіктер жинаушының құрметіне берілген, ол 1787 жылы Еуропалық саяхаты барысында Грекия мен Түркияда Джон Сибторпқа, Сьерра-Леонеде Адам Афзелиусқа және Джеймс Эдвард Смитқа көмектескен. Австралиядағы Мельбурн қаласының шеткі аймағы Борния, сол аймақта өсетін борния түбінің құрметіне аталған.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Борониялар Австралияның барлық штаттарында және материктегі аумақтарында таралған, көбінесе ашық орманды жерлерде немесе тоғайларда өседі, жаңбырлы ормандарда немесе шөлейт аймақтарда тек сирек кездеседі.