Кіріспе

Анатолия тайпасы
Каукондар /k//ɔː/'/k//oʊ/, /n//iː//z//, /k//ə/'/k//oʊ/, /n//iː//z/ (Каукондар) – Анатолияның (қазіргі Түркия) жергілікті тайпасы, кейіннен Грекия материгінің бір бөлігіне (Аркадия, Трифилиялық Пилос және Элис) қоныс аударған.

Шығуы және ерте тарихы

Кауконес есімінің дыбысталуы Кавказ тауларында пайда болғандығының дәлелі ретінде қарастырылады. Олардың сонымен қатар, Қара теңіздің оңтүстік жағалауында орналасқан хетт тақталарында көрсетілген Қола дәуірінің соңындағы каск тайпаларымен байланысты екендігі де ұсынылады. Геродот және басқа классикалық дәуір авторларының мәліметтері бойынша, Кауконестер Тракиядан көшіп келген битиниялықтар тарапынан ығыстырылған немесе сіңірілген тайпалардың бірі болған.

Мифтер мен әдебиеттерде

"Илиада" каукондарды Троя одақтастарының қатарына жатқызады. Х кітабында троялық хабаршы Долон олардың отанын "теңізге қарай" деп сипаттайды және оларды карийлер, пайондықтар, лелегтер және пеласгтармен бірге атайды. "Одиссеяда" (3.366) Афина Несторға Пилоста: "Мен каукондарға барамын, онда маған бұрынғы қарыз әлі де толық төленбеген, ол аз емес" дейді. Бұл сілтеме Страбонның мәліметінше, материктік Грекияға көшіп келген каукондардың бір тобына қатысты болуы мүмкін. Эпикалық дәстүрдегі каукондар туралы басқа да сілтемелер оңтүстік-батыс Грекиядағы Нелеяд патшалығында оларға лайықты орын беруге жасалған тыраштар болуы мүмкін. Паузанийдің (4.1.5) айтуынша, мұндай күш-жігер жұмсалды. б.з.д. 480 жыл шамасында Кауконды афиналық Лыкомид тайпасының ертедегі атасы ретінде көрсету үшін, жерден туған Флиустың немересі Кауконды ойлап табу арқылы, ол патшайым Мессенеге Элевсин құпияларын үйреткен. Оның аты – Каукон, ол діни обрядтарды үйретуші. Аркадиядан тысқары аймақтарға енуі (Страбон 7.7.1–2) және олардың Ликон немесе Ликос ұлдары екендіктерін мәлімдеуі (Аполлодор, Кітапхана 3.8.1) олардың әдебиетте ұзақ уақыт бойы сақталуын түсіндіреді. Паузанийдің оның қабірінің үстінде лира ұстаған Кауконның мүсінін сипаттауы олардың тайпалық поэзиялық біліміне куәлік етеді. Бірнеше ғалымдар пилиялық каукондардың (Hdt. 4.148, 1.147, 5.65) Нелеид аңыздарын және Нестордың талас-тартысқа толы насихаттарын Колофонға әкелгенін сенді. Мимнермус (fr. 9, 14–15, Страбон 14.1.3–4) олардың атасы Гомердің Нестордың "біз" деген сөзін Гермус жазығында Лидиялық Гигеске қарсы күрескен смирналықтарға арнаған шабытты сөздерімен кеңейтті (Paus. 4.21.2, Теоклдың келтіргені, Paus. 5.8.7, 9.29.4).

Грекиялық шоттар

Страбон (8.3.14–15) Трифилий Пилосын талқылағанда Каукондардың бір кезде Лепрейонды мекендегенін, сондай-ақ Паузания (5.5.5) да айтады, бұл елді мекенде Минт тауындағы Хадес Деметрдің ғибадатханаларына қараушылар болған, сол жерде Элеусистегі кукейон үшін қолданылатын мынт өсірілген (Гомер, Деметрге арналған жыр 209: glêkhôni). Бұл Каукондар тарихқа қуғын-сүргінмен (Hdt.4.148) және Афинаға тарап кетуімен (Paus. 2.18.7–8, 7.2.1–5) және Иония Милетосына (Hdt. 1.146 7) кірді, бұрын Мессения мен Фиваға (Paus.4.1.5–9), Эфес пен Колофонға (Страбон 14.1.3) Элеусияның Ұлы Құдайларының таралуына үлес қосып. Осы үзінділермен Паузания Геродоттың (2.51) 528–514 жж. аралығында Гиппарх билігінде Атикада Гермес пен Кабеирой культінің таралуын растайды, Герместің бейнесі салынған шаршы кесілген тас тіреулерді жол көрсеткіштері ретінде қолданып (Платон, Гиппарх 228b–229b). Тебада Каукон діни қызметкері Метапус да осылай істеген. Геродоттың (1.147) мәліметінше, Милезиялық Каукондар Мелантостың ұлы Пилиан Кодрустан тегін алып, Геродоттың (5.65) афиналық тиран Пейсистратосқа да осы текті жатқызғаны айтылады. Страбон (12.3.5) Каукондардың бұрын Қара теңіздің оңтүстік жағалауында Гераклея Понтикадан (қазіргі Карадениз Ерегли) Парфений өзеніндегі Теиондағы Карамбис мүйісіне дейін мекендегенін хабарлайды, бұл олардың Гомерлік географиясы (Илиада 20.328–9) болуы мүмкін.