Кіріспе
2000 жылы Мұса Кауфман және басқалар жазған «Ларами жобасы» – Мұса Кауфман мен «Тектоникалық театр жобасы» мүшелерінің (әсіресе, Ли Фондаковски, жазушы-режиссер; Стивен Белбер, Грег Пьеротти, Барбара Питтс, Стивен Ванг, Аманда Гронич, Сара Ламберт, Джон МакАдамс, Мод Митчелл, Энди Пэрис және Келли Симпкинс) 1998 жылы Вайоминг университетінің гей студенті Мэтью Шепардтың Ларами, Вайоминг қаласындағы қазасына реакцияны бейнелейтін 2000 жылғы американдық пьеса. Бұл қылмыс жек көрушілік тудырған қылмыс ретінде айыпталып, Вайоминг штатын қоса алғанда, көптеген штаттардағы жек көрушілік қылмыстарына қатысты заңдардың жетіспеушілігіне назар салды. Шындықты сақтайтын театрдың үлгісі ретінде, пьеса қала тұрғындарымен театр труппасы жүргізген жүздеген сұхбаттарға, труппа мүшелерінің жеке күнделіктеріне және жарияланған жаңалықтар материалдарына негізделген. Пьеса үш актқа бөлінген, ал сегіз актер қысқа көріністер сериясында алпыстан астам кейіпкерді сомдайды.
the play
The Laramie Project is a 2000 American play by Moisés Kaufman and members of the Tectonic Theater Project (specifically, Leigh Fondakowski, writer director; Stephen Belber, Greg Pierotti, Barbara Pitts, Stephen Wangh, Amanda Gronich, Sara Lambert, John McAdams, Maude Mitchell, Andy Paris, and Kelli Simpkins) about the reaction to the 1998 murder of gay University of Wyoming student Matthew Shepard in Laramie, Wyoming. The murder was denounced as a hate crime and brought attention to the lack of hate crime laws in various states, including Wyoming. An example of verbatim theatre, the play draws on hundreds of interviews conducted by the theatre company with inhabitants of the town, company members' own journal entries, and published news reports. It is divided into three acts, and eight actors portray more than sixty characters in a series of short scenes.
Өнер көрсетулер
Ларами жобасы 2000 жылдың ақпан айында Денвер Орталық Театр Компаниясының (Денвер) (Денвер сахналық өнер орталығы) Рикетсон театрында тұңғыш рет көрсетілді. Одан кейін 2002 жылдың қарашасында Ларамиде (Уайоминг штаты) көрсетілуіне дейін Нью-Йорктегі Юнион Сквер Театрында қойылды. Бұл пьесаны елдің әртүрлі аймандарындағы жоғары мектептер, колледждер және қоғамдық театрлар да сахналады. Ол АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Ирландия, Австралия және Жаңа Зеландиядағы кәсіби театрларда қойылды. Америка Құрама Штаттарындағы көптеген қойылымдар Вестборо баптистік шіркеуінің Фред Фелпс жақтастары тарапынан наразылық акцияларына ұшырады. Олар пьесада Мэттью Шепардтың жерлеу рәсімінде нарызылық білдіргендей, нақты өмірде де солай істегендері бейнеленген. Пьеса премьерасынан бері әлемнің түкпір-түкпірінде сахналанып келеді. Бірақ 2009 жылы Колорадо мен Невада штатындағы Лас-Вегаста дау тудырып, кейбір ата-аналар оның қойылуына қарсылық көрсетуге тырысты. «Ларами жобасының» авторлық құқығы мен құқықтары Dramatists Play Service, Inc. компаниясына тиесілі. Мэттью Шепард қоры «Ларами жобасын» немесе «Ларами жобасы: Он жылдан кейін» пьесаларын қойғысы келетіндерге көмек және ресурстар ұсынады. Қордың «Ларами жобасы» маманы коммерциялық емес театрлар мен білім беру және діни мекемелерге бұқаралық ақпарат құралдары, тарихи контекст, шығармашылық кеңестер және басқа да ресурстар мен қызметтерді тегін ұсына алады. Сондай-ақ, қор өз қауымдастықтарында жеккөрушілікті қалай жою керектігі туралы әңгімелесуге ниет білдіргендерге де көмектесе алады.
Актерлер
Ларами жобасында өнер көрсеткен танымал актерлер мен актрисалар: Ван Хансис, Мэри Бет Пейл, Дженна Ушковиц, Лора Линни, Джошуа Джексон, Стефани Марч, Питер Херман, Питер Фонда, Камрин Манхайм, Дэниел де Уэлдон, Синди Лаупер, Клея ДюВолл, Кристина Риччи, Джудит Лайт, Терри Кинни, Франсис Стернхаген, Брайан Кервин, Роберт Дезидерио, Чад Аллен, Стокард Ченнинг, Даррен Крисс, Эндрю Гарфилд, Эми Мадиган.
Гомофобияға қарсы күрес
Ларами жобасы көбінесе мектептерде жеке, әлеуметтік және денсаулық сақтау білімі, сондай-ақ азаматтық тәрбие сабақтарында түрлі көзқарастарға деген ықылассыздық пен төзімділік туралы оқыту әдісі ретінде қолданылады. Ол Ұлыбританияда ағылшын әдебиетінен орта білім берудің жалпы сертификатының (GCSE) оқулығы ретінде де пайдаланылған. Бұл пьеса гомофобияға қарсы күреске қатысты халықтық бастамаларға да түрткі болды. Осы пьесаны көргеннен кейін Нью-Джерси тұрғыны Дин Уолтон Вайоминг университетінің "Радуга" ресурстық орталығына 500-ден астам кітап пен басқа да материалдарды сыйға берді. Бүгінде осы кампуста Вайоминг штатындағы ең ірі ЛГБТҚ кітапханасы орналасқан.
Фильм
Пьесаның табысының арқасында HBO телеканалы 2002 жылы Кауфман жазып, түсірген «Ларами жобасы» фильмін жасады.
Ларамиге қайта оралу
Шепардты өлтіргеннен кейін он жыл өткен соң, «Тектоникалық театр жобасы» мүшелері Ларамиге қайта оралып, пьесада көрсетілген тұрғындармен қосымша сұхбаттар жүргізді. Бұл сұхбаттар «Ларами жобасы: Он жылдан кейін» атты қосымша туындының негізі болды. Пьеса 2009 жылдың 12 қазанында – Мэтью Шепардтың қайтыс болуының 11 жылдығында АҚШ-тағы және халықаралық деңгейдегі 150-ге жуық театрларда оқылым түрінде қойылды. Көптеген ашылу шаралары веб-камера арқылы Нью-Йорк қаласына тікелей байланысқа түсті, онда Мэтьюдың анасы Джуди Шепард, сондай-ақ пьесаның продюсерлері мен авторлары ашылу сөзін айтты, одан кейін актриса Гленн Клоуз сөз сөйледі. Дэниел ДеВелдон Майкл Арабианның режиссерлігімен Лос-Анджелестегі «Grand Performances» алаңында Барбара Бэйнмен бірге Аарон МакКинни рөлін сомдады. «Ларами жобасы: Он жылдан кейін» алғаш рет 2013 жылдың 12-24 ақпаны аралығында «Ларами жобасымен» бірге BAM Харви театрында «Ларами жобасы циклі» атты шара аясында көрсетілді. Кауфман мен Ли Фондаковскийдің режиссерлігімен қойылған бұл туындыда түпкі актер құрамының көп бөлігі бұрынғы рөлдерін қайта ойнады.